*okul/o PV

*okulo

1.
ANA Organo de la vidkapablo: bluaj, migdalformaj, lacaj, blue kadritaj, ruĝrandaj okuloj; sablero falis en mian okulonZ ; doni, fari signojn per la okuloZ ; grimaci per la okuloZ ; postuli okulon pro okulo, denton pro dentoZ (egalan repagon); (figure) kiu tro alten rigardon direktas tiu tre baldaŭ okulojn difektas (ambiciulo malsukcesos) PrV .
2.
(figure) Tiu sama organo, konsiderata kiel ilo de atento kaj intereso: for de l' okuloj, for de la koro PrV ; teni la okulojn en streĉo PrV ; direkti siajn okulojn al iuZ ; sekvi iun per la okulo; okulo al okulo (vizaĝo al vizaĝo, vidalvide); antaŭ, sub la okuloj de iu; verkante la regularon, mi havis antaŭ la okuloj (priatentis) la specialan situacion de la aferoZ ; foriru de antaŭ miaj okuloj; ĉies okuloj kun teruro deturniĝisZ ; kovri al si la okulojn kontraŭ (por ne vidi) la ekzistanta danĝeroZ ; malfermi la okulojn al iu (forigi la iluziojn kaj montri la efektivan realaĵon, vualo); tio estas evidenta kaj falas al ĉiu en la okulojnZ (fali 4, frapi). subskribi ion kun fermitaj okuloj (ne kontrolante); ŝuti polvon en la okulojn (polvo) PrV ; iafoje oni devas okulon fermeti (ne esti tro severa) PrV ; fermu la okulojn kontraŭ negravaj plendojZ ; ne kredu al orelo, kredu al okulo (ne onidiron, sed propran rimarkon) PrV ; en ies okulojZ (laŭ lia vidmaniero, lia opinio); okulo de mastro (kontrolo de interesato) pli efikas ol beno de pastroZ .
3.
(figure) Tiu organo, konsiderata kiel esprimanta diversajn animajn sentojn: rigardi iun per enviema, malama, voluptema okulo; avidege ĵeti okulon alZ ; tute jam sata sed okulo malsataZ ; timo havas grandajn okulojn (gravigas ĉion) PrV ; havi okulojn pli grandajn ol la ventroZ (preni el plado pli, ol kiom oni povas manĝi); de l' koro spegulo estas la okulo PrV ; ne iru okuloj super la fruntoZ (ne fieru); ŝi plaĉis al liaj okulojZ (li ekamis ŝin); Noa akiris plaĉon en la okuloj de la EternuloZ .
afrikanse:
 oog
albane:
 sy
amhare:
 አይን
angle:
1. eye
arabe:
 العين
armene:
 աչքի
azerbajĝane:
 göz
beloruse:
 вока
bengale:
 চোখ
birme:
 မျက်စိ
bretone:
 lagad
bulgare:
 око
ĉeĥe:
 oko, očko, pupen (rostliny)
dane:
 øje
estone:
 silma
eŭske:
 begi
filipine:
 mata
france:
 œil
galege:
 ollo
germane:
 Auge
greke:
 μάτι
guĝarate:
 આંખ
haitie:
 je
haŭse:
 ido
hinde:
 आंख
hispane:
 ojo
hungare:
 szem ŝuti polvon en la ~ojn: port hint a szemébe. ne kredu al orelo, kredu al ~o: csak azt hidd, amit szemeddel látsz. ~o de mastro (kontrolo de interesato) pli efikas ol beno de pastro: a gazda szeme hízlalja a jószágot. de l' koro spegulo estas la ~o: a szem a lélek tükre.
igbe:
 anya
indonezie:
 mata
irlande:
 súl
islande:
 auga
itale:
 occhio
japane:
 
jave:
 mripat
jide:
 אויג
jorube:
 oju
kanare:
 ಕಣ್ಣಿನ
kartvele:
 თვალის
kazaĥe:
 көз
kimre:
 llygad
kirgize:
 көз
kmere:
 ភ្នែក
koree:
 
