*dum

I.

*dum  

A.
(prepozicio)
1.  
En la tempo, en kies daŭro io okazas: fleksu arbon dum ĝia juneco PrV ; dum la manĝado venas apetito PrV ; dum la parolado li dormis; dum la malvarmeto de la tago [1]; estis pluvo sur la tero dum kvardek tagoj [2]. VD:ĉe 2.a, en 1.b.
B.
(konjunkcio)
2.  
En la tempo, kiam...; dum kiam..., dum ke1...: forĝu feron, dum ĝi estas varmega PrV ; dum vi estos feliĉaj, vi havos multajn amikojn; dum vi paroladis, li dormis; la dudek jaroj, dum kiuj mi servis vin [3]; la femuro […] elartikiĝis, dum li luktis [4]; ne malpacu dum (vi estas sur) la vojo [5].
Rim.: Kelkaj uzas en tiu senco dum kiam, kiu estas tradicie malrekomendata: poezio estas […] pensado per vortaj specimenoj, dum kiam prozo estas pensado per abstrakto [6].
3.  
Kontraste kun tio, ke...; dum ke2...: vi estas juna, dum mi estas maljuna; dum Esperanto […] daŭre vivas […], Volapük jam longe estas […] mortinta FK ; dum la naciaj lingvoj estas rigidaj, Esperanto kontraŭe estas senfine fleksebla. VD:ĉe2.d, kontraŭe, sed.
Rim.: Kelkaj uzas en tiu senco dum ke, kiu estas tradicie malrekomendata.
angle:
1. during
beloruse:
пакуль, у той час як 1. на працягу
france:
1. pendant (durant), durant (pendant) 2. alors que (lorsque), lorsque, pendant que 3. alors que (tandis que), tandis que
germane:
während 1. während 2. solange, während
hispane:
mientras
hungare:
1. alatt (időben), közben (időben) 2. míg (kötőszó), ameddig (kötőszó) 3. ellenben, addig (ellenben)
pole:
gdy, podczas gdy 1. gdy 2. podczas gdy
portugale:
enquanto (ao passo que), ao passo que 1. durante
rumane:
în timp ce 2. în timp ce
ruse:
в то время как 1. в течение
svede:
medan 1. under (om tid)
II.
Vortero kun la senco dum13:

dumaZ

1.
Samtempa: legado povas esti same bona aŭ same sensenca, kiel rigardado al la okcidentaj montoj kaj duma revado pri ĉio kaj nenio [7].
2.
Provizora, intertempa, ĝisa.
7. S. Engholm: Al Torento, 1930
beloruse:
1. адначасны 2. часовы
france:
1. concomitant
hebree:
זמני
hungare:
1. egyidejű 2. ideiglenes, átmeneti
pole:
2. tymczasowy
portugale:
1. simultâneo (adj.) 2. provisório (adj.)

*dume

1.  
Dum tiu tempo, intertempe, interdume: ili sin pretigis, ni dume babilis; apenaŭ li eldiris la deziron, ekefikis la galoŝoj, kiujn li dume estis metinta sur sin [8]; ŝi devis pro alia laboro eliri el la kuirejo, dume la infanoj […] enkuris [9]; vi rakontas tiel terure malrapide […] la ovoj povas dume malvarmiĝi [10]!
2.
Provizore, ĝise: lasante dume flanke la demandon pri tio […] EE ; [estas pli prudente] akcepti dume la lingvon Esperanto en ĝia nuna formo EE .
3.  
Kontraste kun tio; kontraŭe, malgraŭe, tamen: principoj kaj postuloj puŝis kaj malhelpis unu la alian, dume en la teorio […] ili ŝajnis al mi tute bonaj VivZam ; dume lingvo arta, anstataŭ tiu ĥaoso, donas al vi sole nur ses vortetojn EE .
Rim.: Estas malĝusta kaj nepre evitinda la uzado de la adverbo dume en la senco de la konjunkcio dum.
angle:
3. whereas
beloruse:
1. тым часам 2. часова, пакуль 3. тады як
ĉeĥe:
zatím, mezitím
france:
1. cependant (pendant ce temps), entre temps, pendant ce temps 2. pour l'instant 3. cependant (toutefois), en revanche, pourtant, toutefois
germane:
1. währenddessen, unterdessen, derweilen, derweil 2. zunächst, erstmal 3. während hingegen
hebree:
בינתיים
hispane:
mientras
hungare:
1. eközben, ezalatt, aközben, azalatt 2. egyelőre 3. ellenben
pole:
2. na razie, tymczasem
portugale:
1. simultaneamente (adv.) 2. provisoriamente (adv.)
ruse:
1. тем временем 2. пока 3. тогда как

interdume  

(malofte)
Intertempe: interdume pli praktike mi konstatas, ke […] [11]; interdume Gabĉjo nerimarkeble malfermis sian historilibron kaj duonokule kun granda plezuro rigardadas [12].
11. R. Schwartz: Printempa Varianto, en: La Stranga Butiko, 1931
12. F. Karinthy, trad. J. Farkas: Mi instruas mian fileton, Nica Literatura Revuo, 1957-01 ĝis 02, numero 2/3, p. 83a-86a
france:
cependant (pendant ce temps)
germane:
zwischenzeitlich

dum ke  

(konjunkcio)
1.  
Dum2: ni estis liberaj por promenadi, naĝi, sunbruniĝi kaj ĝui la ĉirkaŭaĵon diversmaniere dum ke oni interkonatiĝis [13].
2.  
Dum3: en Britujo studento legas, verkas, diskutas kaj pensas en sia unu gepatra lingvo, dum ke en Danlando li devus eble legi en unu lingvo, verki en alia, kaj pensi iom en ambaŭ [14].
Rim.: Same kiel ĝis ke dum ke estas rigardata de pluraj gramatikistoj erara, ĉar tradicie dum havas ambaŭ funkciojn de dependiga konjunkcio kaj de prepozicio. Sistema uzo de dum ke en la dependiga funkcio laŭ la modelo anstataŭ ke, sen ke ktp. implicas ke oni agnoskas ĝin nur prepozicio. [ĵv]
13. I. Mac Dowall: Vizito al la Jubilea 20-a Ĉebalta Esperantista Printempo, La Brita Esperantisto, 1998-09 ĝis 10
14. V. Sadler: Azia Strategio, Esperanto, 1963-01, p. 6a
france:
cependant que
III.
Prefikso kun la senco dum1:
dumviva membro, rento; kondamnita al dumviva enkarcerigo [15]; pena estas dumnokta marŝado [16]; hejmecaj drinkejoj igas forgesi la biciklajn fortostreĉojn dumtagajn [17].
germane:
-lang

administraj notoj

pri ~e 3.:
        La rimarko estas kripta. Ĝi verŝajne rilatas al la
        unua ekz-o, en kiu eblus kompreni "~e" kiel konjunkcion. Tio
        meritas
        pliajn klarigojn. [MB]
      
~a: Mankas verkindiko en fonto.