*brul/i MT

*bruli

(ntr)
1.
Oksidiĝi produktante varmon kaj lumon: jen la arbetaĵo brulas en la fajro [1]; fendita ligno facile ekbrulas PrV ; sen fajro ne brulas eĉ pajlo PrV ; antaŭ la trono brulis sep fajraj torĉoj [2]; (figure) la afero ne brulas (ne urĝas) PrV .
2.
Elmontri varmon kaj lumon de io, kio brulas: abunda fajro brulis sur la kameno Marta ; blue brulanta flamo […] lumigis la tutan salonon [3]; la lampo […] brulas kaj lumas [4]; eterna fajro brulu sur la altaro, ne estingiĝu [5].
3.
Esti varmega, doloriga kiel io brulanta: brule varmega fero [6]; via mano brulas de febro; (figure) se kalumnio ne brulas, ĝi almenaŭ makulas PrV .
4.
(figure) Esti en forta eksciteco: bruli de scivolo; mi brulas de amo [7]; nia koro […] brulis en ni, dum li parolis [8]; la virino brulis en sia volupto [9]; la virineto de maro brulis de deziro vidi ŝian belecon [10]; ĉashundoj, kiuj brulis de deziro kuri al la ĉaso [11]; mi brulas de senpacienco [12]. VD:ardi, flagri, flami.
angle:
 burn
beloruse:
 гарэць, згараць, палаць, палымнець
ĉeĥe:
 hořet, hořet, pálit, svítit (slunce)
france:
 bruler (intr.) la afero ne ~as: il n'y a pas le feu.
germane:
 brennen
hebree:
 לשרוף
hispane:
 quemar
hungare:
 ég
indonezie:
 terbakar
nederlande:
1. branden 3. gloeien 4. branden
pole:
1. palić się, płonąć, spalać się, gorzeć 3. palić się, płonąć, prażyć, gorzeć 4. palić się, płonąć, spalać się, gorzeć
portugale:
1. queimar, arder, comburir, esbrasear, incendiar-se 3. queimar, arder, escaldar 4. arder, inflamar-se, incendiar-se
rumane:
 arde
ruse:
 гореть, сгорать, пылать, полыхать
slovake:
 horieť
ukraine:
 горіти, згоряти, палати

brulo

La procezo kaj rezultanta varmo kaj lumo dum io brulas: kia granda brulo [13]! ne ekzistas fumo sen brulo Prv ; li […] rimarkas brulon komenciĝantan en la kvartalo [14]; ĝi anoncadis […] alarmon pri brulo [15]; mi lasus mian korpon por forbrulo [16]; savita el brulo [17]; la fraŭlinoj […] rapide estingis la brulon [18]; la gardisto fajfis, ― estis brulo, la tuta strato estis hele lumita [19].
angle:
 combustion
beloruse:
 гарэньне
ĉeĥe:
 hoření, oheň
france:
 combustion
germane:
 Brand
hebree:
 שריפה
hispane:
 quema, combustión
hungare:
 égés, tűz
indonezie:
 pembakaran
nederlande:
 brand
pole:
 spalanie
portugale:
 tição, brasa
ruse:
 горение
slovake:
 horenie
ukraine:
 горіння

brula

1.
Brulanta: brula kiel lafo [20]; la brula suno [21].
2.
Bruligebla: ligno estas bona brula materialo [22].
20. Raymond Schwartz: La Stranga Butiko, Nigra Tago
21. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, La ombro
22. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 31
angle:
1. burning 2. combustible
beloruse:
1. палаючы 2. гаручы
ĉeĥe:
 ožehavý, palčivý
france:
1. brulant 2. combustible (adj.)
germane:
1. brennend 2. Brenn-, brennbar
hebree:
 בוער
hispane:
1. abrasador 2. combustible (adj.)
hungare:
1. égő 2. éghető
nederlande:
2. brandbaar
pole:
1. palący, płonący, spalający się, prażący, gorejący 2. palny
portugale:
1. ardente, candente, incandescente 2. combustível
rumane:
1. aprins
ruse:
1. горящий 2. горючий
slovake:
 vznetlivý, zápalný 1. horiaci 2. horľavý

