tradukoj: be cs de en es fr hu nl no pl pt ru sk

*fand/i PV

*fandi  

(tr)
TEK
1.  
Likvigi per varmo solidajn korpojn: fandi metalon, vakson, buteron, neĝon; unu posttagmezon fulmo fandis sur Kapitolo bronzan statuon de Cereso [1]; (figure) la suno fandas la asfalton Metrop; (figure) mi ne scias, mi nur sentas, kaj turmento fandas min [2].
Rim.: En unu loko Zamenhof uzas la verbon netransitive: aliaj fandigis oron ĉe malgrandaj flamoj super feraj tripiedoj Marta , sed en multaj aliaj lokoj de la sama verko transitive: li simple ricevas kapturnon kaj la koro en li fandiĝas Marta .
2.  
Elfandi1: el ŝtono oni fandas la kupron [3]; arĝento, purigita en tera fandujo kaj sepfoje refandita [4].
3.  
Gisi1: li fandis por ĝi kvar orajn ringojn sur ĝiaj kvar anguloj [5]; ili faris al si fanditan bovidon kaj adorkliniĝis al ĝi [6]; formi per argilo la figuron [...] por ke ĝi povu esti fandita el metalo [7]; dum jarcentoj oni fandis el sonoriloj kanonojn kaj refandis la kanonojn en sonorilojn [8].
Rim.: Laŭ UV kaj uzo Zamenhofa, fandi statuon povas havi tute kontraŭajn signifojn: krei (gisi) statuon; aŭ malkrei (likvigi, disfandi) statuon. Tia konfuzo estas malakceptebla en racia lingvo kaj ŝoka por esperantistoj kies hejma lingvo neniam konfuzas tiujn kontraŭojn. Tial jam en PV aperis pli preciza verbo gisi (prunto el la germana) ‐ cetere, mise difinita. Fojfoje Zamenhof provis eviti tiun ĝenon uzante la derivaĵon elfandi2; tio tamen prezentas alian problemon, ĉar laŭ la lingva logiko tia formo devas havi la signifon „ekstrakti per fando“ (kaj tia logika uzo estas fakte atestita). Menciindas, ke en UV la indikitan konfuzon prezentas la tradukoj franca, germana kaj angla; dum la tradukoj rusa kaj pola donas nur la ĉefsencon likvigi. [Sergio Pokrovskij]

fandado, fando

TEK
1.
La ago fandi1 (likvigi): la fando de plumbo ne postulas multe da varmo [9]; la procezo de formado de vitroj ne liberigas varmon de fandado [10].
2.  
La ago fandi2, elfandi1: oni minis precipe feron kaj oni okupiĝis ankaŭ pri fandado [11].
3.  
Gisado1: gisado estas fandado de objektoj el metalo [12].

fandejo

Loko kie oni aranĝis fornon, ilaron ktp. por fandado: metalaj fandejoj [13];

fandiĝi

1.  
Flueciĝi per varmo: vakso fandiĝas de fajro [14]; (figure) fandiĝi kiel vakso [15]; la neĝo fandiĝis [16]; la baza magmo konsistas ĝis kvindek procentoj el silika acido kaj fandiĝas je 1000 Celsius-gradoj [17]. VD:degeli, solviĝi.
2.
(figure) Kormoliĝi, morale malfortiĝi: fandiĝi pro (aŭ de) kompato; ŝia animo fandiĝis pro plezurego; lia fiereco fandiĝis en la humiliĝojZ.
3.  
(figure) Malaperi kunkonfuziĝante: ĉio fandiĝis en pala krepusko [18]; la nuboj fandiĝas kun la horizonto. VD:forflui, perdiĝi, disneniiĝi.

fandisto

TEK
1.  
Laboristo aŭ fakulo pri fandado2: vane fandis la fandisto: la malbonuloj ne apartiĝis [19].
2.  
Gisisto1: per honto kovriĝis ĉiu fandisto kun sia statuo, ĉar lia fanditaĵo estas malveraĵo, ĝi ne havas en si spiriton [20].

fandujo

Ujo eltenanta sufiĉe altan temperaturon, uzata por fandi ion en ĝi: ili fandiĝis, fandiĝis en la fandujo, kaj oro tamen ne montriĝis [21];

disfandi, forfandi  

(tr)
Malaperigi: lumaj radioj disfandis la rigidecon de ŝiaj trajtojZ; la montoj tremas antaŭ Li, la montetoj disfandiĝas [22]; tia konduto forfandis la antaŭjuĝojn de la nobelaroZ; la tempo forfandis tiun rigidan indiferentecon.

