*pen/i PV

*peni  

(ntr)
Energie kaj lacige streĉi siajn fortojn por atingi rezulton: en korespondado […] estas bone ĉiam peni uzadi nur vortojn el la „Fundamento“ [1]; la maljuna ĉevalo […] vane penis kuri pli rapide [2]; kiam vi tralegos tiun ĉi leteron, penu, ke tiuj ĉi maristoj venu al la reĝo Hamlet ; peni anstataŭigi [esprimon] per esprimo pli bona [3]; peni pri la efektivigo de siaj planoj; li komencis nun eviti laŭvortan tradukadon el tiu aŭ alia lingvo, li penis rekte pensi en la nova VivZam ; mi penos veni al la kongresoZ ; oni penis allogi min per tre granda sumo da monoZ ; mi estas preta, de mia flanko mi volonte penos [4]; kion vi pripenas, tio al vi venas PrV . VD:klopodi, labori, provi, strebi
Rim.: Peni pli atentigas pri streĉo kaj laciĝo, labori pri celo kaj rezulto.
angle:
make an effort, try
beloruse:
старацца, намагацца, прыкладаць высілкі, накіроўваць высілкі
bretone:
poaniañ (strivañ), strivañ
bulgare:
опитвам, старая се, полагам усилия
ĉeĥe:
snažit se dřít se, namáhat se, usilovat
france:
s'efforcer de, peiner
germane:
sich mühen, sich abmühen, sich anstrengen
hispane:
esforzarse en, empeñarse en
hungare:
fáradozik
katalune:
esforçar-se, procurar vane ~i: esforçar-se en va
nederlande:
trachten, moeite doen
portugale:
esforçar-se por, empenhar-se em, dar-se ao trabalho de
ruse:
стараться, пытаться, прилагать усилия
slovake:
pechoriť sa, trápiť sa, veľmi sa namáhať

peno  

Energia kaj laciga streĉo de ĉiuj fortoj al iu celo: mi vin dankas pro viaj penoj; mi faros ĉiujn eblajn penojn por kontentigi vin; ho, ne faru al vi penojn, diris Fanny [5]; bona verkisto penas eviti penon al la legantoj; venas ĉagreno sen granda peno PrV ; via penado ne estos vana; por sukcesi vi devas ankoraŭ plifortigi viajn penojn; ne ŝpari monon nek penon (haŭto) PrV . VD:fortostreĉo
beloruse:
намаганьне, стараньне, высілак
bretone:
poan (striv), striv
bulgare:
старание, усилие
ĉeĥe:
lopota, námaha, svízel
france:
efforts, peine (efforts)
germane:
Mühe, Anstrengung
hispane:
esfuerzo
hungare:
fáradság, fáradozás, erőfeszítés
katalune:
esforç
nederlande:
moeite
ruse:
старание, усилие
slovake:
dravosť, dravá túžba, nápor, úsilie

penegi

Tre peni, uzi sian tutan kapablon por io: sciencistoj en multaj landoj intense penegis trovi la mikrobon, kiu kaŭzas tiun antaŭe nekonatan infektan malsanon [6]; vi kaj viaj kunkrimuloj penegis detrui min [7].
bretone:
kiañ
bulgare:
полагам всички усилия
ĉeĥe:
dřít se, namáhat se, usilovat
france:
s'escrimer à, s'évertuer à
germane:
sich übermäßig anstrengen
hispane:
afanarse, esforzarse intensamente
katalune:
escarrassar-se, esforçar-se intensament
nederlande:
zich uitsloven
ruse:
биться (над чем-л.), прилагать все усилия (к чему-л.)
slovake:
pechoriť sa, trápiť sa, veľmi sa namáhať

penema  

Kiu volonte penas; tre laborema, diligenta: li suferis konstante doloron de kapo kaj de malfeliĉa amo, kaj ambaŭ doloroj naskiĝis de lia penema partoprenado en la societa vivo, ĉar li trinkadis ĉiam grandan kvanton da restoj de vino en la nokto, kaj tio ĉi malsanigis lian kapon, kaj li vidadis multon da belaj sinjorinoj, kaj tio ĉi malsanigis lian koron FK ; ili ne estas tiel penemaj kaj laboremaj kiel la gepatra generacio [8].
8. He Jia: Strebo kaj konfuzo de migrantaj kamparano-laborantoj..., Esperanto.china.org.cn, 2013-11-28
bulgare:
старателен
ĉeĥe:
usilovný
france:
laborieux
hispane:
laborioso
slovake:
usilovný

