tradukoj: cs de en es fr hu pl pt ru sk

divizor/o

divizoro  

1.  
MAT[1](elementa aritmetiko) (de entjero a) Tia entjero b, ke a estas ĝia oblo: praktika avantaĝo de la dekduuma mezursistemo kuŝas en tio, ke 12 havas pli da oportunaj divizoroj: 2, 3, 4, 6, dum la kutima 10 havas nur 2 kaj 5 (sen kalkuli la neproprajn divizorojn 1 kaj memo). VD:alikvoto.
2.  
MAT[2] (de elemento a en ringo aŭ multiplike signata monoido) Tia elemento b, ke por iu q, a = b.q (maldekstra divizoro) aŭ a = q.b (dekstra divizoro): la reela polinomo X2+1 ne akceptas unuagradajn reelajn divizorojn; la divizoroj de la unuo estas la inversigeblaj elementoj.
VD:faktoro, oblo, nuldivizoro.

divizori  

(ntr)
MATPIV1
Esti divizoro: la fakton, ke b divizoras en a, oni simbole skribas b|a; 2 divizoras en ĉiu para entjero (aŭ „ĉiun paran entjeron“); komuna divizoro de pluraj entjeroj estas entjero, kiu divizoras ĉiun el ili.
Rim.: Laŭ sia senco la verbo estas netransitiva (en la ĉi-supra ekzemplo akuzativo anstataŭas prepozicion), tial oni teorie ne povus diri „divizorata“ aŭ „divizorebla“ (anstataŭ ĉi-lastan oni diru „divizorhava“ aŭ „dividebla“). La verbo „dividi“ estas teorie uzebla nur en frazoj de la tipo mi dividas a per b, sed la formo „dividanto“ jam sugestas, ke eblus diri b dividas a, se forgesi pri la homa plenumanto de la operacio. El tio sekvas, ke anstataŭ „divizori“ oni povus diri same bone „dividi ekzakte“, „dividi senreste“ aŭ eventuale nur „dividi“, kiel faras multaj naciaj lingvoj kaj ankaŭ [3].

divizorebla  

MATPIV1
(evitinde) =dividebla.

divizorhava  

MAT
(p.p. elemento en ringo) Tia, ke ekzistas propra divizoro de ĝi: por ke entjero estu divizorhava, sufiĉas, ke ĝi ne estu primo; divizorhava divizoro.
Rim.: Bricard [4] ĉi-sence uzas „komponita“.

nedivizoro  

MATMatVort
Elemento, kiu ne estas divizoro. VD:alikvanto.

nuldivizoro  

MAT[5]
Tia nenula elemento p en ringo, ke por nenula elemento q veras, ke p×qq×p egalas al nulo: ĉiu kvadrategala bildigo p de la grupo (E,+) al si mem, egala nek al la nulo nek al la idento, estas nuldivizoro kadre de (EE,+,◦), ĉar p◦(idE-p) = 0. VD:integra.

propra divizoro  

MAT
(de elemento a en ringo) Tia divizoro, ke ĝi estas nek inversigebla, nek dividebla per a: propraj divizoroj de natura entjero estas ĉiuj ĝiaj divizoroj krom ĝi kaj 1; primo ne havas proprajn divizorojn.
Rim.: Ni ne trovis fonton por tiu termino kaj malgraŭ la ŝajno de internacieco ne konsideras ĝin senmanka, ĉar ĝi ne akordas kun la nefaka senco de la adjektivo „propra“ (apartenanta ekskluzive al iu). Tamen pro influo de naciaj lingvoj oni foje uzas „propra“ kun senco simila al „pura“, „vera“, ekz-e en la esprimo „proprasence“.

plej granda komuna divizoro (PGKD)  

MAT[6]
(de pluraj entjeroj) la plej granda komuna divizoro de 24 kaj 30 estas 6.

tradukoj

anglaj

~o: divisor; ~i: divide, go into; ~hava: non-prime; nul~o: zero divisor; propra ~o: proper divisor; plej granda komuna ~o: greatest common divisor. ~hava ~o: non-prime divisor.

ĉeĥaj

~o: dělitel (beze zbytku); ~i: být dělitelem beze zbytku; ~ebla: dělitelný beze zbytku; ~hava: složený; nul~o: dělitel nuly; propra ~o: vlastní dělitel; plej granda komuna ~o: největší společný dělitel (bezezbytku).

francaj

~o: diviseur; ~i: diviser; ~hava: composé; nul~o: diviseur de zéro; propra ~o: diviseur propre; plej granda komuna ~o: plus grand commun diviseur, P.G.C.D.. ~hava ~o: diviseur composé.

germanaj

~o: Teiler, Divisor; ~i: aufgehen, ohne Rest teilen; ~hava: zusammengesetzt; nul~o: Nullteiler; propra ~o: echter Teiler; plej granda komuna ~o: größter gemeinsamer Teiler. ~hava ~o: zusammengesetzter Divisor.

hispanaj

~o: divisor; ~i: ser divisor de.

hungaraj

~o: osztó; ~i: oszt; ~hava: összetett; ne~o: nem osztó osztó; nul~o: nullosztó; propra ~o: valódi osztó; plej granda komuna ~o: legnagyobb közös osztó. ~hava ~o: összetett osztó.

polaj

~o: dzielnik, podzielnik; ~i: być podzielnikiem; ~hava: złożony; nul~o: dzielnik zera; propra ~o: dzielnik własny; plej granda komuna ~o: największy współny dzielnik, N.W.D.. ~hava ~o: dzielnik złożony.

portugalaj

~o: divisor.

rusaj

~o: делитель; ~i: делить без остатка; ~hava: непростой; nul~o: делитель нуля; propra ~o: собственный делитель; plej granda komuna ~o: наибольший общий делитель. ~hava ~o: непростой делитель.

slovakaj

~o: delič napätia, divízor; ~i: byť deliteľný bez zvyšku; ~ebla: deliteľný bez zvyšku; ~hava: zložený; nul~o: deliteľ nuly; propra ~o: vlastný deliteľ; plej granda komuna ~o: najvyšší spoločný deliteľ.

fontoj

1. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 10
2. R. Hilgers: Yashovardhan: k.a.: EK-Vortaro de matematikaj terminoj, §93
3. R. Hilgers: Yashovardhan: k.a.: EK-Vortaro de matematikaj terminoj, §93
4. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 10
5. R. Hilgers: Yashovardhan: k.a.: EK-Vortaro de matematikaj terminoj, §301
6. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 11

~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~i: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~ebla: Mankas dua fontindiko.
~ebla: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~hava: Mankas dua fontindiko.
~hava: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
ne~o: Mankas dua fontindiko.
ne~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
nul~o: Mankas dua fontindiko.
nul~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
propra ~o: Mankas fontindiko.
propra ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
plej granda komuna ~o: Mankas dua fontindiko.
plej granda komuna ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


administraj notoj

pri ~i:
    Ŝajnas al mi, ke la senco "esti ~o de" ne tute malebligas,
    ke oni konsideru la verbon transitiva. Ja la ekz-oj de la tipo
    "2 ~as en la paraj nombroj" ne aspektas tre nature kaj transitiva
    verbo estus oportuna por traduki el la nacilingvoj, kiuj ĉisence
    uzas "dividi" metafore.
    [MB]
  

ℛevo | datumprotekto | divizo.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.37 2015/07/04 08:37:32