1ras/oVdE

raso

1.
BIO Subspecio, estiĝinta ekz. pro bredado, kulturado aŭ geografia izoliteco: bela raso de kokoj, de rozojPV ;
a)
ZOO Raso animala: la ĉevaloj el tiu raso (Przewalskii) sovaĝe vivis en la vastegaj stepoj de Centra Azio [1]; la balancĉevalo parolis pri kurdresado kaj pri rasa sango [2]. SUB:ĉevalraso, hundraso
b)
BOTAGRHOR Raso vegetala: ekzistas miloj da diversaj pomrasoj; ekzemple, unu raso de tritiko havas 14 kromosomojn, dua havas 28, tria havas 42 [3]; Hungario nuntempe […] uzas, krom internaciajn, ĉirkaŭ 10 enlandajn vinberrasojn por la vinproduktado [4]; la kresko de kvar greftkombinaĵoj de frua terpomraso (Doré) kaj malfrua (Populair) estas studita [5].
VD:speco1
2.
(arkaismo) En antropologio ĝis la 20a jc: aro da homoj kiuj plejparte havas komunajn korpajn apartaĵojn en siaj korpaj trajtoj: oni trovis ĉi tie nigrajn kaj aliajn neeŭropajn rasojn, kiuj diferencas de la blankuloj (1) fizike kaj (2) rilate al ekonomi-socia nivelo [6]; egaleco de ĉiuj popoloj, nacioj kaj rasoj [7]; kruciĝado de rasoj EE ; negro de l' plej nigra ras' [8]; Malajzio estas lando kie loĝas diversaj rasoj [9]; (figure) la poemo „La infana raso“ de W. Auld. VD:etno
Rim.: Per genetikaj esploroj montriĝis, ke ĉe la moderna homo (t.e. Homo sapiens) la koncepto de homaj rasoj ne havas biologian bazon. Alivorte la genetika variado ene de unuopa etno estas same granda kiel inter diversaj etnoj. La modernaj homoj pra- kaj nuntempe tiomgrade migradis kaj intermiksiĝis, ke ne povis apartiĝi rasoj kiel ĉe geografie izolitaj specioj aŭ hejmbestoj. Plie tiu koncepto estis ofte misuzata de rasismaj kaj faŝismaj ideologioj.
3.
GEN(arkaismo) Gento, etno: idoj el la raso de Abraham [10]; vi estas raso elektita [11]; la raso Izraela [12]; la alfluo de fremduloj detruis la unuecon de la raso [13]; ĉiu popolo faras konstruaĵojn, konformajn al ĝia raso kaj gusto [14].
1. Monato, Jean-Yves Santerre: Dombestoj: Ĉevalrasoj
2. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Ŝparmonujo
3. Enkonduko en la biologion
4. HungaroMania 2020
5. H.G.Wittenrood: La lnfluo de la greftaĵo kaj la subtrunko al la dlsvolviĝo de la terpomo, Resumoj kaj klarigoj de tabeloj kaj figuroj el la „Jaarboek“ 1960" (Jarlibro 1960). P. 26.
6. E.K.: Letero pri la sudafrika tragedio, Norda Prismo, 57:5
7. I. Lapenna: Retoriko
8. Raymond Schwartz: La Stranga Butiko, La Propaganda Taĉmento
9. Monato, Malajzio, 94/02
10. La Nova Testamento, La agoj 13:26
11. La Nova Testamento, I. Petro 2:9
12. La Nova Testamento, Filipianoj 3:5
13. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Antaŭparolo
14. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro X
angle:
breed 1.b cultivar
beloruse:
раса
ĉeĥe:
pododrůda
france:
race
germane:
Rasse 1. Unterart 3. Ethnie 1.b Sorte
hispane:
raza
hungare:
nemzetség 1. fajta
nederlande:
ras
portugale:
raça
ruse:
1. разновидность (биол.) 2. раса 3. род 1.a порода 1.b сорт (культурных растений)
slovake:
plemeno, rasa
svede:
ras
turke:
ırk

rasismo

Malestimo aŭ eĉ atakemo kontraŭ homoj diferencaj, rigardataj kiel malsuperaj: lukto kontraŭ rasismo komenciĝas per edukado [15]; mi scias bone […] pri la rasismo ĉe eŭropanoj [16]. VD:faŝismo
15. Monato, Boris Kolker: Diskutige kaj diskutinde
16. Yamasaki Seikô: Landnomoj: homaj frenezigiloj, Monato, 2003:2, p. 22a
ĉeĥe:
rasismus
france:
racisme
germane:
Rassismus
hispane:
racismo
hungare:
fajgyűlolet, rasszizmus
nederlande:
racisme, rassendiscriminatie, rassenhaat
ruse:
расизм
slovake:
rasizmus
turke:
ırkçılık