brulego

Granda brulo, kaŭzanta difektojn kaj perdojn: ve, la granda urbo, en unu horo pereis [...] kaj ĉiuj [...] staris malproksime kaj kriis, vidante la fumon de ŝia brulego [23]. SIN:incendio
23. La Nova Testamento, Apokalipso 18:16-18
angle:
 inferno
beloruse:
 пажар
ĉeĥe:
 požár
france:
 incendie
germane:
 Feuersbrunst, Großbrand
hebree:
 שריפה
hispane:
 incendio
hungare:
 tűz, tűzvész
nederlande:
 brand
pole:
 pożar
portugale:
 incêndio
rumane:
 incendiu
ruse:
 пожар
slovake:
 požiar
ukraine:
 пожежа

brulema

Facile brulanta: bedaŭrinde la planko estis kovrita per brulema plasto; [li] ekzamenis la estiĝintan gason kaj realigis la eksperimenton nomatan nuntempe teston de oksihidrogeno, kiu bruligis la gason, li tial nomis ĝin brulema aero [24].
VD:bruliĝema
angle:
 combustible, volatile
beloruse:
 лёгкаўзгаральны
france:
 inflammable
germane:
 entzündlich
hispane:
 inflamable
hungare:
 gyúlékony
nederlande:
 ontvlambaar
pole:
 łatwopalny
portugale:
 inflamável
ruse:
 горючий
slovake:
 horľavý  vznetlivý, zápalný

*bruligi [25]

(tr)
1.
Konsumigi per fajro: bruligi lignon, paperon, herezulon, domon; post infekta malsano oni ofte bruligas la vestojn de la malsanulo [26]. VD:cindrigi
2.
Brulvundi: ne estingu la fajron, kiu vin ne bruligasPrV .
afrikanse:
 brand
albane:
 djeg
amhare:
 ማቃጠል
angle:
 burn
arabe:
 حرق
armene:
 այրել
azerbajĝane:
 yandırmaq
beloruse:
 паліць, спаліць, абпальваць, абпаліць, апякаць, апячы
bengale:
 বার্ন
birme:
 မီးလောင်
ĉeĥe:
 podpálit, spalovat, spálit (něco), upálit, zapalovat, zapálit, zažehovat
dane:
 brænde
estone:
 põletada
eŭske:
 erre
filipine:
 sumunog
france:
 bruler (tr.)
galege:
 queimar
germane:
 verbrennen
guĝarate:
 બર્ન
haitie:
 boule
haŭse:
 ƙona
hebree:
 לשרוף
hinde:
 जला
hispane:
 quemar (tr.), incendiar
hungare:
1. éget, eléget 2. megéget
igbe:
 ọkụ
indonezie:
 membakar
irlande:
 sruthán
islande:
 brenna
japane:
 燃やす
jave:
 diobong
jide:
 ברענען
jorube:
 iná
kanare:
 ಬರ್ನ್
kartvele:
 დამწვრობა
kazaĥe:
 күйік
kimre:
 llosgi
kirgize:
 өрттөө
kmere:
 ដុត
koree:
 구울
korsike:
 brusgia
kose:
 aqhumisele
kroate:
 spali
kurde:
 birîna şewatê
latine:
 comburet
latve:
 dedzinᗑt
laŭe:
 ໄຫມ້
litove:
 deginti
makedone:
 изгори
malagase:
 hodorana
malaje:
 membakar
malajalame:
 കത്തിക്കുക
maorie:
 tahu
marate:
 जाळणे
monge:
 hlawv
mongole:
 шарах
nederlande:
 verbranden
nepale:
 बाल्न
njanĝe:
 kutentha
panĝabe:
 ਨੂੰ ਸਾੜ
paŝtue:
 سوځوي
pole:
 palić, spalać, parzyć 1. palić, płonąć, spalać, gorzeć, zapalać
portugale:
 queimar, atear (fogo), acender (o fogo), incendiar, pôr fogo, tacar (fogo)
ruande:
 gutwika
rumane:
 arde
ruse:
 жечь, обжигать
samoe:
 mᘻ
sinde:
 ساڙيو
sinhale:
 පිළිස්සුම්
skotgaele:
 loisgidh
slovake:
 páliť, popáliť, spáliť, upáliť
slovene:
 gorijo
somale:
 gubi
ŝone:
 pisa
sote:
 chesa
sunde:
 pameuleuman
svahile:
 kuchoma
taĝike:
 сӯзондан
taje:
 เผา
tamile:
 எரிக்க
tatare:
 яндыру
telugue:
 బర్న్
tibete:
 མེ་གཏོང་
ukraine:
 спалити
urdue:
 جلا
uzbeke:
 kuyish
vjetname:
 ghi
zulue:
 bashise