elfandi

(tr)
TEK
1.  
Ekstrakti per fandado: elfandi metalon el erco; elfandi vakson el ĉelaro; elfandi plumbon el alojo; elfandi lardon; (figure) ekzistas ankaŭ kiuj opinias, ke nun ĝi (la Eklezio) estu ĵetita en fornon, por ke la pura oro estu elfandita [23].
2.  
Gisi1: cent kikaroj da arĝento estis uzitaj por elfandi la bazojn de la sanktejo kaj la bazojn de la kurteno [24].

kunfandi  

(tr)
1.  
TEK Miksi per fandado: fero ne kunfandiĝas kun argilo [25]; VD:alojo
2.
KOMP Kunigi plurajn ordigitajn datumarojn (listojn, dosierojn) tiel, ke la rezulto havu tian saman ordon: tiuj jaraj aldonoj kunfandiĝos fine en „Universala Vortaro plenigita“ [26]

kunfandiĝi

(figure) Kuniĝi, integriĝi el unu disaj partoj al tutaĵo: ĉiuj religioj povos iom post iom kunfandiĝi en unu religion, kaj ili konstruu templojn komunajn [27]; kunfandiĝo de nacioj en pli larĝan unuon; kunfandiĝantaj (harmonie intermiksitaj) koloroj; sento de memforgesinteco kaj harmonio, kiam li sentis dum la danco, kiel lia propra imagforto kunfandiĝis kun tiu de la aliaj kaj unuiĝis al tutaĵo [28]. transkontinentaj kunfandiĝoj (de firmaoj) evidentiĝis problemigaj [29].

kunfandema lingvo  

LIN Lingvo en kies fleksiado oftas kunfandoj. ANT:aglutina lingvo

kunfando  

1.
TEKFIZ Kunigo per fandado: fulguritoj estiĝintaj pro kunfando de sablo [30]; kunfando povas formi pli pezajn izotopojn [31].
2.  
LIN Ĉe vortfarado, tia unuiĝo de kombinataj vortelementoj ke ne plu eblas indiki limon inter ili: en la latina „rex“, x prezentas kunfandon de la radika konsonanto -g kun la nominativa finaĵo.

tradukoj

anglaj

~i 1.: melt; el~i 1.: smelt; kun~i 2.: merge, collate; kun~ema lingvo : inflective language; kun~o 2.: fusion.

belorusaj

~i 1.: плавіць, тапіць; ~i 3.: ліць (мэтал), адліваць (мэтал); ~iĝi 1.: плавіцца, раставаць; ~iĝi 2.: раставаць; ~iĝi 3.: раставаць; dis~i, for~i: растапіць; kun~i 1.: сплаўляць; kun~i 2.: аб'ядноўваць, зьліваць; kun~ema lingvo : флектыўны; kun~o 2.: фузія.

ĉeĥaj

~i: rozpustit, roztavit, tavit (kov), škvařit kov ,, slévat kov; ~ado, ~o: tavba; ~isto: slévač, tavič; dis~i, for~i: roztavit; el~i: odlévat kov, odlévat tavbu; kun~i: stavit, tavením spojit.

francaj

~i: fondre, liquéfier, couler, mouler; ~iĝi: fondre, se fondre, mollir; ~isto 2.: fondeur; dis~i, for~i : faire fondre, dissiper; kun~i 1.: fondre, fusionner, mélanger; kun~ema lingvo : langue flexionnelle; kun~o 2.: fusion. ~ujo: creuset; kun~iĝo: fusion.

germanaj

~i 1.: schmelzen ; ~i 3.: gießen; ~ado, ~o 1.: Schmelze; ~ado, ~o 2.: Verhüttung (von Metall); ~ado, ~o 3.: (Metall-)guss; ~ejo : Hütte (Metallurgie); ~iĝi 1.: schmelzen ; ~ujo : Schmelztiegel; kun~iĝi : verschmelzen, fusionieren; kun~o 1.: Verschmelzen, Fusion; kun~o 2.: Verschmelzung.

hispanaj

~i: fundir, colicuar, colar, derretir; ~ado, ~o: fundición, derretimiento; ~ejo : fundición; ~iĝi: fundirse; ~isto: fundidor; ~ujo : crisol; dis~i, for~i: disolver; el~i: fundir; kun~i: fusionar; kun~iĝi : fusionarse; kun~ema lingvo: lengua flexiva, lengua fusionante; kun~o: fusión.

