*rigard/i

*rigardi

(tr)
1.
Direkti sian vidon sur: li […] rigardas malsupren sur la kampon [1]; rigardu bone, kio estas antaŭ vi [2]; la morto daŭrigis rigardi lin per siaj grandaj malplenaj okulkavoj [3]; enveninte por rigardi la gastojn [4]; ili fikse rigardis al la ĉielo [5]; ŝi iom leviĝis kaj rigardis al la pordo [6]; mi rigardis tra fenestro [7]; ŝia fratino povis nur rigardi al ŝi en la vizaĝon BdV ; ni rigardis sur la maron, sur la multajn ŝipojn kaj transen al la sveda bordo [8]; malŝate rigardi iun de alte [9]; (figure) tra la pordo rigardis internen la stelplena ĉielo [10]; (figure) la sunradioj neniam rigardas tiun faŭkon.
2.
(figure) (io) Troviĝi en direkto al: fenestroj rigardantaj al la korto Marta ; tien el ĉiu el la du domoj rigardis fenestro [11].
3.
(figure) (iu) Informi sin, kontroli, konstati: Marinjo, rigardu, kio eliras el la buŝo de via fratino [12]; rigardu, pro kio estas la bruo [13]; kiu donas al vi rajton rigardi al la fundo de mia koro [14]? unu generalo volis rigardi, kiel oni nutras la soldatojn FK ; anstataŭ blinde babiladi, rigardu (konsideru) la faktojn EE .
4.
(figure) (iu) Atribui al iu aŭ io ian econ; juĝi, taksi, opinii: ni devus rigardi lin kiel perfidulon [15]; rigardi Esperanton nur de ĝia flanko praktika [16]; ili rigardis sin kiel plej kompetentajn en la afero [17]; oni rigardas ilin kiel homojn frenezajn EE ; rigardi ion kiel tre gravan [18] (vd alligi); ili rigardas la ideon de lingvo internacia kiel sensencan infanan fantazion EE ; rigardu ĝiajn fruktojn kvazaŭ konsekritaj [19]; tiuj naivaj kontraŭparoloj estis rigardataj kiel veroj ne ebligantaj iun dubon EE ; eĉ malsaĝulo, se li silentas, estus rigardata kiel saĝulo [20]. SIN:konsideri, preni 5, taksiVD:okulo
1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 33
2. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 23:1
3. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, La najtingalo
4. La Nova Testamento, Mateo 22:11
5. La Nova Testamento, La agoj 1:10
6. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Floroj de la malgranda Ida
7. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 7:6
8. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Bildo el kastelremparo
9. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Kvara Kongreso Esperantista en Dresden en la 17a de aŭgusto 1908
10. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro I
11. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Neĝa reĝino
12. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 17
13. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto kvara
14. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XII
15. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro XII
16. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Dua Kongreso Esperantista en Genève en la 28a de aŭgusto 1906
17. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Kvara Kongreso Esperantista en Dresden en la 17a de aŭgusto 1908
18. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, 2. Vortuzo
19. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Levidoj 19:23
20. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 17:28
afrikanse:
kyk
albane:
shikoni
amhare:
ተመልከት
angle:
look
arabe:
بحث
armene:
նայել
azerbajĝane:
baxmaq
beloruse:
1. глядзець 2. глядзець 3. паглядзець 4. разглядаць (у якасьці...), уважаць (за)
bengale:
চেহারা
birme:
ကြည့်ရှု
ĉeĥe:
dívat se, hledět, hledět, nahlížet, posuzovat, považovat
ĉine:
看看 [kànkàn]
dane:
se
estone:
vaata
filipine:
tumingin
france:
regarder
germane:
1. betrachten, anschauen, ansehen, anblicken 2. blicken 3. schauen, nachsehen 4. betrachten
guĝarate:
જુઓ
hinde:
देखो
hispane:
mirar 4. considerar (como), atribuir
hungare:
1. néz, megnéz, rátekint 2. néz 3. megnéz 4. tekint
japane:
見える
kartvele:
გამოიყურება
katalune:
mirar, mirar-se
koree:
malajalame:
നോക്കുക
marate:
पाहण्यासारखे
nederlande:
kijken, bekijken, beschouwen
nepale:
रुप
njanĝe:
kuyang’ana
okcitane:
agachar
panĝabe:
ਦੇਖ
paŝtue:
وګورو
portugale:
olhar, mirar, observar, fitar
ruse:
1. смотреть 2. смотреть, глядеть 3. посмотреть, взглянуть 4. рассматривать (в качестве...)
sinde:
نظر
sinhale:
බලන්න
slovake:
dívať sa, hľadieť, nazerať, pozerať, pozrieť
taje:
ดู
tamile:
பார்க்க
telugue:
చూడండి
tibete:
ལྟ་
tokipone:
lukin
urdue:
نظر
vjetname:
xem
zulue:
bhekani