bruligaĵo

Substanco, uzata hejme aŭ industrie por produkti varmon aŭ peli motoron per bruligo: torfo estas spongeca substanco, samnatura kiel karbo, estiĝanta en marĉoj pro malkomponiĝo de vegetaĵoj, loke uzata kiel bruligaĵo [27]; generatoro nutrata per bruligaĵo [28]; depende de la kvanto de bruligaĵo necesa por ĝustigi ĉiun orbiton, la ĉefa misio de la sondilo ĉesos en 2008, post 74 orbitoj ĉirkaŭ Saturno [29]. SUB:brulgaso, karbo, nafto, petrolo, uranio
angle:
 fuel
beloruse:
 паліва
france:
 combustible (subst.)
germane:
 Brennstoff, Brennmaterial, Treibstoff
hispane:
 combustible (subst.)
hungare:
 tüzelő, tüzelőanyag
indonezie:
 bahan bakar
nederlande:
 brandstof
pole:
 opał, paliwo
portugale:
 combustível
rumane:
 combustibil
ruse:
 топливо

bruligebla

Povanta bruli: la tri sinjoroj en la ĉirkaŭaĵo serĉis bruligeblajn branĉetojn [30].
30. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Aĥarajoj
angle:
 combustible
beloruse:
 гаручы
ĉeĥe:
 vznětlivý, zápalný
france:
 combustible (adj.)
germane:
 brennbar
hebree:
 דָלִיק
hispane:
 combustible (adj.)
hungare:
 éghető
nederlande:
 brandbaar
pole:
 palny
portugale:
 combustível
ruse:
 горючий
slovake:
 horľavý, zápalný

bruliĝema

Facile ekbrulanta: metano estas bruliĝema; kiam vegetaĵo ne plu povas ĉerpi akvon el la grundo [...] ĝi sekiĝas kaj iĝas pli bruliĝema [31].
angle:
 inflammable
beloruse:
 лёгкаўзгаральны, вогненебясьпечны
france:
 inflammable
hispane:
 inflamable
pole:
 łatwopalny
ruse:
 огнеопасный, легковоспламеняющийся

brulilo

TEK Parto de lumigilo aŭ varmigilo, el kiu eliĝas la flamo: malgranda gasbrulilo, uzata por varmigi en laboratorio [32].
angle:
 burner
beloruse:
 гарэлка (прылада)
ĉeĥe:
 hořák, laboratorní kahan
france:
 bruleur
germane:
 Brenner
hebree:
 מצת
hispane:
 quemador
hungare:
 égő
indonezie:
 (alat) pembakar
nederlande:
 brander
pole:
 palnik
portugale:
 pavio
rumane:
 arzător
ruse:
 горелка
slovake:
 horák
ukraine:
 пальник

*brulumo

MED Inflamo: personoj, kiuj rigardis la eklipson sen speciala protekto […], estas enhospitaligitaj kun pli malpli gravaj retinbrulumoj [33]; la infano havas brulumon de la spira kanalo, tiel nomatan bronkiton Marta .
33. P. Levy: Re: Eklipso kaj katastrofo - Transmonden!, soc.culture.esperanto, 1999-08-18
angle:
 inflammation
beloruse:
 запаленьне
ĉeĥe:
 vzplanutí, zápal
france:
 inflammation
germane:
 Entzündung (Körperreaktion)
hebree:
 שריפה
hispane:
 inflamación, combustión
hungare:
 gyulladás
indonezie:
 inflamasi
nederlande:
 ontsteking (ziekte)
pole:
 zapalenie
portugale:
 inflamação
ruse:
 воспаление
slovake:
 vzplanutie, zápal
ukraine:
 запалення

albruli

(ntr)
KUI Brulgluiĝi: la terpomoj albrulis en la kaserolo.
beloruse:
 прыгарэць
france:
 attacher (cuisine)
hispane:
 cocinarse
hungare:
 odaég, odakozmál
nederlande:
 aanbranden
pole:
 przypalić się, przywrzeć (do naczynia), spalić się
ruse:
 пригореть (к чему-л., напр., к кастрюле)
slovake:
 prihorieť, pripáliť sa