rasisto

Homo malfavora, malŝata aŭ atakema al homoj diferencaj: histerii pri Eŭropo en la manoj de faŝistoj, rasistoj kaj aliaj ekstremdekstremuloj [17]; ili nutris la antaŭjuĝojn de rasistoj kaj dekstremuloj, kiuj timas malfortigon de tradiciaj kulturoj kaj moroj [18].
17. Monato, Paul Gubbins: La Eŭropo-eksperimento: ĉu fiaskonta?, 2014
18. Monato, Paul Gubbins: Ni estas Charlie, 2015
ĉeĥe:
rasista
france:
raciste
germane:
Rassist
hispane:
racista
hungare:
fajgyűlolő, rasszista
nederlande:
racist
ruse:
расист
slovake:
rasista
tibete:
མི་རིགས་ཕྱོགས་རིས་བྱེད་མཁན་
turke:
ırkçı

bonrasa

Estanta ano de raso kun bonaj, utilaj ecoj: kurieroj sur bone kurantaj bonrasaj ĉevaloj [19]; hundo bonrasa estas bona por ĉaso PrV ; homido, havante bonrasan sangon kaj genealogian liston kiel la Arabaj ĉevaloj Fab3 .
ĉeĥe:
chovný, plemenný, čistokrevný
france:
de bonne race
hispane:
de buena raza
hungare:
faj- (jó fajtájú)
nederlande:
van een goed ras
ruse:
породистый
slovake:
čistokrvný

miksrasulo

(arkaismo) Ido de diversetnaj gepatroj: indianoj kaj blankaj fremduloj, plejparte miksrasuloj, loĝas nuntempe pace sur la argentina kaj ĉilia deklivoj de la estingiĝinta vulkano [20]; kio pri miksrasuloj – duone blankaj duone nigraj [21]?
20. Monato, Werner Schad: Tondrulo montego de la Andoj, 2003
21. B. Wennergren: Re: La milito en Kosovo, soc.culture.esperanto, 1999-07-07
ĉeĥe:
míšenec
france:
bâtard (métis), métis
germane:
Mischling
hispane:
mestizo
hungare:
keverék (fajta), korcs
nederlande:
halfbloed
ruse:
метис, помесь
slovake:
miešanec
turke:
kırma, melez, karışık

purrasa

AGR Besto, ido de samrasaj gepatroj: purrasa hundo; en 2004 la lasta „purrasa“ franca ursino estis mortpafita eksterleĝe [22].
22. Monato, Jomo Ipfelkofer: Bavario funebras pro Beppo Bruno, 2006
ĉeĥe:
čistokrevný
france:
de race pure
germane:
reinrassig
hispane:
de pura raza
hungare:
telivér, faj-, fajtiszta
nederlande:
rasecht, raszuiver, zuiver, volbloed
ruse:
чистокровный, чистопородный
slovake:
plnokrvný, čistokrvný

samrasano

(arkaismo) Sametnano: li pliagrade sukcesas esti akceptata, ol aliaj liaj samrasanoj [23]; tiu estas la unua fojo, kiam mi parolis kun alia samrasano pere de skribaj vortoj [24].
23. Monato, Stefan MacGill: Panorama soro super kontinento, 2012
24. E. R. Burroughs, trad. D. J. Harlow: Tarzan de la Simioj, [2007?]
france:
frère de race

ĉevalraso

ZOO Subspecio de ĉevaloj: nun plu ekzistas ununura kvazaŭ sovaĝa ĉevalraso Equus caballus Przewalskii [25].
25. Jean-Yves Santerre: Ĉevalrasoj, Monato, Majo 2000
ruse:
порода лошадей

hundraso

ZOO Subspecio de hundoj: la Labradora Ĉashundo, aŭ Labradoro, estas vaste konata hundrasoViki ; Ili (la hobiuloj) senerare distingas ĉiujn hundrasojn kaj difinas la hibridojn [26].
26. D. Haĝiev: Pri la nobla pasio hobioMonato
ruse:
порода собак

administraj notoj

pri ~o 2.:
          Ĉi tiu politike korekta rimarko estas same malkonvena en
          prilingva vortaro, kiel estus la rimarkigo sub „koboldo“ ke
          „laŭ la moderna scienco la koboldoj ne ekzistas“.
          [Sergio Pokrovskij]  
        
~o: Mankas verkindiko en fonto.