rigardo

Ago aŭ maniero rigardi: ĵeti rigardon al iu [21] Marta ; ĵeti rigardon sur iun aŭ ion [22]; la virino dum momento akompanis lin per rigardo malvarma kaj moka Marta ; nuba, riproĉa rigardo; kolera rigardo elfulmis el sub liaj kuntiritaj brovoj; ĉe la rigardo, kiom fari restas Ifigenio .
angle:
look, view
beloruse:
погляд, позірк
ĉeĥe:
pohled
france:
regard
germane:
Blick, Anblick, Ansicht
hispane:
vista, mirada, vistazo
hungare:
tekintet, nézés
nederlande:
blik
nepale:
दृष्टिकोण
ruse:
взгляд
slovake:
pohľad
tibete:
ཡུལ་ལྗོངས་

rigardaĉi

Stulte rigardi: rigardaĉi kiel bovido PrV ; kien malaperis la ardanto, kiu tiel rigardaĉis min [23]? VD:gapi
beloruse:
вытарашчвацца, вылуплівацца
france:
regarder bêtement
germane:
glotzen
hispane:
mirar tontamente
hungare:
bámul, bambul
ruse:
глазеть, таращиться, вытаращиться, вылупиться (глазеть)

rigardegi

Insiste, longe rigardi: oni komencis ĉirkaŭveni kaj rigardegi la fremdulojn [24].
france:
dévisager, fixer du regard, regarder avec insistance
germane:
angaffen
hispane:
mirar con insistencia, fijar la mirada, escrutar, mirar de arriba abajo

rigardema

Scivole vidama: kia multego da senlaboruloj de ĉiuj statoj kaj aĝoj puŝiĝadis ĉi tie, por kontentigi sian rigardemecon! [25].
25. H. Heine, trad. L. L. Zamenhof: La Rabeno de Baĥaraĥ, 1929
ĉeĥe:
zvědavý
france:
voyeur (adj., curieux)
germane:
schaulustig
hispane:
mirón, voyeur
hungare:
kíváncsi
ruse:
любопытный
slovake:
zvedavý

antaŭrigardi

(tr)
Anticipe ekzameni: estas tre rekomendinde ĉiam antaŭrigardi, kaj nur poste konservi (la tekston de redaktata artikolo) [26].
angle:
preview
hispane:
previsualizar
ruse:
предварительно просматривать

antaŭrigardo

Anticipa ekzameno.
angle:
preview
hispane:
previsualización, vista previa
ruse:
предпросмотр

ĉirkaŭrigardi

(tr)
1.
Rigardi ĉirkaŭ si, al diversaj direktoj: d-ro Galén ĉirkaŭrigardas kaj vidante, ke li estas sola, elpoŝigas bulkon kaj ekmaĉas [27]; kaj li ĉirkaŭrigardis, por vidi tiun, kiu tion faris [28]; kaj ĉirkaŭrigardante tiujn, kiuj ronde ĉirkaŭ li sidis, li diris: jen mia patrino kaj miaj fratoj [29]!
2.
Pririgardi: post tio eniros la pastro, por ĉirkaŭrigardi la domon [30]; mi direktis mian koron, por ekkoni saĝecon, kaj por ĉirkaŭrigardi la aferojn, kiuj estas farataj sur la tero [31]; li ĵetis rapidan ĉirkaŭrigardon sur la malriĉajn vestojn de la juna virino Marta .
27. K. Čapek, trad. Th. Kilian: la blanka malsano, 1938
28. La Nova Testamento, S. Marko 5:32
29. La Nova Testamento, S. Marko 3:34
30. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Levidoj 14:36
31. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Predikanto 8:16
france:
examiner (regarder de tous côtés), observer (regarder de tous côtés), promener son regard (sur), regarder autour de soi ĉirkaŭ~o: regard circulaire
germane:
sich umsehen
hispane:
examinar (mirar a todos lados), observar (mirar a todos lados), mirar alrededor de sí
hungare:
körülnéz, körbenéz
ruse:
1. оглядеться, осмотреться