penego

Tre granda sinstreĉo por iu celo: la penegoj de sciencistoj […] kapablas kontraŭstari al ĉiu plago, minaconta la homaron [9]; invadoj oni okazis en jaroj 1222 kaj 1223, tamen malgraŭ financa kaj milita penego oni ne akiris solidajn sukcesojn [10].
bretone:
striv bras-meurbet
bulgare:
огромно старание, огромно усилие
ĉeĥe:
lopota, námaha, svízel
france:
efforts énormes
hispane:
esfuerzo enorme, empeño, sacrificio
katalune:
afany, sacrifici
nederlande:
uitsloven (zn.)
ruse:
огромное усилие
slovake:
lopota, namáhavá, ťažká práca

peniga  

Trudanta aŭ postulanta penon: peniga laboro; ĉiu nokto iĝas ĉiam pli nigra ol la antaŭa, pli senkonsola, kaj la tuta vivo pli malhela kaj peniga Ĉukĉoj ; al siaj infanoj ili volis doni pli bonan, pacan kaj ne tro penigan estontecon [11]; la Demokratia Respubliko Kongo eliris el longa kaj peniga milito, kiu disŝiris la landon [12].
11. Monato, Raita Pyhälä: Pensante pensie ...
12. Monato, H. Ntawu Hubert: Kiel eskapi la pasintecon?
beloruse:
цяжкі, стомны
bretone:
poanius (a c'houlenn kalz strivoù)
bulgare:
тежък, изискващ усилия
ĉeĥe:
namáhavý
france:
pénible
germane:
mühsam, anstrengend, mühevoll
hispane:
arduo, penoso
hungare:
fáradságos
katalune:
ardu, penós
nederlande:
moeitevol
ruse:
утомительный, тяжёлый, трудный
slovake:
namáhavý, ťažký

peninda  

Sufiĉe grava, ke oni penu por ĝi: estus peninde aŭskulti mian historion [13].
beloruse:
варты высілкаў
bretone:
a dalv ar boan
bulgare:
заслужаващ усилия
ĉeĥe:
stojící za námahu
germane:
der Mühe wert
hispane:
que vale la pena
hungare:
fáradozásra méltó, fáradozásra érdemes
katalune:
que val la pena
nederlande:
de moeite waard
ruse:
достойный усилий
slovake:
stojaci za námahu

penindi

Esti afero valora, dezirinda, eĉ koste de peno: li opiniis, ke tute ne penindas konfidi [deziron eliri] al la pordisto, se oni povas trarampi inter la feraj stangoj [14].
bretone:
talvezout ar boan
france:
valoir la peine
germane:
der Mühe wert sein
hispane:
valer la pena
katalune:
valer la pena
nederlande:
de moeite waard zijn
ruse:
стоить усилий

nepenema, malpenema  

Evitanta penon, mallaborema, pigra: li fariĝis malpenema kaj sin tenis ĉiam malvigle, neserioze [15].
15. Lao She, trad. Wang Chongfang: Kamelo Ŝjangzi, 1988
bulgare:
нестарателен
france:
indolent, nonchalant
germane:
träge, faul, Mühe scheuend
hispane:
indolente, perezoso

senpene  

Facile, sen fortostreĉo aŭ laciĝo: ah, bona afero estas la rajdado, […] oni sidas kvazaŭ sur seĝo, ne faletas sur ŝtono, indulgas la ŝuojn kaj senpene vojaĝas [16]; per la pli ol 1,3-kilograma PIV oni povis ĉiam senpene mortbati iun obstinan oponanton el alia skolo [17].
beloruse:
лёгка, бяз высілкаў
bretone:
diboan (aes)
bulgare:
леко, лесно, без усилия
ĉeĥe:
bez námahy (adv.), lehce
france:
aisément, sans peine
germane:
mühelos
hispane:
sin esfuerzo
hungare:
könnyedén, minden különösebb nélkül
katalune:
fàcilment, sense esforç
nederlande:
moeiteloos, gemakkelijk
ruse:
легко, без усилий
slovake:
bez námahy, ľahko

valori la penon

Doni rezulton tre dezirindan kompare la necesan penon: ne valoras la akiro eĉ la penon de l' deziro PrV ; la rezultoj tamen ne valoris la penon, ne konvinkis la monodonintojn kaj ne plenigis la propran konton [18]; la pli granda komforto valoras la penon [19].
bretone:
talvezout ar boan
bulgare:
струвам си усилията
france:
valoir la peine
germane:
die Mühe lohnen, die Anstrengung wert sein
hispane:
valer la pena
katalune:
pagar (valer) la pena
nederlande:
de moeite waard zijn
portugale:
valer a pena
ruse:
стоить усилий

administraj notoj

~i: Mankas verkindiko en fonto.