ĉirkaŭbruli

(ntr)
Bruli ĉe la ĉirkaŭo: miaj ostoj ĉirkaŭbrulis kiel en forno [34]; [ŝi] komencis kolekti kaj glatigi la ĉirkaŭbrulintajn foliojn [35].
beloruse:
 абгарэць
france:
 bruler (intr., en périphérie)
hispane:
 quemar (intr., por el exterior)

ekbruligi

Ekflamigi ion: ekbruligi fajron, kandelon; mi ekbruligis fajron, kaj tuj estos al vi pli varme kaj pli lume Marta ; la pastroj ekbruligis la torĉojn [36]; oni ekbruligis la lumojn (vd eklumigi) [37]; oni ekbruligis la kristnaskan arbon (la kandelojn sur ĝi) [38].
angle:
 ignite, light up, spark, strike
beloruse:
 запальваць, запаліць
ĉeĥe:
 zapálit
france:
 allumer (mettre le feu à), mettre le feu (à)
germane:
 anzünden, entzünden, entflammen, entfachen
hungare:
 meggyújt
katalune:
 encendre
nederlande:
 aansteken
okcitane:
 alucar
pole:
 zapalić, rozpalić, zapłonąć, zagorzeć, zająć się ogniem
portugale:
 atear (fogo), acender (o fogo), tacar (fogo)
ruse:
 зажигать, зажечь
slovake:
 pripáliť, zapáliť
ukraine:
 запалювати, підпалювати

bruldifekti

(tr)
Difekti per fajro aŭ varmego: bruldifekto; [donu] bruldifekton pro bruldifekto, vundon pro vundo, kontuzon pro kontuzo [39]; la blovilo bruldifektiĝis [40].
angle:
 burn
beloruse:
 абпальваць, абпаліць, апякаць, апячы
ĉeĥe:
 popálit, poškodit ohněm, připálit
france:
 blesser (par brulure), bruler (tr.), se bruler  bruler (abimer par le feu) ~difekto: brulure.
germane:
 verbrennen
hungare:
 megéget
nederlande:
 verbranden
pole:
 oparzyć się, sparzyć się, przypiec się, spalić się (podczas opalania), ogorzeć
portugale:
 queimar
ruse:
 обжигать, обжечь
slovake:
 poškodiť ohňom

brulimuna, brulrezista

Ne brulema, kapabla rezisti al brulo.
angle:
 fire-proof, incombustible
beloruse:
 незгаральны, вогнетрывалы, агнястойкі
ĉeĥe:
 odolný proti ohni, ohnivzdorný
france:
 incombustible
pole:
 trudnopalny, niepalny
ruse:
 несгораемый, огнеупорный
slovake:
 ohňovzdorný
ukraine:
 вогнетривкий, вогнестійкий

sunbrulumo, sunbrulo

Brulumo de la haŭto eksponita tro longe al sunradioj: estos ne elteneble varma vetero kaj mi sunbruliĝos [41]; ĉu ne ĉiu individuo plej bone scias, kiel protekti sian haŭton? neniu instanco rajtas preskribi al mi, kion kiam mi faru por eviti damaĝon per sunbrulo [42].
41. Diversaj aŭtoroj: Kontakto 2011-2019, Bernard Gnancadja: Benino
42. Monato, Stefan Maul: EU-fiasko, 2005
angle:
 sunburn
france:
 coup de soleil
germane:
 Sonnenbrand

administraj notoj

pri ~ilo:
    Kontrastigi rilate al "flamingo".
    [MB]
  
al~i: Mankas dua fontindiko.
~imuna, ~rezista: Mankas dua fontindiko.