elrigardi

1.
(ntr)
Rigardi de, el iu loko: ŝi venis al dometo, el kiu elrigardis maljuna virino [32]; plej ĉarmaj kapetoj de anĝeloj elrigardis inter la faldoj! [33]; post la unua vico de iomete verdaj montetoj elrigardis nudaj altaĵoj [34]; el ĝardeno elrigardis iu homo kaj spionis la vojaĝanton [35].
2.
(ntr)
(arkaismo) Aspekti: oni povis vidi la sunon, kiu elrigardis kiel purpura floro [36]; [li] viŝis al si la ŝviton de la vizaĝo, kiu elrigardis tute ruĝa kaj ekscitita BdV ; la blanka stebita litkovrilo ne povis kosti pli ol 10 ŝilingojn, sed kiel bele ĝi elrigardis FK !
3.
(tr)
BIB Elelekti per zorga rigardado: la aglo […] de monta pinto […] elrigardas por si manĝaĵojn [37]; vi ekamis ilian kuŝejon, elrigardis por vi oportunan lokon [38].
beloruse:
выглядаць, мець выгляд 1. выглядаць (аднекуль)
ĉeĥe:
vyhlížet, vypadat
france:
1. surveiller
germane:
1. Ausschau halten 2. aussehen 3. aussuchen
hispane:
mirar hacia fuera 1. vigilar 2. parecer 3. elegir
hungare:
kinéz
nederlande:
uitkijken
ruse:
1. выглядывать 2. выглядеть
slovake:
vypadať, vyzerať

enrigardi

(tr)
Rigardi al la interno de: ili enrigardis en la keston [39]; dum ŝi ploris, ŝi kliniĝis, kaj enrigardis en la tombon [40]; ni enrigardis tra la fenestroj [41]; ŝi elrampis el sia malgranda lito, aliris tre mallaŭte al la pordo kaj enrigardis en la alian ĉambron [42]; ŝi demande enrigardas miajn okulojn [43].
ĉeĥe:
dívat se dovnitř, koukat se, nahlédnout, nahlížet
france:
regarder à l'intérieur (de)
germane:
hineinsehen
hispane:
mirar al interior (de)
slovake:
nahliadnuť, nazrieť

fiksrigardi

Rigardadi, ne deturnante la okulojn: ŝiaj grandaj humidaj okuloj fiksrigardis min kaj nesenteble mi dronis en ilia profundeco [44]; li fiksrigardas la vizitantojn, ili rigide rerigardas lin [45].
44. Monato, Julian Modest: Vetiha
45. M. Martinson, trad. F. Szilágyi: Vespera ruĝo anoncas ventegon, 1950
ĉeĥe:
upřeně se dívat
france:
fixer du regard, regarder fixement
germane:
anstarren, starren
hispane:
fijar la mirada, mirar fijamente
slovake:
uprene sa dívať

ĝurigardi

(tr)
Plezure, ĝue rigardi, admiri, kontempli: kara Marija, de kiam vi kreskis, mia okulo ĉiam postsekvas vin, mi neniel povas sufiĉe ĝurigardi vin [46]!
46. E. Kumičić, trad. S. Rukelj: Surprizitaj nuptofestantoj, 2001
france:
contempler avec plaisir
hispane:
contemplar con placer

mirrigardi

Rigardi kun mira mieno: ĉu Min estis konsternita de la vidaĵo, mirrigardante la delegiton kiel viro el ŝtono [47].
47. Chun-Chan Yeh, trad. W. Auld: Montara Vilaĝo, 1984
france:
regarder avec surprise
hispane:
mirar con sorpresa

