tradukoj: be bg cs de el en es fr hu id it nl pl pt ro ru sk tr

*liter/o PV

*litero  

1.  
TIP Ĉiu signo de la alfabeto uzata en skribado aŭ presado por prezenti parolsonojn de lingvo: la 28 literoj de la Esperanta alfabeto; supersignitaj (kunĉapelaj, ĉapelitaj, tegmentitaj) literoj (diakritaĵoj) ; anstataŭ la signeto superlitera oni povas kuraĝe uzadi la literon h kaj anstataŭ ŭ — simplan u [1]; nomoj de la literoj: a, bo, co, ĉo, do, e, fo, go, ĝo, ho, ĥo, i, jo, ĵo, ko, lo, mo, no, o, po, ro, so, ŝo, to, u, ŭo, vo, zo [2]; sur ĉiu paĝo (temas pri skribmodelo) staris ĉiuj grandaj literoj, ĉiu kun malgranda litero flanke, unu post la alia[3]; en nia lingvo ne ekzistas duoblaj vokaloj, sed ĉiu litero estas elparolata ĉiam egale kaj ĉiam aparteLR ; ĉiu vorto estas legata, kiel ĝi estas skribita, ne estas neelparolataj literojF ; vidu, per kiaj grandaj literoj mi skribis al vi propramane [4]; traktato […][…] skribita sur brikoj, per kojnformaj literoj [5]. SUP:grafemoTUT:alfabetoVD:hieroglifo, ideogramo, fonemo
2.  
(figure) Formulo, skribita teksto: la decido de la kongreso restos simple malviva litero kaj fakte neniam atingos efektiviĝon FK ; tian fidon ni havas […] ne laŭ litero, sed laŭ spirito, ĉar la litero mortigas, sed la spirito vivigas [6]; ligante sin ne per la litero de siaj dogmoj, sed nur per ilia komuna spirito [7].

literumi  

Ortografii: kiel vi literumas vian nomon PIV1 ? preskaŭ neniu en Britio aŭ Irlando scipovas perfekte (aŭ eĉ malperfekte) literumi anglajn vortojn [8]; la literumado de arabaj nomoj en latina skribo estas tre ĥaosa, ĉar preskaŭ ĉiu aŭtoro uzas sian propran sistemon [9]; kelkaj „transliterumoj” malkaŝas eĉ rusan fonon [10]; spamistoj povas […] verki siajn mesaĝojn, tiel ke ili trairas la filtrilon, ekzemple laŭcele misliterumante vortojn [11].

literumilo  

KOMPTIP Programo por kontroli ortografion de homlingva teksto, ofte disponebla dialoge en teksta redaktilo: UniRed entenas potencan esperantan literumilon [12]; en versio 7 de Vimo la literumilo povas kontroli ankaŭ Esperantan tekston [13].

ĉiuliteraĵo  

TIP Frazo entenanta ĉiujn literojn de la alfabeto de koncerna lingvo, uzebla por testi tiparon, ktp: la ĉiuliteraĵo: „laŭ Ludoviko Zamenhof bongustas freŝa ĉeĥa manĝaĵo kun spicoj“ estas la plej flua, la ĉiuliteraĵo: „gajecvoĉa fuŝmuĝaĵo de knabĥoro haltpaŭzis“ estas unu el la plej mallongaj; jen estas mia ĉiuliteraĵo por ŝava alfabeto: […] 𐑓𐑤𐑨𐑝𐑨 ·𐑟𐑧𐑘𐑕𐑩 𐑛𐑩𐑮𐑤𐑩𐑑𐑧 𐑐𐑪𐑚𐑤𐑦𐑒𐑦𐑜𐑪 𐑫𐑦𐑨𐑵 𐑧𐑞𐑧𐑔𐑩𐑵. 𐑣𐑩 𐑧𐑙𐑩𐑖𐑨𐑵𐑡𐑩𐑢 𐑗𐑦𐑪𐑠𐑨𐑘𐑛𐑧, ĝi havas (preskaŭ) ĉiun paron voĉa/senvoĉa konsonanto apude en la sama vorto [14].

