*parti/o PV

*partio

1.
Grupo, kies anoj solidaras, luktas por komuna celo aŭ sindefendo: la popolo sin dividis en du partiojn [1].
a)
POL Grupo da homoj havantaj samajn politikajn aŭ sociajn opiniojn: kelkaj skribistoj el la partio de la Fariseoj [2]; mi timas, ke […] estos malpaco, ĵaluzo, koleroj, partioj, kalumnioj […] [3]; li jam trovis en la cionistaj rondoj tro da ŝovinismo, la kontraŭa partio de la „asimilistoj“ ankaŭ ne plaĉis al li VivZam ; esperantista partio, kiu nomas sin homaranoj [4]; novaj partietoj kaj splitogrupoj gajnis konsiderindan kvanton da voĉoj, ja iuj el ili eĉ fariĝis grandetaj partioj [5]; maldekstraj partioj [6]; opozicia partio [7]; dekstrema, konservativa partio [8]; popolpartioj […] volas ligi al si laŭeble grandan nombron da civitanoj [9]. SIN:tendaro2
b)
JUR Iu el la du aŭ pluraj kontraŭstarantoj en milito, batalo, proceso, kontrakto: la korpuso de Ramzes estis la plej forta, sed ĝi havis antaŭ si preskaŭ ĉiujn libiajn fortojn, nombre ambaŭ partioj estis egalaj [10]; ili […] kondukadis multajn malgrandajn batalojn por multaj militantaj partioj BdV .
c)
SPO Iu el la du aŭ pluraj kontraŭstarantoj en sporto. VD:taĉmento, teamo
2.
Parto de socia aranĝo:
a)
SPO de turniro; maĉo: partio de kartoj, de bilardo; ludi partion, tre malfacilan partion BdV .
b)
de edz(in)iĝo: Anna […] atendis bonan partion por sia filino [11]; ili interfianĉiĝis kaj efektive tio estis tre ĝusta partio, ambaŭ estis junaj [12]; oni devas beni la junan paron, la partio estas bona en ĉiuj rilatoj, la havo de Kirsanov estas ne malgranda, li estas la sola filo kaj lia patro estas brava homo PatrojFiloj .
afrikanse:
partytjie
albane:
parti
amhare:
ድግስ
angle:
1. party, side 2.a game, match
arabe:
حزب
armene:
կուսակցություն
beloruse:
партыя
bengale:
দল
birme:
ပါတီ
bretone:
1.a kostezenn (bolitikel,...), tu (politikel,...), strollad (politikel,...) 1.b tu (prosez, sport,...) 1.c tu (prosez, sport,...) 2.a partiad
ĉeĥe:
jedna hra, partie, skupina, strana (politická)
dane:
parti
estone:
poole
eŭske:
festa
filipine:
partido
france:
1. parti 2.a partie
galege:
festa
germane:
1. Partei 2. Partie
guĝarate:
પક્ષ
hinde:
पार्टी
hungare:
1.a párt 1.b ellenfél 1.c ellenfél 2.a parti, játszma
indonezie:
1. partai 2.a pertandingan
irlande:
páirtí
islande:
aðila
japane:
パーティー
jave:
katelu
jide:
פּאַרטיי
jorube:
ẹnikẹta
kanare:
ಪಕ್ಷದ
kartvele:
პარტია
kazaĥe:
партия
kimre:
parti
kirgize:
партия
kmere:
គណបក្ស
koree:
파티
korsike:
partitu
kose:
iqela
kroate:
stranka
kurde:
partî
latine:
pars
latve:
puse
laŭe:
ພັກ
litove:
šalis
makedone:
партија
malagase:
antoko
malaje:
pihak
malajalame:
കക്ഷി
malte:
parti
maorie:
rōpū
marate:
पक्ष
mongole:
нам
nederlande:
partij
nepale:
पार्टी
okcidentfrise:
feest
panĝabe:
ਪਾਰਟੀ ਦੇ
paŝtue:
ګوند
portugale:
1.a partido 1.b partido 1.c time, equipe 2.a partida, jogo
ruande:
ibirori
ruse:
партия
samoe:
vaega
sinde:
پارٽي
sinhale:
පක්ෂ
skotgaele:
pàrtaidh
slovake:
jedna hra, partia
slovene:
zabava
somale:
xisbiga
ŝone:
pati
sote:
mokga
sunde:
pesta
svahile:
chama
taĝike:
ҳизб
taje:
บุคคลที่
tamile:
கட்சி
tatare:
кичә
telugue:
పార్టీ
tibete:
ཚོགས་པ་
ukraine:
партія
urdue:
پارٹی
uzbeke:
partiya
vjetname:
bên
zulue:
inhlangano