korsike:
 ochju
kose:
 iliso
kroate:
 oko
kurde:
 çav
latine:
 oculus
latve:
 acs
laŭe:
 ຕາ
litove:
 akių
makedone:
 око
malagase:
 maso
malaje:
 mata
malajalame:
 കണ്ണ്
malte:
 għajn
maorie:
 kanohi
marate:
 डोळा
monge:
 qhov muag
mongole:
 нүдний
nederlande:
 oog
nepale:
 आँखा
njanĝe:
 diso
okcidentfrise:
 each
panĝabe:
 ਅੱਖ
paŝtue:
 د سترګو
pole:
 oko
portugale:
 olho
ruande:
 ijisho
rumane:
 ochi
ruse:
 глаз, око
samoe:
 mata
sinde:
 اک
sinhale:
 ඇස
skotgaele:
 shùil
slovake:
 očko, pupeň
slovene:
 oči
somale:
 indhaha
ŝone:
 ziso
sote:
 leihlo la
sunde:
 soca
svahile:
 jicho
svede:
 öga
taĝike:
 чашм
taje:
 ตา
tamile:
 கண்
tatare:
 күз
telugue:
 కంటి
tibete:
 མིག་
tokipone:
 oko, lukin
turke:
 göz
ukraine:
 очей
urdue:
 آنکھ
uzbeke:
 ko’z
vjetname:
 mắt
volapuke:
 log
zulue:
 iso

okula

Rilata al okulo: okula malsano, kuracisto, medikamento.
angle:
 ocular
beloruse:
 вочны
bretone:
 -lagad
bulgare:
 очен
ĉeĥe:
 optický, očitý, oční, zrakový
france:
 oculaire
germane:
 Augen-
greke:
 οφθαλμικός
hispane:
 ocular
hungare:
 szem-
itale:
 oculare, ottico (agg.), oculistico, oftalmico
nederlande:
 oog-
pole:
 oczny
portugale:
 ocular
ruse:
 глазной
slovake:
 očný
tokipone:
 oko, lukin
ukraine:
 очний

okuli, okulumi

(ntr)
(komune) Rigardi iel videble aŭ insiste, ekzemple pro deziro: ŝi ekfiksis la rigardon kaj malvarme okulis la knabon [1]. VD:palpebrumi
1. I. Asztalos: Kiel malfacile estas sekreti la amon, Nica Literatura Revuo, 1958-05 ĝis 06, numero 3/5, p. 180-186a
angle:
 ogle
beloruse:
 вылупляцца, вытарэшчвацца
bretone:
 ober lagadenn
ĉeĥe:
 koukat, vyvalovat oči
france:
 lorgner, loucher sur, zyeuter
germane:
 äugeln, (jmd.) Augen machen, (jmd.) schöne Augen machen
hispane:
 ojear, echar un vistazo
hungare:
 kacsint, szemez
itale:
 fissare (guardare), guardare (con espressione o fissamente), occhieggiare, addocchiare
nederlande:
 lonken
pole:
 zerkać
ruse:
 глазеть, таращиться
slovake:
 civieť, okáliť, vyvaľovať oči, zízať
ukraine:
 щепити брунькою/вічком

okulegi

(komune) Rigardadi per insistaj, grandigitaj okuloj: li sidis sur verando el onda lado, tenis en la dikaj fingroj glason el dika vitro kaj trinkis kaj kraĉis kaj okulegis el sub la tufaj brovoj la flavajn magrajn kokinojn [2].
ĉeĥe:
 civět
france:
 zyeuter
slovake:
 civieť

okulisto

MED okulkuracisto VD:oftalmologo, optikisto
angle:
 oculist, ophthamologist
beloruse:
 акуліст, афтальмоляг
bretone:
 lagadour
bulgare:
 очен лекар
ĉeĥe:
 oftalmolog, okulista, oční lékař
france:
 oculiste, ophtalmologiste
germane:
 Augenarzt
greke:
 οφθαλμίατρος
hispane:
 oculista, oftalmólogo
hungare:
 szemész, szemorvos
itale:
 oculista
nederlande:
 oogarts, opticien, oftalmoloog
pole:
 okulista
portugale:
 oculista, oftalmologista
ruse:
 окулист, офтальмолог
slovake:
 očný lekár
svede:
 ögonläkare, oftalmolog
ukraine:
 окуліст, офтальмолог

akrokula, akraokula

Havanta akrajn okulojn, tio estas tre bonan vidpovon: pafarkon ili sciis bone utiligi, ĉar ili estis akrokulaj [3]; mi aspektas kiel vera husaroficiro! kaj tion rimarkas ankaŭ akraokula tajloro [4].
3. J. R. R. Tolkien, trad. C. Gledhill: La Hobito, 2005
4. A. Salga, trad. J. Horvath: Esperiganto, 2020
france:
 ayant un œil de lynx