duliteraĵo  

TIP Plurliteraĵo el du literoj, ofte rigardata kiel unu litero: en la ĉeĥa alfabeto la duliteraĵo ch okupas lokon inter h kaj i; la Soraba ortografio enhavas ankaŭ du duliteraĵojn:[…] ch sekvas post h kaj dź post d [15]; laŭ la Fundamento, la ĉapelitajn literojn de Esperanto oni rajtas prezenti per duliteraĵoj ch, gh, hh, jh ktp. SUB:diftongo

granda literoZ , ĉeflitero PIV1  

TIP Litero en formo relative pli granda, klara aŭ eleganta, kiel la majusklaj literoj de la antikvaj surskriboj, tial opiniata speciale konvena por la komenca pozicio (en propraj nomoj, komence de frazo ktp); ano de la serio A, B, C ... kontraste al la malgrandaj literoj a, b, c ...; SIN:majusklo
Rim.: Ne ekzistas devigaj reguloj pri la uzo de majuskloj kaj minuskloj. Ordinare oni uzas la minusklajn literformojn. Majusklojn oni uzas kiel unuan literon de ĉefa frazo, kaj kiel unuan literon de propra nomo, kaj en iuj mallongigoj PMEG .

kvarliteraĵo  

TIP Plurliteraĵo el kvar literoj: la angla kvarliteraĵo ough estas plursignifa (kp cough, dough, ought...).

laŭlitera  

(figure) =laŭvorta laŭlitera traduko, kompreno; absoluta kaj laŭlitera regulecoZ .

malgranda literoZ , etlitero  

TIP Litero apartenanta al la pli ordinara speco ol la grandaj literoj; en Esperanto, ano de la serio a, b, c, ĉ ...; SIN:minusklo

preslitero

TIP
1.  
Grafika formo de litero (signobildo), normale uzata en presaĵoj, sed iam ankaŭ mane skribataj: Ĉu vi skribis vian adreson per presliteroj? [16].
2.  
(evitinde) =prestipo
Rim.: Prestipoj estas uzataj ne nur por literoj, sed ankaŭ por la ciferoj, interpunkciaj signoj kaj aliaj simboloj.

plurliteraĵo  

TIP Kombino el pluraj literoj kiu en koncerna skribosistemo havas unu aŭ plurajn fonetikajn valorojn malsamajn ol la sinsekvo da sonoj prezentataj per la komponantaj literoj: la angla skribosistemo entenas 26 literojn kaj 118 plurliteraĵojn.
SUP:grafemo

triliteraĵo  

TIP Plurliteraĵo el tri literoj: la germanan triliteraĵon sch oni legu kiel /ŝ/; la francan triliteraĵon eau oni legu kiel /o/.

tradukoj

anglaj

~o: letter; ~umi: spell; ~umilo: speller, spelling checker, spell-checker; ĉiu~aĵo: pangram; du~aĵo: digraph; granda ~o, ĉef~o : capital letter; kvar~aĵo: tetragraph; malgranda ~o, et~o: small letter; pres~o 1.: block letter, printscript; tri~aĵo: trigraph. malviva ~o: dead letter.

belorusaj

~o: літара; ~umilo: праграма праверкі правапісу, модуль праверкі правапісу; du~aĵo: дыграф; granda ~o, ĉef~o : вялікая літара; kvar~aĵo: тэтраграф; laŭ~a: літаральны; malgranda ~o, et~o: малая літара; tri~aĵo: трыграф.

bulgaraj

~o: буква; ĉiu~aĵo: панграма.

ĉeĥaj

~o: písmeno; ~umi: hláskovat, namáhavě číst, slabikovat; ~umilo: program na kontrolu pravopisu; pres~o: tištěné písmeno.

francaj

~o: lettre; ~umi: épeler; ~umilo: correcteur orthographique; ĉiu~aĵo: pangramme; du~aĵo: digramme; granda ~o, ĉef~o : capitale (majuscule), majuscule; kvar~aĵo: tétragramme; laŭ~a: littéral; malgranda ~o, et~o: bas de casse, minuscule; tri~aĵo: trigramme.

germanaj

~o: Buchstabe; ~umi: buchstabieren; ~umilo: Rechtschreibkontrolle; ĉiu~aĵo: Pangramm; du~aĵo : Digraph; granda ~o, ĉef~o : Anfangsbuchstabe, Großbuchstabe, Majuskel; laŭ~a: buchstäblich; malgranda ~o, et~o: Kleinbuchstabe, Minuskel; pres~o: Druckbuchstabe; tri~aĵo : Trigraph.

grekaj

~o: γράμμα.

hispanaj

~o: letra; ~umi: deletrear; ~umilo: corrector ortográfico; ĉiu~aĵo: pangrama; du~aĵo: dígrafo; granda ~o, ĉef~o : letra capital (mayúscula), mayúscula; kvar~aĵo: fonema representado por cuatro letras; laŭ~a: literal; malgranda ~o, et~o: minúscula; pres~o: letra de imprenta; tri~aĵo: fonema representado por tres letras. malviva ~o: papel mojado.

