*pek/i

*peki

(ntr)
1.
Malobservi religian aŭ moralan leĝon: tiu popolo pekis per granda peko kaj faris al si orajn diojn [1]; al homo, pekinta senintence, Dio facile pardonas [2]; pekinto pentas, kolero silentas PrV ; kontraŭ peko prediku, sed pekinton pardonuPrV ; laŭ la urba policestro, la ciganoj ĉiel pekis, krom prirabi bankon [3]. VD:krimi, kulpi
2.
(figure) Malobservi regulon de dececo, scienco, arto kc: peki kontraŭ la logiko [4]; peki kontraŭ la gramatiko, la vereco; tiuj formoj pekas kontraŭ la principo de internacieco; mi pekis kontraŭ unu el la feraj principoj de ĵurnalismo: neniam asertu ke io okazis antaŭ ol ĝi vere okazis [5]. VD:erari, malkorekta
angle:
 sin
beloruse:
 грашыць
bretone:
 pec'hiñ
ĉeĥe:
 hřešit
france:
 pécher
germane:
1. sündigen 2. verstoßen (gegen etwas)
hispane:
1. pecar 2. faltar, errar
hungare:
1. vétkezik, bűnt követ el 2. vét
indonezie:
 berdosa
katalune:
1. pecar 2. faltar, errar
nederlande:
 zondigen
pole:
1. grzeszyć 2. zawinić
portugale:
 pecar
ruse:
 грешить
slovake:
 hrešiť, prehrešiť sa, zhrešiť
svede:
 synda
ukraine:
 грішити

peko

1.
REL Malobservo pri religia aŭ morala leĝo: ne ekzistas homo, kiu ne havus iajn pekojn [6]; de peko kaj mizero estas plena la tero PrV ; por peko senkonscia puno nenia PrV ; malmodesteco estas patrino de ĉiuj pekoj Marta ; peke akirita ne estas profita PrV ; peko malnova perdas pekecon PrV ; homoj kulpigas aliulojn pro propraj eraroj kaj pekoj [7].
2.
Malobservo pri ia regulo: [en tia uzo] mi neniel povus vidi […] pekon kontraŭ la reguloj […] de nia lingvo [8].
angle:
 sin
beloruse:
 грэх
bretone:
 pec'hed
bulgare:
 грях
ĉeĥe:
 hřích, hřích
france:
 péché ~e akirita ne estas profita: bien mal acquis ne profite jamais.
germane:
1. Sünde 2. Verstoß
hispane:
1. pecado 2. error, falta
hungare:
~e akirita ne estas profita: ebül szerzett vagyon ebül vész el. 1. vétek, bűn 2. vétség
indonezie:
 dosa
katalune:
1. pecat 2. erro, desencert, falta
nederlande:
 zonde
pole:
1. grzech 2. wina
ruse:
 грех, прегрешение
slovake:
 hriech, priestupok
svede:
 (en) synd
ukraine:
 гріх, погрішність

pekema

REL Kiu facile, ofte pekas: kiu estas pli pekema ol tiu, kiu kaŝas la pruvojn ricevitajn de Alaho [9]? en malican animon ne eniras saĝeco, nek loĝos en pekema korpo [10]; teatro estis vidita kiel io pekema kaj la puritanoj provis tre forte movi ĝin for el sia socio [11]; la ĉefa vizio de la judismo estas ĝia konsidero de la samseksemo kiel io pekema, ĉar ĝi estas eksplicite malpermesata en la Torao [12].
9. trad. N. Vessella: La Sankta Kurano, 2:140, 2006-
10. Tr. G. Berveling: La saĝeco de Salomono, 1:4. Biblio (libroj duekanonaj)
11. Vikipedio, Teatro
12. Vikipedio, Samseksemo kaj judismo
angle:
 sinful
beloruse:
 грэшны
ĉeĥe:
 hříšný
france:
 pêcheur (adj.)
hispane:
 pecador, disoluto
katalune:
 pecador, dissolut
pole:
 grzeszny
ruse:
 нечестивый, порабощённый греху, грешный
slovake:
 hriešny

