tradukoj: be ca cs de en es fr hu it nl pl pt ru sk sv

^*anstataŭ

I.

^*anstataŭ

1.

Prepozicio signifanta: en la loko de, en la rolo de, en la funkcio de: anstataŭ kafo li donis al mi teon kun sukero, sed sen kremo [1]; ne servas larmo anstataŭ armo [2]. r

2.

Konjunkcio samsenca kiel anstataŭ¹, aplikebla al diversaj parolelementoj aŭ propozicioj, kaj ebliganta konservi la kazon por pli precize indiki, kiu aŭ kio estas anstataŭata: vi dormas anstataŭ labori; Petro batis Paŭlon anstataŭ Vilhelmon [3]; vi satiĝis per honto anstataŭ per honoro [4]; neniu povas protesti, se vi skribos ekzemple per artifikaj gotaj literoj anstataŭ per literoj ordinaraj [5]; ĉiun, kiu en la daŭro de tridek tagoj petos ion de ia dio aŭ homo anstataŭ de vi, ho reĝo, oni ĵetu en kavon de leonoj [6]; la malpli pezaj taskoj devos esti donataj al la virinoj anstataŭ al la viroj [7]; anstataŭ ke ĉiu lernas diversajn lingvojn, ĉiuj ellernadu unu saman lingvon [8].

II.

Vortero kun la senco ¹:

^*anstataŭi

(tr)

Esti en la loko de; esti uzata anstataŭ; plenumi ies rolon aŭ taskon: la freŝecon de mia sukoj anstataŭis sekeco de somero [9]; mielo anstataŭas sukeron; nenio anstataŭas la sanon; dum mia foresto mia kolego anstataŭos min; tiam ne estis reĝo en Edomujo: estis anstataŭanto de reĝo [10]; vi estos mia anstataŭanto en la religiaj devoj [11]; mi nomas mia religio nur tiun religion aŭ religianstataŭantan sistemon, je kiu mi efektive kredas [12].

anstataŭo

(malofte)

1.

Io aŭ iu, anstataŭanta: la malvirtulo estos liberiga anstataŭo por la virtulo [13].

2.

[14] Ago de tiu, kiu anstataŭas: [la rezolucio] postulas la forigon de ĉiuj limdepagoj [...] kaj ties anstataŭon per imposto laŭ la tervaloro [15]; akuzativo: rekta objekto, direkto, tempopunkto, anstataŭo de prepozicio [16].
Rim.: Ĉi tiu senco mankas en PIV-oj, sed ĝi plu estas uzata.

anstataŭa

Anstataŭanta.

anstataŭe

Anstataŭ tio: mi ne povis malŝpari tempon en la liniotrajno, sed anstataŭe iris aviadile al Rafael [17].

anstataŭaĵo

Io anstataŭanta: la fortikaĵoj kaj turoj fariĝos por ĉiam anstataŭaĵo de kavernoj, ĝojloko por sovaĝaj azenoj [18].

anstataŭigi

Meti en la lokon de; uzi anstataŭ; doni al iu la rolon de: se tamen iu anstataŭigos bruton per bruto, tiam ĝi kaj ankaŭ ĝia anstataŭigito fariĝu konsekrita [19]; anstataŭigi dornobarilon per muro, oficiston per oficistino; ne longe ŝi serĉis, ĝis ŝi eltrovis la foreston de la cilindroj, kiujn Lemuel forprenis, kaj la anstataŭigon per similaj skribaĵoj [20]; ĉio alia ― iloj, aparatoj, maŝinoj ― estis anstataŭigebla ĉe bezono [21]; dank' al viaj zorgoj la lando perdis brilan scienciston, neanstataŭigeblan instruiston, kiu, memkompreneble, nenion danĝeran faris [22].

anstataŭilo

[23]

Aĵo, kiun oni povas uzi anstataŭ alia, ĉar ĝi proksimume posedas la samajn ecojn: por amputitaj membroj kaj sendentaj buŝoj oni eltrovis artefaritajn anstataŭilojn [24]. surogato

anstataŭulo

(malofte)

Anstataŭanto: ĉu ili volas averti min, ke ili havas por mi anstataŭulon? [25].

        Mi havas dubojn pri la klasifiko de tiuj uzoj sub la termino
        "konjunkcio". Kiam uzata antaux infinitivo aux "ke", nenio
        distingas "anstataux" de aliaj prepozicioj "por", "sen" k.a.
        en similaj okazajxoj. Oni tiam klarigas, ke la infinitivo
        aux la ke-propozicio rolas kiel substantivoj, ke prepozicio
        do tute konvenas por precizigi ilian frazrolon.

        En aliaj ekzemploj la prepozicio ja "peras la kazon",
        do iel "kunligas frazpartojn kun sama funkcio" (difino de
        "konjunkcio"), sed la tradicia maniero klarigi cxi tion
        per subkomprenita infinitivo sxajnas al mi pli klara kaj
        entute preferinda.

        Cetere, indus reliefigi en rimarko la eblecon uzi aux ne uzi
        akuzativon, kiam la vorto enkondukata de "anstataux" montras
        al io, kion anstatauxas la objekto de la koncerna verbo (~ kafo
        li donis al mi teon (F), Petro batis Pauxlon ~ Vilhelmon (LR)).
        [MB]