hungaraj

~o: betű; ~umi: betűz; ~umilo: helyesírásellenőrző; du~aĵo: kétjegyű betű; granda ~o, ĉef~o : nagybetű; kvar~aĵo: négyjegyű betű; malgranda ~o, et~o: kisbetű; tri~aĵo: háromjegyű betű.

indoneziaj

~o: huruf; ĉiu~aĵo: pangram; du~aĵo: digraf; granda ~o, ĉef~o : huruf kapital; malgranda ~o, et~o: huruf kecil; tri~aĵo: trigraf.

italaj

~o: lettera (alfabeto); ~umi: scrivere (forma ortografica); ~umilo: correttore ortografico (automatico); ĉiu~aĵo: pangramma; du~aĵo: digramma; granda ~o, ĉef~o : capolettera, capilettera, maiuscola; kvar~aĵo: tetragramma; malgranda ~o, et~o: minuscolo; tri~aĵo: trigramma. malviva ~o: lettera morta.

nederlandaj

~o: letter; ~umi: spellen; ~umilo: spellingcontroleprogramma; ĉiu~aĵo: pangram; du~aĵo: tweelettergroep; granda ~o, ĉef~o : hoofdletter; kvar~aĵo: vierlettergroep; laŭ~a: letterlijk; malgranda ~o, et~o: kleine letter; plur~aĵo: meerlettergroep; tri~aĵo: drielettergroep. malviva ~o: dode letter.

polaj

~o: litera; ~umi: literować, przeliterowywać, pisać; ~umilo: korektor pisowni; ĉiu~aĵo: pangram; granda ~o, ĉef~o : duża litera, wielka litera, majuskuła, wersalik, litera drukowana (pot.); laŭ~a: dosłowny; malgranda ~o, et~o: mała litera, litera tekstowa, minuskuła.

portugalaj

~o: letra; ~umi: soletrar; ~umilo: corretor ortográfico; du~aĵo: dígrafo, digrama.

rumanaj

~o: caracter.

rusaj

~o: буква; ~umi: называть, произносить, читать по буквам (имя, слово); ~umilo: корректор (программа), средство орфографического контроля; ĉiu~aĵo: панграмма; du~aĵo: диграф, двойная буква; granda ~o, ĉef~o : прописная буква, большая буква, заглавная буква; kvar~aĵo: тетраграф; laŭ~a: буквальный; malgranda ~o, et~o: строчная буква, малая буква; pres~o 1.: печатная буква; plur~aĵo: буквосочетание; tri~aĵo: триграф, трёхбуквенное буквосочетание. malviva ~o: мёртвая буква.

slovakaj

~o: písmeno; ~umi: hláskovať; ~umilo: program na kontrolu pravopisu; pres~o: tlačené písmeno.

turkaj

~o: harf; ~umi: hecelemek; granda ~o, ĉef~o : büyük harf; malgranda ~o, et~o: küçük harf.

fontoj

1. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, La Esperantisto, 1890, p.32
2. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, §1
3. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Dio de dormo
4. La Nova Testamento, Galatoj 6:11
5. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XI
6. La Nova Testamento, II. Korintanoj 3:6
7. L. L. Zamenhof: Homaranismo, Homaranismo
8. Monato, Albisturo Kvinke: Disleksio, 2005
9. Monato, Um Keltum'
10. Monato, D-ro Winfried Schumacher: Filozofio metio ideologio, 2012
11. Monato, Franck Arnaud: Kia solvo por rubpoŝto?, 2003
12. Pejno S.: Sidiĝu kaj tajpu, Monato, 2001:01
13. Klarigoj pri la tekstoredaktilo „Vim“, Literumilo
14. Зьміцер Лапцёнак: por-ŝava ĉiuliteraĵo
15. Vikipedio, Soraba alfabeto
16. Theodor Kilian: Lernolibro de Esperanto, 16a leciono

granda ~o, ĉef~o : Mankas verkindiko en fonto.
kvar~aĵo: Mankas dua fontindiko.
kvar~aĵo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
laŭ~a: Mankas verkindiko en fonto.
malgranda ~o, et~o: Mankas verkindiko en fonto.
plur~aĵo: Mankas dua fontindiko.
plur~aĵo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
tri~aĵo: Mankas dua fontindiko.
tri~aĵo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


ℛevo | datumprotekto | liter.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.60 2020/03/04 17:10:15