pekigi

(tr)
Instigi iun al peko: lin pekigis la aligentaj edzinoj [13]; ne permesu al via buŝo pekigi vian korpon [14]. VD:delogi, malvirtigi.
angle:
 to pervert, corrupt
beloruse:
 спакушаць
ĉeĥe:
 svádět k hříchu
germane:
 verführen (zur Sünde)
hispane:
 adulterar, corromper
hungare:
 bűnre csábít
katalune:
 adulterar, corrompre
pole:
 przywodzić do grzechu
ruse:
 совратить
slovake:
 zvádzať k hriechu
ukraine:
 вводити в гріх, доводити до гріха

pekulo

Homo, kiu pekadas: ĉiuj impostistoj kaj pekuloj alproksimiĝis al li, por aŭskulti lin [15]; eĉ inter piuloj ne mankas pekuloj PrV ; li ne tremis kiel pekulo, li sciis, ke li estis ĝusta kredanto [16]; multaj „impostopekuloj” intertempe mem akuzis sin pro prifraŭdo de la ŝtato je impostoj [17].
angle:
 sinner
beloruse:
 грэшнік
bretone:
 pec'her
ĉeĥe:
 hříšník
france:
 pêcheur (rel.)
germane:
 Sünder
hispane:
 pecador, infractor
hungare:
 bűnös
indonezie:
 pendosa
katalune:
 pecador, infractor
pole:
 grzesznik
ruse:
 грешник
slovake:
 hriešnik
ukraine:
 грішник

prapeko PIV1

BIBKRI La unua peko fare de Adamo kaj Evo (Genezo 3): laŭ la katolika teologio, la prapeko daŭre estas persona peko de ĉiu novnaskito; laŭ la ortodoksa teologio, novnaskito ne respondecas je tiu peko (kiun ĝi tute ne faris), sed portas en si mem la psikofizikajn kaj spiritajn sekvojn de tiu prapeko — nian defalintan naturon [18]; (figure) la prapeko de artefariteco persekutas nian lingvon ekde ĝia naskiĝo [19].
18. Luca Tresoldi: Meditado pri la spirita vivo, Katolika sento, 2009:2
19. Carlo Minnaja: Kvindek jaroj da amikeco kaj kunlaboro en kulturo, Beletra almanako, 36 (2020), p. 116
angle:
 original sin
germane:
 Erbsünde, Ursünde
ruse:
 первородный грех
ukraine:
 первородний гріх

senpeka

1.
Neniel pekinta: kiu el vi estas senpeka, tiu unua ĵetu sur ŝin ŝtonon [20]; kvankam la Hebreino estas tre kulpa, mi ne volas, ke suferu ŝia senpeka ido [21]; homo senpeka neniam ekzistis PrV .
2.
(figure) Tute sendifekta, tute korekta, tute konvena, perfekta: senpeka ĝentileco, elokventeco; la romano estas facile legata, kun klara stilo, kaj la traduko estas senpeka [22].
angle:
1. sinless 2. impeccable
beloruse:
 бязгрэшны
bretone:
 dibec'hed homo sen~a neniam ekzistis: n'eus den dibec'hed war an douar.
ĉeĥe:
 nevinný
france:
 impeccable, sans péché homo sen~a neniam ekzistis: personne n'est parfait.
germane:
 unschuldig, rein (von Sünde)
hispane:
homo sen~a neniam ekzistis: nadie es perfecto. 1. virtuoso, íntegro 2. impecable, inmaculado
hungare:
homo sen~a neniam ekzistis: nincs tökéletes ember. 1. bűntelen, vétlen 2. vétlen
katalune:
homo sen~a neniam ekzistis: ningú no és perfecte. 1. virtuós, íntegre 2. impecable, immaculat
nederlande:
 onbevlekt
pole:
1. begrzeszny, czysty
ruse:
 безгрешный
slovake:
 bez hriechu, bezhriešny
ukraine:
 безгрішний

