tradukoj: be de en es fr hu nl pt ru

^*kondamn/i

^*kondamni

1.

a)

(iun) Per juĝo pruvi puninda ^1.a kaj difini la merititan punon: kondamni al morto, al monpuno, al la juĝokostoj; unu atestanto ne sufiĉas, por kondamni homon al morto [1]; ili kondamnu lin al punpago de cent arĝentaj moneroj [2]; mi kondamnis kelkajn kulpajn [sakrilegiulojn] al la sufoko, multajn en la minejojn (al punlaboro en minejoj), ĉiujn al la bastonado [3]. verdikti.
Rim.: La subjekto de la verbo ofte indikas juĝanton, tribunalon aŭ leĝon, sed povas montri ankaŭ la verdikton ( mi ne opinias, ke li havas la rajton elparoli verdikton, kiu kondamnas milojn da malfeliĉaj estaĵoj [4] ) aŭ (metafore kaj malofte) la faktojn, kiuj pruvas la kulpon ( vin kondamnas via buŝo (viaj diroj), ne mi [5] ).

b)

(ion) Deklari puninda ^1.b: kondamni malbonan libron; la kodekso kondamnas la malveran ateston; estas agoj, kiujn la moralo kondamnas, sed kiujn ne kondamnas la leĝo.

c)

(figure) Nepre devigi (iun); neflekseble destini (ion): mi estas kondamnita longan tempon vagadi en la nokto^Z; mi estis kondamnita de la malsano resti du semajnojn en la lito; ĉiuj niaj tiucelaj projektoj estas kondamnitaj al malsukceso; viaj kalkuloj estas kondamnitaj al malĝusteco (neeviteble, nepre malĝustaj).

2.

Deklari iun malprava, ion riproĉinda: ne aŭskultinte, ne kondamnu [6]; ne kondamnu alian, oni vin ne kondamnos [7]; kondamni projekton, parolon malican; tiu doktrino estas kondamnita de la faktoj, de siaj konsekvencoj. mallaŭdi

sin kondamni

Iĝi kondamnita de si mem, aŭ de aliaj pro pruvo donita de si mem: la supera organo de UEA ne kondamnis [la naŭzajn nigrigojn de mia nomo] ― kaj kun tia plimulto evidente ne povis kondamni sen kondamni sin mem [8]; la viro kondamnas sin, ke li lasis ŝin morti [9]; vi kondamnas vin mem per tiu konfeso; demokratio, kiu ne kritikas sin mem, kondamnas sin al paralizo [10]; [suferanto, kiu] estis certa, ke li trovos en morto forgeson kaj ripozon, kaj kiu tamen sin kondamnis al vivo pro devo kaj pro elpago [11].

kondamno

Ago kondamni:

a)

kondamno al morto; li ricevis kondamnon pro trafik-akcidento kun vunditoj [12];

b)

malgraŭ la papa kondamno de 1759, la presado de la enciklopedio atingis la finon en 1772 [13];

c)

[la fakto, ke la indiĝenoj devas asimili la nacian kulturon] estas indikilo de la kondamno al malapero kiun la moderneco dekretis kontraŭ la indiĝenaj kulturoj [14];

d)

mi prenis krajonon en la manon por noti multajn punktojn de kritiko kaj kondamno [15].

kondamna

Rilata al kondamno; kondamnanta: tiu kondamna verdikto, kiu pendas super li, anstataŭ ŝin malinklinigi de li, pro la nura kompato faras lin al ŝi ankoraŭ pli kara [16]; la ŝtato faris akuzojn tiom kondamnajn, ke nenia defendo iel ajn povus respondi [17]; mi aŭdis mian kondamnan [verdikton], ne suspektante, ke mi posedas preskaŭ nerefuteblan pruvon [18].

kondamniĝi

Iĝi kondamnita.

kondamninda

Inda je kondamno: al morto estas kondamninda ĉi tiu homo, ĉar li profetis kontraŭ ĉi tiu urbo [19]; la ambasadoro de la plej potenca reĝo Assar havas aferojn kun Fenicianoj, kaj, tio estas ankoraŭ pli kondamninda, vizitas ilin sola [20].

kondamnito

Iu, kiun oni kondamnis: se ia timo kaptis la korojn (de la spektantoj en la areno), ĝi estis nur la timo, ĉu la turmentoj egalos la krimojn de tiuj malhumanaj kondamnitoj [21]; la vorto juĝistaro estis vorto, kiun la ekskondamnito (persono kondamnita kaj poste malkondamnita aŭ plenuminta sian punon) ne povis aŭdi sen impreso de timado [22]; (malofte) kiam mi pensas, ke [...] tiu krimulo estas honorita de la tuta societo, mi trovas, ke la kondamnitejoj estas loĝataj de honestaj homoj [23].

malkondamni^Z

Juĝe deklari iun senkulpa: tial ke la junulo estis kondamnita laŭ regula juĝo, nur dua juĝo povis lin malkondamni [24]; Kozumi kaj Perlamoto estos malkondamnitaj antaŭ tribunalo, sed la popolo opinios ilin kulpaj; se li povas prezenti kiel pruvon de sia senkulpeco nur tiujn iom abstraktajn konsiderojn, [...] nenio estas pli necerta ol lia malkondamno [25].

memkondamnita

Sin kondamninta: tia homo perversiĝis kaj pekas, estante memkondamnita [26].

mortkondamni, mortokondamni

Kondamni al morto: se la enketo pruvas, ke la gardisto estis mortigita, [la akuzito] estos mortkondamnita kaj fatale ekzekutita [27]; tute ne kompreninte kiel prava Sokrato estas, la juĝistoj mortkondamnis lin [28]; (figure) oni ne povas rigore kaj drakone mortkondamni ĉiun novan vorton [29]; pro la mortkondamno de la kvarcent sklavoj de la prefekto Pedanius Secundus, preskaŭ eksplodis ribelo kaj civila milito [30].

        Necesas trovi pli konvinkajn ekz-ojn de okazo, kiam la subjekto
        montras pruvojn de la kulpo, de la tipo: "jen la pruvoj, kiuj
        vin ~as", aux forigi la koncernan parton de la rimarko.
        [MB]
      

    * La indiko pri Zamenhofeco malaperis en eldonoj post PV kaj mi
    ne trovis spuron de tio en mia tekstaro. Gxi do sxajnas
    dubinda.
    * Mi iom hezitis, cxu "mal~i" ne havu la signifon "deklari
    senkulpa post ~o" (kio respondas al la situacio en la ekz-oj
    de Vallienne), sed sxajnas, ke la senco estas pli vasta.
    [MB]