tradukoj: be br ca cs de el en es fi fr hu it nl pt ru sk sv

*universal/a

*universala  

1.  
Koncernanta la tutaĵon de la objektoj, ĝenerala: universala (en ĉio) genio; universala historio Marta . VD:universa.
2.
(figure) Tutmonda, internacia: Andreas Müller (1681) […] havis la intencon krei universalan lingvon, fonditan sur la ĥina lingvo kaj ĝiaj signoj de skribado FK ; la unua eldono de la Universala Vortaro [1]; la oka universala kongreso de Esperanto [2].
3.  
(figure) Aplikebla en ĉiuj situacioj: universala rimedo, kuracilo, ŝraŭbilo; la universala prepozicio „je“ VivZam ; [ŝi] iris prepari por ŝi tason da varma biero kun butero kaj sukero, trinkaĵon, kiun ŝi rigardis kiel la solan veran universalan rimedon [3].

universalaĵo  

Tio, kio estas universala.
a)
FIL Iu el la ĝeneralaj ideoj, kategorioj, ecoj... kiujn realismo regardas ekzistantaj, kiujn nominalismo rigardas neekzistantaj: la disputo pri la universalaĵoj [4]
b)
LIN Iu el la ĝeneralaj ecoj, kiuj troveblas en ĉiuj lingvoj aŭ ofte kundepende en ia nombro da lingvoj: reaperantaj trajtoj […] estas nomataj universalaĵoj, ĉar ili malkaŝas al ni certajn universalajn propraĵojn de la homa lingvo [5]; montriĝis, ke tiaj universalaĵoj en strikta senco ne ekzistas, kaj ke la lingvoj eĉ ne tre similas unu al la alia en la esprimo de spaco [6].

universalismo  

Ampleksado de ĉiuj homoj en sia konsidero: internaciigo […] estas speciala ekzemplo de la ĉiama natura interbatalo inter tio, kion oni povas nomi „apartismo“, kaj „universalismo“ [7].

tradukoj

anglaj

~a: universal.

belorusaj

~a: унівэрсальны, сусьветны, усеагульны.

bretonaj

~a: hollvedel.

ĉeĥaj

~a: světový, univerzální, všeobecný, všestranně použitelný.

finnaj

~a: yleinen, yleis-, maailman, yleispätevä, universaali(nen).

francaj

~a: universel; ~aĵo : universaux (sg); ~ismo: universalisme.

germanaj

~a: universell.

grekaj

~a: παγκόσμιος.

hispanaj

~a: universal.

hungaraj

~a: egyetemes, univerzális.

italaj

~a: universale (generale, totale).

katalunaj

~a: universal.

nederlandaj

~a: universeel.

portugalaj

~a: universal.

rusaj

~a: универсальный, всеобщий, всемирный, разносторонний.

slovakaj

~a: univerzálny, všeobecný, všestranný, všesvetový.

svedaj

~a: universell.

fontoj

1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Antaŭparolo
2. L. L. Zamenhof: Homaranismo, Homaranismo
3. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Ŝi estis tute sentaŭga
4. Vikipedio, Filozofio de Mezepoko, 2016-06-28
5. W. Jansen: Naturaj vortordoj en Esperanto, 2008
6. Monato, Kirilo Brosch: Spaco kaj lingvo ĉu facila afero?
7. P. Otlet, trad. E. Ramo: La Internacia Organizo kay [tiel] la Internaciaj Asocioj, Esperanto, 1910:5 (73)

~ismo: Mankas dua fontindiko.


ℛevo | datumprotekto | univer1.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.24 2019/06/30 18:21:50