senpekigi

(tr)
REL Malŝarĝi je pekoj aŭ profaneco, reakiri ritan puron: kiu ektuŝis la kadavron de ia homo, tiu restos malpura dum sep tagoj; li senpekigos sin per ĝi en la tria tago kaj en la sepa tago, kaj li fariĝos pura [23]; kaj senpekigu la altaron, oferante sur ĝi, kaj oleu ĝin, por ĝin sanktigi [24].
angle:
 to purify
beloruse:
 ачысьціць ад граху
bretone:
 absolviñ, gwalc'hiñ eus ar pec'hed
ĉeĥe:
 dát rozhřešení, odpustit hříchy
france:
 purifier (rel.)
germane:
 reinigen (von Sünde)
hispane:
 purificar, purgar
hungare:
 megtisztít (bűntől)
katalune:
 purificar, purgar
nederlande:
 vergeven, van zonden ontslaan
pole:
 rozgrzeszać, dawać rozgrzeszenie, dawać odpust, oczyszczać (z grzechu)
ruse:
 очистить от греха
slovake:
 dať rozhrešenie, odpustiť hriechy
ukraine:
 відпускати гріхи

pekliberigi

BIBREL Nuligi pekojn, malŝarĝi je pekoj: pekliberigu Vian popolon Izrael, kiun Vi liberigis, ho Eternulo, kaj ne kalkulu sangon senkulpan inter Via popolo Izrael [25]; kaj la pastro pekliberigos lin per la prokulpa virŝafo, kaj estos pardonite al li [26] (propeka kapro).
angle:
 to absolve
beloruse:
 дараваць грахі, адпусьціць грахі
bretone:
 absolviñ, gwalc'hiñ eus ar pec'hed
ĉeĥe:
 dát rozhřešení, odpustit hříchy
france:
 absoudre
hispane:
 absolver
hungare:
 feloldoz bűnei alól
katalune:
 absoldre
nederlande:
 vergeven, van zonden ontslaan
pole:
 odpuszczać winy, darować grzechy
ruse:
 отпустить грехи
slovake:
 dať rozhrešenie, odpustiť hriechy
ukraine:
 відпускати гріхи

morta peko, mortpeko

1.
KAT Grava peko, kiu pereigas la animon de la pekulo (kondamnigas lin al infero): ve al tiuj, kiuj mortos en mortaj pekoj! [27].
2.
(figure) Grava, fatala eraro aŭ difekto: kio estas pardonebla al mi, tio fariĝas neforigebla morta peko por la nuntempaj „marksistoj“, kiuj ne lernas kaj ne utiligas la artefaritan tutmondan lingvon [28]; la kulminan mortpekon kontraŭ internacieco la aŭtoro kredas trovi ĉe ni rilate la uzon de jena surogata alfabeto kun la aĉaĵo „x” [29].
27. S-ta Francisko el Asizo, tr. IKUE: Kantiko de la kreitaĵoj, Kelkaj kristanaj preĝoj
28. E. Lanti: Eltomba parolo de Marks
29. Monato, Pejno Simono: Pri lingvo ne universala, ne el Krotelo, ne por Barato kaj nepre sen iksoj
angle:
2. mortal sin
beloruse:
 сьмяротны грэх
ĉeĥe:
 smrtelný hřích
france:
 péché mortel
germane:
 Todsünde
hungare:
 halálos bűn
pole:
1. grzech śmiertelny
ruse:
 смертный грех
slovake:
 smrteľný hriech

mortomerita peko

1.
BIB Krimo aŭ peko punenda per mortigo: se sur kampo renkontos la viro la fianĉigitan junulinon, kaj la viro ŝin kaptos kaj kuŝos kun ŝi: tiam oni mortigu sole la viron […] sed al la junulino faru nenion, la junulino ne havas mortomeritan pekon [30].
2.
KAT Morta peko1: de la muroj de la domoj lumis per fajraj literoj la nomoj de la mortomeritaj pekoj: malhumileco, avareco, drinkemeco, voluptemeco, ‐ per unu vorto, la tuta sepkolora ĉielarko de la mortomeritaj pekoj [31]; la sep mortmeritaj pekoj [32].
angle:
 mortal sin 1. capital offense, capital sin
beloruse:
1. сьмяротнае злачынства 2. сьмяротны грэх
france:
1. péché digne de mort
germane:
 Todsünde
ruse:
1. смертное преступление

administraj notoj