*partia [13]

1.
Apartenanta al partio: mi ne apartenas al ia nacia aŭ partia religio [14]; partiaj disputoj [15]; parlamentanoj elektitaj per partia listo [16].
2.
Maljusta pro favoro al la sampartianoj: ne faru maljustaĵon en la juĝado, ne estu partia por malriĉulo kaj ne estimu potenculon [17]; farante nenion pro partieco [18]; tion ĉi malpermesas […] partia ambicio [19]; Patrino ĉia estas de naturo / Ja tre partia kaj ne povas havi / Sufiĉan severecon en la juĝo Hamlet ; senpartiaj juĝistoj [20]; liveri al la leganto historion de Esperanto liberan de partia rigardo [21]. SIN:partieca, tendencaANT:neŭtrala
13. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Universala Vortaro, parti'a
14. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Unua Kongreso Esperantista en Boulogne sur Mer en la 5a de aŭgusto 1905
15. Monato, http://steloj.de/esperanto/monato2/007283.html
16. Monato, Donald Rogers: Nov-Zelando: Laborema koalicio
17. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Levidoj 19:15
18. La Nova Testamento, I. Timoteo 5:21
19. L. L. Zamenhof: Homaranismo, Pri la homaranismo
20. Monato, Stefan Maul: Du mil kvar, 2004
21. Monato, Reinaldo Marcelo Ferreira: Historio sen vualo de mitoj, 2006
angle:
1. partisan
beloruse:
1. партыйны 2. старонны, перадузяты
bretone:
2. untu, untuek
ĉeĥe:
jednostranný, podjatý, předpojatý, stranický, zaujatý
france:
1. partisan 2. partial
germane:
1. parteilich 2. parteiisch
hungare:
1. párt- 2. pártos
nederlande:
1. partij- 2. partijdig
ruse:
1. партийный 2. пристрастный
slovake:
jednostranný, stranícky, zaujatý

partiano

Membro de partio: partiano de la Eternulo [22]; partianoj de l' dinastio […] pretaj servi al ĝi kun vera fervoro [23]; la uzado de la lingvo Esperanto, neniun devigas esti partiano de tiu aŭ alia ideo [24]; sampartianoj [25]; ekspartianoj [26]; pluraj lojalistoj estas murditaj de siaj iamaj kunpartianoj [27].
22. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 32:26
23. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XXII
24. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aŭgusto 1907
25. Monato, Paul Gubbins: Taglibro de l' (antaŭ)milito ... el la lando de Ŝekspiro (2), 2003
26. Monato, Bardhyl Selimi: Memore al la viktimoj, 2010
27. Monato, Garbhan Macaoidh: Bojas sovaĝa hundo
angle:
partisan, advocate, party member
beloruse:
чалец партыі, партыец
bretone:
ezel eus ur strollad
ĉeĥe:
partajník, straník, člen strany
france:
membre de parti, partisan
germane:
Parteimitglied
hungare:
párttag
indonezie:
partisan
nederlande:
partijganger
ruse:
член партии
slovake:
straník, člen strany

partianiĝi

(ntr)
Elekti partion, iĝi malneŭtrala: en la tiutempa neologisma batalo, ŝi partianiĝis al la konservativa tendaro [28]; Radio Romo vigle partianiĝis por la heroa sindefendo de malgranda Finnlando [29].
france:
prendre parti (pour)

partieca

Partia2: [kiel] orientiĝi en tiu senorda amaso de partiecaj eldiroj [30].
angle:
partisan
beloruse:
старонны, перадузяты
bretone:
untu, untuek
ĉeĥe:
jednostranný, podjatý, předpojatý, stranický, zaujatý
france:
partial
germane:
parteiisch
hungare:
pártos
nederlande:
partijdig
ruse:
пристрастный
slovake:
jednostranný, stranícky, zaujatý

eksterpartia

Apartenanta al neniu ajn partio: eksterpartia kandidato [31]; venkis la ĝisnunaj urbestroj […], subtenataj ne de partioj sed de propraj eksterpartiaj listoj [32].
31. Monato, Zlatko Tišljar: Du balotoj, du surprizoj, 2012
32. Monato, Zlatko Tišljar: Demokratio en postdemokratia socio, 2010
angle:
independent, impartial, neutral
beloruse:
беспартыйны
ĉeĥe:
bezpartijní
france:
impartial (hors parti), neutre (hors parti)
germane:
parteilos
hungare:
pártonkívüli
indonezie:
independen
nederlande:
onafhankelijk
ruse:
беспартийный
slovake:
mimo stranícky

