*kron/o PV

*krono

1.
Cirklaĵo por meto sur la kapon de iu, sur la ekstremon de io:
a)
kapornamo el kunplektitaj floroj, branĉetoj, folioj, en iuj kulturoj kiel militista, sporta aŭ civila honorsigno: unu floro ne estas krono PrV ; oni piknikas, plukas florojn kaj faras el ili kronojn, kiujn oni surkape portas [1]; ili plektis kronon el dornoj kaj metis ĝin sur lian kapon […] kaj mokis lin, dirante: Saluton, Reĝo de la Judoj! [2].
b)
metala kapornamo, signo de moŝteco, precipe de reĝeco en eŭropa kaj aliaj kulturoj: oni elkondukis la reĝidon, metis sur lin la kronon kaj […] proklamis lin reĝo [3]; metu la cidaron sur lian kapon, kaj metu la sanktan kronon sur la cidaron [4]; reĝina krono [5]; ŝi havis sur la kapo grandegan oran kronon, ornamitan per briliantoj kaj karbunkoloj [6].
VD:diademo, girlando, ringo
2.
(figure) Signo aŭ simbolo de merito, de sukceso: krono de gloro estas la grizeco (de maljunulaj haroj) [7]; nepoj estas krono por maljunuloj [8]; brava virino estas krono por sia edzo [9].
3.
POL(figure) Reĝeco, suvereneco: laŭ la nuna kodo por la imperiestra familio nur viroj per la vira deveno rajtas heredi la kronon [10]; Manks-insulo […] estas posedaĵo de la brita krono [11]; brita fideleco al la krono kaj al la virino, kiu nun portas ĝin [12].
4.
Objekto similforma kiel krono1.b: [la] altstaturaj palmoj ege impresis al mi pro ties kunigitaj kronoj [13]; kronviruso; denta krono [14]. VD:egreto2, kresto, korolo, supro de arbo
HOM:krono (monunuo), Krono (titano)
angle:
crown
beloruse:
вянок, вянец, карона
ĉeĥe:
koruna, koruna (měna i symbol království), věnec
france:
couronne
germane:
Krone denta ~o: Zahnkrone
hispane:
corona
hungare:
2. korona 3. korona 1.a babérkoszorú, koszorú 1.b korona
nederlande:
kroon
pole:
korona
portugale:
coroa
ruse:
3. корона 1.a венок 1.b корона, венец
slovake:
koruna (aj peniaz)

kroni

(tr)
1.
Ornami per krono: la junulinoj kronis siajn amikinojn per floroj; [ŝi] eltiris verdan petroselon el la balaaĵejo kaj kronis la poton [15].
2.
Ceremonie agnoski ies meriton aŭ atingon per surkapigo de krono reala aŭ metafora: kroni la laŭreaton en konkurso. SIN:premiiVD:glorkrono, laŭrokrono
3.
Unuafoje ceremonie surkapigi kronon1.b kiel signon de la monarka potenco: en 1430 oni intencis kroni dukon Vytautas la Granda kiel reĝon de Litovio [16].
4.
(figure) Rekompenci per atingo de rezulto: saĝuloj estas kronataj de klereco [17]; restas fari nur kelkajn paŝojn por pravigi siajn esperojn […], por kroni tiujn ĉi dek ok jarojn FK ; se vi ne kronos mian konstantan amon, tiam mi ne valoros la teran ekzistadon [18].
5.
(figure) Esti supra (space) aŭ fina (tempe, proceze) parto de io: la vojeton kronis malluma, densa arbaro [19]; fine, por kroni ĉion, plaĉis al la respektinda reĝino honori nian kunvenon per sia ĉeesto [20]; ŝi estas vestita brile bunte kiel amazona papago, kronita de granda ĉapelo [21]; restoracioj, kronitaj de pinarboj [22]; kadukajn kabanojn oni kronis per sunpaneloj [23]; Baĥo antaŭe tre ŝpareme utiligis tiun sigelon, sed konscie kronis sian lastan verkon per ĝi [24]; (frazaĵo) la fino kronas la verkon PrV .
15. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Fluganta kofro
16. Monato, last: Celen sursele, 2010
17. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 14:18
18. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, akto 4a, sceno 13a
19. Kazimierz Bein (trad.): Internacia Krestomatio, La Miraklo de Purun Bhagat (R. Kipling)
20. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro XVII
21. Monato, Albisturo Kvinke: Ŝanĝiĝanta mondo, 2010
22. Monato, Robert Roze: Francio: Flagrantaj koloroj
23. Monato, Franz-Georg Rössler: Sunelektraj kamparanoj, 2012
24. Monato, Franz-Georg Rössler: Finiĝis la Bach-jaro
angle:
crown
beloruse:
1. надзяваць вянок, упрыгожваць вянком 3. вянчаць, каранаваць 4. вянчаць 5. вянчаць
ĉeĥe:
ověnčit, věnčit
france:
couronner
germane:
krönen
hispane:
coronar
hungare:
4. megkoronáz
nederlande:
1. kronen 2. bekronen 3. kronen 4. bekronen 5. een kroon vormen op
pole:
koronować
ruse:
1. украшать венком 2. венчать, увенчать 3. венчать (на царство), короновать 4. увенчать la fino ~as la verkon: конец ‐ делу венец 5. венчать
slovake:
korunovať

