tradukoj: be ca de en es fr hu pl pt ru

²determin/i [1]

determini

1.

Precize fiksi ion necertan: determini la sencon de iu vorto, la kaŭzon de iu akcidento, la distancon inter luno kaj tero, la specon de vegetaĵo^B, la motivojn de ago, mi ne povis determini la punkton, kie la fikcioj apartiĝis de la realaĵoj [2]; tio, kio plej determinis min (senhezitigis min) en tiu klopodado, estis la timo al [ilia malbona] destino [3]. decidi, destini, difini

2.

Pliprecizigi la sencon de apuda frazero: la artikolo determinas la substantivon; verbo determinita de adverbo; determina adjektivo.

determino

1.

Ago determini.

2.

Kategorio de propozicia semantiko, maniero aktualigi nomon (plej ofte, substantivon) indikante ĉu ĝi referencas objekton situacie unikan (difina determino) aŭ rilatan al tuta klaso (nedifina determino) ktp: por esprimi ĉi tiujn specojn de determino (determinoj difina, nedifina, kvalita, elekta, maldifina) la lingvo posedas certan nombron da determinaj adjektivoj, kiuj aperas sub diversaj formoj: unu el ili, la artikolo, estas nevaria; kelkaj estas puraj adjektivoj (multa, kelka, certa); kelkaj havas la formon de prepoziciaĵoj (multe da, iom da); fine tie ĉi klasiĝas ankaŭ la formoj respondaj al la individuiga formo de la tabelpronomoj (iu, tiu, kiu, ĉiu, neniu) kaj la a-finaĵa tabelserio [4] en la rusa lingvo determino estas esprimata per plensencaj determiniloj (montraj, posedaj pronomoj ktp), vortordo, modalaj vortoj, sed precipe per la kunteksto.

determinanto

a)

(de n vektoroj de n-dimensia vektora spaco, rilate al bazo) Ilia bildo per la ununura n-lineara, alterna formo, kiu ĵetas la opon de bazvektoroj al 1.

b)

[5] (de (n,n)-matrico A super korpo K) Determinanto ^1.a de ĝiaj n vertikaloj, konsiderataj kiel vektoroj de Kⁿ, rilate al ties kanona bazo; simb. det A: la determinanto de A egalas al ∑ε_σ∏A_iσ(i), kie i varias de 1 al n, σ varias en la aro de permutoj super {1,2,...,n}, kaj ε_σ signas la parecon de σ; la determinanto de matrico egalas al la determinanto de ĝia transponaĵo; matrico estas inversigebla, se kaj nur se ĝia determinanto ne estas nula.

c)

(de endomorfio en finidimensia vektora spaco) Determinanto ^1.a de la bildoj per ĝi de ĉiu vektoro de ajna bazo, rilate al la sama bazo: la determinanto de endomorfio ne dependas de la elektita bazo; la determinanto de endomorfio egalas al determinanto ^1.b de ĝia matrico rilate al kiu ajn bazo.

determinilo

Lingva rimedo en formo de vorto, prepoziciaĵo aŭ vortero, esprimanta determinon: la artikolo estas determinilo, kiu servas por klarigi la frazon precizigante ke la priparolato estas konata al la aŭskultanto [6]

determinismo

1.

Teorio, kiu konsideras ĉion en sia kampo kiel determinitan, antaŭkalkuleblan.

2.

Doktrino, kiu rigardas ĉion en la universo kiel determinitan, kaj juĝas hazardon, liberan volon aŭ similajn nociojn iluziaj: Por Spinoza do ekzistas severa, neeskapebla determinismo [7].

nedeterminismo

Teorio, kiu ne klarigas ĉion en sia kampo per determinoj, lasante lokon al pluraj ebloj, al nekalkulebleco...: la nedeterminismo de la kvantuma fiziko [8].

jakobia determinanto

(de bildigo inter du n-dimensiaj reelaj normohavaj spacoj, diferencialebla ĉe punkto a) La determinanto ^1.b de ĝia jakobia matrico ĉe a. jakobiano; Jakobio.

      Se la esprimo "~i iun fari ion„ ne estas francismo, indus
      modifi
      la difinon, por ke ĝi validu ankaŭ por tiu.
      [MB]
    

      Mi ja opinias ke uzi “determini" en la senco "decidigi"
      estas francajxo, kaj ke la ekzemplo estas neimitenda kaj
      tial forigenda.
      [Sergio]
    

    Mi enkondukis la difinojn laŭ PIV1, sed manke de ekzemploj
    la dua senco ne aspektas tre fidinda al mi. Mi demandas min,
    ĉu
    ne eblus uzi ĉi tiun vorton kun la (francisma?) senco "stato
    de iu
    ~ita". [MB]
  

    Mi forigis la sencon „stato“, kiu efektive
    ŝajnas
    tre dubinda,
    sed anstataŭe verkis la gramatikan snc, kiun probable celis
    la
    aŭtoroj.
    [Sergio]