plurpartiismo, multpartiismo

POL Politika sistemo, reĝimo1, permesanta funkciadon de pluraj partioj1.a en kiu la ŝtata regado povas esti gvidata de unu aŭ alia: ekde 1992, plurpartiismo estis establita, kaj kun ĝi, la flago kun komunistaj simboloj estis forĵetita; ekde tiam la nuna flago ekvalidis [33]; Togolo jam diris ne al tiu plurpartiismo; tion decidis la lasta konsilio de la unusola partio RPT, kiu okazis en majo 1990 [34]; estos multpartiismo, kiel en Sirio, estos balotoj, sed de nun, neniu baloto estos perdita de tiu kliko ĉekape de la Ŝtato [35].
33. -: Flago de Kabo-Verdo, [vidita en 2021]
34. G. Koffi: Partioj - fremda elemento en Afriko, Monato, 1990-09
35. -: Turkio : la opoziciantoj al la referendumo daŭrigas la kontestadon, Neniam milito inter ni, 2017-04-18
france:
multipartisme

sampartiano

Ano de sama partio: la […] epigramo elvokis aproban ĝojon inter liaj sampartianoj kaj koleron de la kontraŭuloj [36]; demisio kaj anstataŭigo per sampartiano [37].
36. J. Kohen-Cedek: Antikva araba epigramo de Ibn-Durajd, Norda Prismo, 1958:1, p. 39a
37. Monato, Hektor Alos i Font: Koruptado demisiigas prezidanton, 2011
france:
camarade (de parti), membre du même parti
germane:
Parteigenosse

senpartia

1.
(io) Eksterpartia; objektiva, scienca: politika enmiksiĝo malhelpas la senpartian agadon de la justico [38]; espereble, iu simila honestulo kaj klarvidulo verkos senpartian kaj senpropagandan historian libron [39]; senpartie prepariĝi por la venontaj diskutoj [40]; senpartie elektita […] Lingvan Komitaton [41].
2.
(iu) Montranta neniun favoron al tiu aŭ alia partio; juste juĝanta, ne konsiderante opiniojn aŭ personojn: skriba ekzameno ĉe alesto de senpartiaj kaj konformaj atestantoj FK ; en ĉiu senpartia, sentanta homo vivas abomeno al detruado de vivo FK ; la elektitoj estu homoj prudentaj kaj senpartiaj [42]; ni do komparu liajn asertojn kun tiuj de la senpartiaj historiistoj [43].
38. Monato, Hektor Alos i Font: Koruptado demisiigas prezidanton, 2011
39. Monato, Donald Broadribb: Esperanto en la soclandoj, 2004
40. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sepa Kongreso Esperantista en Antwerpen en la 21a de aŭgusto 1911
41. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Kvara Kongreso Esperantista en Dresden en la 17a de aŭgusto 1908
42. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sesa Kongreso Esperantista en Washington en la 15a de aŭgusto 1910
43. Monato, Reago: Eks-Jugoslavio: kiu kiun mistifikas?
angle:
independent, impartial, neutral
beloruse:
1. беспартыйны 2. бесстаронны, неперадузяты
bretone:
diuntuek, neptu
ĉeĥe:
bezpartijní, nestranický, nestranný, nezaujatý, objektivní
france:
impartial
germane:
unparteiisch
hungare:
1. pártatlan 2. pártsemleges
indonezie:
independen
nederlande:
onpartijdig
ruse:
1. беспартийный 2. беспристрастный
slovake:
bezpartajný, nestranný, nestranícky, objektívny

senpartieco

Ne aliĝemo al iu partio, nefavorado de iu aŭ alia partio; neŭtraleco: sagaca senpartieco [44].
44. E. About, trad. G. Moch: La Reĝo de la Montoj, 1909
beloruse:
беспартыйны
france:
impartialité
hungare:
pártatlanság
itale:
imparzialità
nederlande:
onpartijdigheid
ruse:
беспартийность

transpartianiĝi

Forlasi partion kaj aniĝi en alia: venkito ordinare transpartianiĝis al venkinto [45].
45. M. Jókai, trad. J. Horvath: La du salikoj de Nagyenyed, 2002
france:
changer de camp
germane:
überlaufen (zur anderen Partei)

unupartiismo

POL Politika sistemo, reĝimo1, permesanta nur unu partion1.a kiu ĉiam gvidas la ŝtatan regadon: Ĉinio ne rekomendas unupartiismon al la ekstera mondo kiel okcidentaj landoj disvastigas sian politikan sistemon [46].
france:
régime du parti unique, monopartisme, unipartisme

administraj notoj