glorkrono

Krono donita al iu pro akirita gloro, ekz-e dum batalo; ekz-e laŭrokrono, ofte uzata metafore: ne helpas glorkrono al malplena kaldrono PrV ; la Libraro estu taŭga memoraĵo pri nia amata amiko, kaj glorkrono por nia Majstro VivZam . VD:aŭreolo, nimbo, prestiĝo
ĉeĥe:
aureola, gloriola, svatozář
france:
auréole (rel.), nimbe (rel.)
germane:
Gloriole, Ruhmeskrone
hungare:
dicsfény
nederlande:
aureool
portugale:
auréola
ruse:
ореол, нимб
slovake:
aureola, gloriola, svätožiara

laŭrokrono

Krono1.a el laŭraj branĉetoj, kutima honorsigno ĉe la antikvaj grekoj kaj romianoj; metafore, simbolo de venko, sukceso, merito: (figure) kion ajn fifamigan oni alie povis diri pri „Jorike“, pro unu afero ĝi meritis laŭrokronon: ĝi estis eminenta instrumajstro [25]; la blazonŝildon [de Argentino] ĉirkaŭas laŭrokrono, kiu reprezentu la armean venkon en la batalo pri ŝtata sendependeco [26].
25. B. Traven, tr. Hans-Georg Kaiser: La Mortula ŝipo, Ĉap. 31a
26. Vikipedio, Blazono de Argentino
bretone:
kurunenn lore
germane:
Loorbeerkranz
katalune:
corona de llorer, laurèola
nederlande:
lauwerkrans
pole:
wieniec laurowy
ruse:
лавровый венок

Aŭstrala Krono [27] (CrA)

AST Sud-hemisfera stelfiguro (Corona Australis): NGC 6541 estas globa stelamaso en konstelacio Aŭstrala Krono [28].
27. Galadí-Enríquez, David; Wandel, Amri: La kosmo kaj ni. Galaksioj, planedoj kaj vivo en la universo, FEL, Antverpeno, 2005
28. Vikipedio, NGC 6541
angle:
Corona Australis
france:
Couronne australe (constellation)
germane:
Südliche Krone
hispane:
Corona Austral
latinece:
Corona Australis
nederlande:
Zuiderkroon
pole:
Korona Południowa

Boreala Krono [29] (CrB)

AST Nord-hemisfera stelfiguro (Corona Borealis): NGC 6002 estas stelo en konstelacio Boreala Krono [30].
29. Galadí-Enríquez, David; Wandel, Amri: La kosmo kaj ni. Galaksioj, planedoj kaj vivo en la universo, FEL, Antverpeno, 2005
30. Vikipedio, NGC 6002
angle:
Corona Borealis
france:
Couronne boréale (constellation)
germane:
Nördliche Krone
hispane:
Corona Boreal
latinece:
Corona Borealis
nederlande:
Noorderkroon
pole:
Korona Północna

administraj notoj