hungaraj

~i 1.: olvaszt; ~i 3.: önt; ~iĝi 1.: megolvad; ~iĝi 2.: megenyhül; ~iĝi 3.: elmosódik, összeolvad; ~isto 2.: olvasztár; dis~i, for~i: eloszlat, szertefoszlat; kun~i 1.: összeolvaszt; kun~i 2.: összefésül; kun~ema lingvo : flektáló nyelv. ~ujo: olvasztótégely; kun~iĝo: összeolvadás, fúzió.

nederlandaj

~i 1.: doen smelten; ~i 3.: gieten; ~iĝi 1.: smelten, vloeibaar worden; ~iĝi 2.: smelten; ~iĝi 3.: versmelten; dis~i, for~i: wegsmelten; kun~i 1.: samensmelten; kun~o 2.: fusie.

norvegaj

~i 1.: smelte; ~iĝi 1.: smelte; ~iĝi 2.: smelte; dis~i, for~i: smelte vekk; kun~i 1.: sammensmelte.

polaj

~i 1.: topić, roztapiać; ~i 2.: wytapiać; ~i 3.: wytapiać, odlewać, lać (metal); ~ado, ~o 1.: roztapianie, wytop; ~ado, ~o 2.: wytop; ~ado, ~o 3.: odlew, lanie; ~iĝi 1.: roztapiać się, topić się, tajać (o śniegu); ~iĝi 2.: topnieć, tajać; ~iĝi 3.: stapiać się, roztapiać się; dis~i, for~i : stapiać się, roztapiać się; el~i 1.: wytapiać; kun~i 2.: scalać, wiązać; kun~ema lingvo : język fleksyjny; kun~o 2.: fuzja.

portugalaj

~i: derreter, fundir.

rusaj

~i 1.: плавить, топить; ~i 2.: выплавлять; ~i 3.: лить, отливать; ~ado, ~o 1.: плавление, растапливание ; ~ado, ~o 2.: выплавка, вытапливание; ~ado, ~o 3.: отливка, литьё; ~iĝi 1.: плавиться, таять; ~iĝi 2.: таять; ~iĝi 3.: таять; ~isto 1.: плавильщик; ~isto 2.: литейщик; dis~i, for~i : растопить; el~i 1.: вытопить, выплавить; kun~i 1.: сплавлять (металлы и т.п.); kun~i 2.: объединять, сливать; kun~ema lingvo : флективный; kun~o 2.: фузия.

slovakaj

~i: rozpustiť, taviť (kov), škvariť; ~ado, ~o: tavba; ~isto: tavič, zlievač; dis~i, for~i: roztaviť; el~i: odlievať tavbu; kun~i: tavením spojiť.

fontoj

1. H. Sienkewicz, trad. Lidia Zamenhof: Quo vadis, ĉap. 58a
2. Catullus, trad. K. Kalocsay: Elegioj, Nica Literatura Revuo, 3:6, p. 221
3. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ijob 28:2
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 12:6
5. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 37:3
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 32:8
7. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Malnova preĝeja sonorilo
8. Monato, Kolekti sonorilojn
9. Plena Ilustrita Vortaro, art. fand
10. Vikipedio, Kristalo
11. Vikipedio, Gelnica
12. Vikipedio, Gisado
13. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XXII
14. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 68:2
15. Raymond Schwartz: La Stranga Butiko, Epigramo
16. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Historio de la jaro
17. Monato, Evgeni Georgiev: Vulkanoj
18. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, ĉapitro 24a
19. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeremia 6:29
20. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeremia 10:14
21. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, La vento rakontas pri Valdemaro Doe kaj pri liaj filinoj
22. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Naĥum 1:5
23. M. Von Galli: Nova pensado, Espero katolika, 1965, n-ro 3
24. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 38:27
25. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Daniel 2:43
26. Unua Oficiala aldono al Universala vortaro, Klariga noto. Paris, 1909. P. 5.
27. L. L. Zamenhof: Homaranismo, Pri la homaranismo
28. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Urbo de Imperiestroj
29. Monato, Roland Rotsaert: Belgio: Lernout kaj Hauspie: revo finiĝis
30. Vikipedio, Vitro
31. Vikipedio, Izotopoj de nikelo

~iĝi: Mankas verkindiko en fonto.
dis~i, for~i: Mankas verkindiko en fonto.
kun~ema lingvo: Mankas dua fontindiko.
kun~ema lingvo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


administraj notoj

pri kun~ema lingvo :
      Cxu "kun~ema (p.p. lingvo)" ne estus pli bona derivajxo?
      [MB]
    

ℛevo | datumprotekto | fand.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.32 2018/04/23 13:10:13