*kial

*kial

1.  
Demanda adverbo signifanta „pro kia kaŭzo?“: kial vi ne respondas al mi ― ĉu vi estas surda aŭ muta? [1]; kial vi tion faris [2]? kial vi koleras [3]? kial vi ne diris al mi, ke ŝi estas via edzino [4]? kial ŝi ne decidiĝas paroli FK ? ĉiu tial havas sian kial PrV .
2.  
Demanda dependiga konjunkcio, kun sama signifo: li diris al mi, kial li tiam ne volis respondi; la kaŭzo, kial mi faris tion, estas...; ŝia patrino insultis ŝin, (demandante) kial ŝi revenis tiel malfrue de la fonto [5]; jen kial li denove venas Lisabonon […] FK VD:ĉar
beloruse:
чаму, навошта
ĉeĥe:
proč
france:
pourquoi, pour quelle raison
germane:
warum, wieso, weshalb
hebree:
1. למה, מדוע
hispane:
¿por qué?
hungare:
1. miért 2. miért, amiért
indonezie:
mengapa
kurde:
çima
nederlande:
waarom
pole:
1. dlaczego, czemu, po co 2. dlaczego, czemu, po co
portugale:
Por que?
rumane:
de ce
ruse:
почему, отчего, зачем
slovake:
prečo
svede:
varför
volapuke:
1. kikod 2. kikod

kialo  

Kaŭzo: jen la kialo de tiu decido; en ĉi tiu kialo kuŝas ĉiuj aliaj; doni al iu evitkialojn; akvo minacas fariĝi kialo de konfliktoj [6]; foje iuj malabonas sen indiki kialon aŭ motivon [7]; loĝantoj de Sarajevo havas multajn bonajn kialojn por interesiĝi pri mondpolitiko nun [8];
beloruse:
прычына
ĉeĥe:
důvod, motiv, příčina
france:
raison, pourquoi (subst.)
germane:
Grund
hebree:
סיבה, עילה
hispane:
causa, motivo
hungare:
ok, (a) miért
indonezie:
alasan
nederlande:
reden
pole:
powód, motyw, przyczyna
portugale:
causa, motivo
rumane:
temă, cauza
ruse:
причина
slovake:
dôvod, príčina
svede:
skäl, orsak

kialigi  

Komprenigi ion montrante ĝiajn kialojn: estis akceptita propono de la unujara volontulo trinki laŭ la alfabeto, kion li kialigis tiel, ke tio estas jam certa antaŭdestino, kian nomon ĉiu el ili havas [9]; via egoisma naturo kialigis ke mi amu vin eĉ plie [10].
beloruse:
растлумачыць , вытлумачыць
ĉeĥe:
zdůvodnit
france:
donner les raisons (de), expliquer (donner les raisons de), motiver (donner les raisons de)
germane:
begründen
hebree:
לנמק
hispane:
explicar, motivar
hungare:
megindokol, megokol
pole:
uzasadniać, dawać powód, dawać przyczynę, tłumaczyć, wyjaśniać, objaśniać
ruse:
объяснить
slovake:
zdôvodniť

senkiala

Ne havanta kialon, ne havanta pravigon: vivi en angoro kun teruroj senkialaj [11]; senkiala timo [12]; senkiala alarmo [13]; la karmoprincipo […] certigas, ke nenio okazas senkiale [14].
11. C. Piron: Tien, 1997
12. Monato, Roberto Pigro: Ĝis la tero tremas, 2013
13. Monato, Roberto Pigro: Ĝis la tero tremas, 2013
14. Monato, Hokan Lundberg: Spirita scienco ĉu tio eblas?, 2005
beloruse:
беспрычынны, беспадстаўны
france:
injustifié (sans cause), irraisonné (sans justification)
germane:
grundlos, unbegründet
pole:
bezpodstawny
portugale:
imotivado, injustificado (sem motivo)

administraj notoj

pri ~:
    La relativa senco mankas, ĉar ĝin transprenis "ĉar" aŭ
    "tial ke", sed nur ĝi povas kialigi la esprimon "kial ajn"
    (kial ajn vi venis al mi, tuj reiru hejmen!)
    [MB]