proprokule, propraokule

Vidante mem, ĉeestante mem: mi mem iris tien kaj proprokule vidis [5]; mi vidis propraokule la deputiton Lukavsky [6].
5. C. Piron: Tien, 1997
6. K. Ĉapek, trad. M. Malovec: Laŭdo de ĵurnaloj, La Ondo de Esperanto, 2000:6 (68)
beloruse:
 на ўласныя вочы
bulgare:
 със собствени очи
france:
 de ses propres yeux
hispane:
 con los propios ojos
hungare:
 saját szemével
itale:
 con i propri occhi, di persona
nederlande:
 oog: met eigen ogen

unuokula

Havanta nur unu okulon, aŭ nur unu funkciantan okulon. VD:blinda, straba.
angle:
 one-eyed
beloruse:
 аднавокі
bretone:
 born (ag.)
bulgare:
 едноок
france:
 borgne
germane:
 einäugig
hispane:
 tuerto
hungare:
 félszemű
itale:
 monocolo (agg.), cieco da un occhio, guercio (cieco da un occhio)
nederlande:
 met één oog, eenogig
pole:
 jednooki
ruse:
 одноглазый
svede:
 enögd
tokipone:
 pi oko wan
ukraine:
 одноокий, з одним оком

okulglobo

ANA Globo formita de la okulo kaj enprofundigita en la okulkavo.
angle:
 eyeball
beloruse:
 вочны яблык
bulgare:
 очна ябълка
ĉeĥe:
 oční bulva
france:
 globe oculaire
germane:
 Augapfel
hispane:
 globo ocular
hungare:
 szemgolyó
itale:
 globo oculare
nederlande:
 oogbal
pole:
 gałka oczna
portugale:
 globo ocular
ruse:
 глазное яблоко
slovake:
 očná buľva
ukraine:
 очне яблуко

okullenso

ANA Natura lenso, lokita en okulglobo kaj destinata por formi optikan bildon sur la retino.
angle:
 lens
beloruse:
 крышталік, крышталёк
bretone:
 gwerenn al lagad
bulgare:
 очна леща
ĉeĥe:
 oční čočka
france:
 cristallin
germane:
 Augenlinse
hispane:
 cristalino
hungare:
 szemlencse
itale:
 cristalino
nederlande:
 ooglens
portugale:
 cristalino
rumane:
 cristalin
ruse:
 хрусталик
slovake:
 očná šošovka
ukraine:
 кришталик

okulmezure

Kiel oni povas mezuri sen aparatoj.
beloruse:
 на вока
bretone:
 a-wel-dremm
bulgare:
 на око
ĉeĥe:
 od oka, odhadem
france:
 à vue d'œil
germane:
 nach Augenmaß
hispane:
 a ojo
hungare:
 szemmértékkel
itale:
 ad occhio
nederlande:
 met het blote oog
pole:
 na oko
ruse:
 на глаз
slovake:
 od oka, podľa oka
svede:
 med ögonmått
ukraine:
 на око

kunmetita okulo, faceta okulo, kompleksa okulo

ZOO Okulo, kian havas artropodoj, konsistanta el multaj interapudaj lumsensiloj: tiun malavantaĝon ili egalige kompensas per ĉ. 5000 malgrandaj ĉelarforme aranĝitaj okuloj, nomataj facetaj aŭ kompleksaj okuloj, kiuj kunmetas la bildon mozaike [7]; la avantaĝoj de kunmetitaj okuloj estas ke ili facile detektas moviĝon kaj ke oni povas havi tre grandan vidkampon [8].
7. -: Malfacila muŝkaptado, Scienca Revuo, 2008:4
8. F. van Hertrooij : La reĝo de la maro, Scivolemo, 2017-07-12
angle:
 compound eye
beloruse:
 складанае вока
france:
 œil à facettes, œil composé

administraj notoj

~o: Mankas verkindiko en fonto.
~a: Mankas dua fontindiko.
~a: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~isto: Mankas dua fontindiko.
~isto: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
unu~a: Mankas dua fontindiko.
unu~a: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~globo: Mankas dua fontindiko.
~globo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~lenso: Mankas dua fontindiko.
~lenso: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~mezure: Mankas dua fontindiko.
~mezure: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.