tradukoj: be br de el en es fr hu nl pl pt ru sv vo zh

^*orient/o [1]

^*oriento

1.

Unu el la kvar geografiaj ĉefpunktoj, difinata per tiu parto de la horizonto, kie oni vidas la sunon leviĝi, kaj kontraŭa al la okcidento; la direkto difinata per tiu ĉefpunkto: supreniru sur la supron de Pisga, kaj direktu viajn okulojn al okcidento kaj al nordo kaj al sudo kaj al oriento [2]; ŝi timis la kokokrion, ŝi timis la unuan ruĝan strion en la oriento, ĉar se ŝia laboro ne estos finita ĝis tiam, ŝi pereos [3]; al ĉia lando oni povas veni ne sole de oriento, sed ankaŭ de okcidento [4].

2.

Terparto kuŝanta oriente de la hejmo de koncerna civilizo:

a)

La landoj kuŝantaj oriente de Okcidenta Eŭropo: tapiŝoj el Oriento.

b)

La landoj kuŝantaj oriente de Palestino: kaj tiu homo estis pli eminenta, ol ĉiuj filoj de la oriento [5]; jen saĝuloj el la oriento venis al Jerusalem, dirante: Kie estas tiu, kiu estas naskita Reĝo de la Judoj? [6]

3.

Ĉe la framasonoj, parto de loĝio, kie sidas la loĝiestro.

orienta

1.

Rilata al oriento¹: orienta vento (kiu venas de oriente); Orienta Azio (tiu parto, kiu sterniĝas orienten).

2.

Rilata al oriento²: orientaj popoloj, lingvoj, juveloj; orienta kristanismo.

oriente

Ĉe la oriento.

orienten

Direkte al oriento¹: ĝi staris sur dek du bovoj: tri kun la vizaĝo norden, tri kun la vizaĝo okcidenten, tri kun la vizaĝo suden, kaj tri kun la vizaĝo orienten [7]

oriente de

1.

En la orienta parto de: Minejo de Bakuanga ekspluatas diamantojn oriente de Kasai-provinco [8].

2.

Ekster, pli oriente ol.

orienti^Z

1.

Bazi konstruon, turnante ĝian frunton al oriento: la romkatolikaj kirkoj kaj la moskeoj estas orientitaj; malbone orientita domo.

2.

Determini la situacion de persono aŭ objekto rilate al oriento: orienti karton, planon; (figure) priprofesia orientado (metoda disdonado de lernantoj en diversajn metiojn laŭ iliaj apartaj kapabloj kaj gustoj).

3.

[9](fakula ĵargono) Elekti bazon, rilate al kiu oni determinos la orientiĝon de ĉiuj aliaj bazoj.

orientiĝi, sin orienti

1.

Determini la direkton, kiu devas esti sekvata: sin orienti en arbaro, en nekonata urbo; la aviadistoj ne povis plu sin orienti pro la densa nebulo.

2.

(figure) Klare kompreni la situacion, en kiu oni troviĝas, kaj difini, kion oni devas fari: la prezidanto de kunsido devas sin rapide orienti en la debatoj.

orientiĝo

1.

Stato de io aŭ iu orientita; de iu, kiu orientiĝas ²: ŝi unu tagon tiel perdis la orientiĝon, ke ŝi ne plu pensis pri la doninto^Z.

2.

[10] (de bazo B rilate al bazo B') La signo de la determinanto de ĝiaj vektoroj rilate al B': pozitiva aŭ negativa orientiĝo; aksa simetrio en ebeno modifas la orientiĝon (la orientiĝo de bildo de bazo B rilate al B estas negativa). dekstruma, maldekstruma.

orientilo

Ĉio, kio servas por sin orienti. kompaso.

malorientiĝi, senorientiĝi, perdi la orientiĝon

1.

Ne trovadi la ĝustan vojon: li aŭdis du blankulojn diskuti kion fari se oni malorientiĝas en la arbaro [11].

2.

(figure) Ne kompreni situacion, ne scii, kiel agi: ŝi estis ja levata al ĉiam pli alta ĝojo, al ĉiam pli alta feliĉo, kaj en tio ŝi unu tagon tiel perdis la orientiĝon, ke ŝi plu ne pensis pri la doninto [12]; socio ŝajnas senorientiĝi kaj ... fariĝas viktimo de la ĝemelaj malsanoj, malriĉo kaj krimeco [13].

misorientiĝi

1.

Ne rekoni lokon, malĝuste elekti irdirekton, erari: cikonio misorientiĝas serĉante sian neston [14].

2.

(figure) Malbone kompreni, malĝuste agi: la leganto, bravigita kaj fariĝinta momente tiel kruela kiel sia legataĵo, trovu – sen misorientiĝi – la vojon krutan kaj sovaĝan trans la dezertajn marĉojn de ĉi mallumaj paĝoj [15].

Ekstremoriento

Orienta Azio

grandoriento

Centra loĝio, formita en ĉefurbo de reprezentantoj de ĉiuj provincaj framasonaj loĝioj.

    Laux PIV1 ~igxi havas nur la figuran sencon, sed mi dubas, cxu
    tio restas gxusta. [MB]