mondrigardo

Mondkoncepto: la aŭtoro dum sia nelonga vivo ... sukcesis partopreni gravegajn eventojn kaj dramece evoluigi sian mondrigardon [48].
48. A. Peĉonkin: Quo vadimus, homines?, La Ondo de Esperanto, 2013:2 (220)

postrigardi

(tr)
Rigardi de malantaŭe, al iu malproksimiĝanta: la aliaj rozoj postrigardis sian fratinon kaj demandis unu la alian: kien ŝi veturas? [49]; Zalmuna sin turnis al Ilu-ulba, kiu postrigardis la elirantan edzinon kun mieno, esprimanta koleron, honton kaj antaŭtimon [50].
france:
suivre du regard
germane:
(jemandem) nachsehen, hinterher schauen
hispane:
seguir con la mirada
hungare:
utánanéz
ruse:
глядеть вслед

pririgardi

(tr)
Zorge kaj detale rigardi ĉiujn flankojn de io, ekzameni1: kaj la pastro pririgardos la infektitaĵon kaj enŝlosos la infektitaĵon por sep tagoj [51]; kaj la satrapoj, regionestroj, militestroj, kaj konsilistoj de la reĝo kunvenis, kaj pririgardis tiujn virojn, super kies korpoj la fajro havis nenian forton [52]; kaj mi leviĝis nokte laŭ la torento kaj pririgardis la muregon, kaj, trarajdinte denove tra la Pordego de la Valo, mi revenis [53]; li pririgardis la kreskaĵon, gustumis ĝin, sed pri ĝi nenio estis dirita en lia scienco pri kreskaĵoj [54]; mi staras apud ŝi, fumas kaj atente pririgardas mian ganton [55]; li scivole pririgardis la ringon [56]; (figure) li sopiris spiri la freŝan aeron de frua mateno en la ĝardeno, por forskui el sia kapo la fantomoregatajn revojn, kaj por klare pririgardi la situacion [57].
51. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Levidoj 13:50
52. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Daniel 3:27.
53. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Neĥemja 2:15
54. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Kvin en unu silikvo
55. A. P. Ĉeĥov, trad. M. Lukaŝ: Ŝerceto, La Nica literatura revuo, 3:1
56. J. Modest: La ringo, Monato, 2002:3, p. 32a
57. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 15a
ĉeĥe:
hlídat, sledovat, spatřit, zhlédnout
germane:
besehen, beschauen, besichtigen
hispane:
examinar, observar
ruse:
осмотреть, осматривать, рассмотреть, рассматривать
slovake:
sledovať, uvidieť, zazrieť

satrigardi

(tr)
Rigardadi ĝis kontentiĝo: la infanoj eĉ ne povas la patron satrigardi, ĉar ili ne vidis lin tiel longe [58].
58. B. Němcová, trad. V. Tobek kaj K. Procházka: Avineto, 1909-1914
france:
regarder à loisir
hispane:
mirar con satisfacción
ruse:
наглядеться

senrigarde al, senrigarde ĉu

(prepoziciaĵo)
Malgraŭ io aŭ iu, ĝin konsiderante malgrava, neatentinda; senkonsidere al: la kato, senrigarde al liaj minacoj, siblis kaj teniĝis ankoraŭ forte kroĉita [59]; oni atendas de ĉiuj atletoj montri al ni nepre la belecon de sporto senrigarde al nia aparta rilato kun ili [60]; tiu ĉi lasta devas malaperi kaj cedi lokon al la antikvulo, senrigarde, ĉu tiu estas prave [61].
france:
sans égards à
germane:
unbesehen
hispane:
sin prestar atención, sin tener en cuenta
hungare:
tekintet nélkül (arra)
ruse:
несмотря на

subrigardi

Rigardi de sube supren; al homo ofte en esprimo de humileco, de peto...: Udan hezitis, iom subrigardis Ĉanon, ĉu li reagas [62].
62. E. de Zilah: La Princo ĉe la Hunoj, 2011
ĉeĥe:
nenápadně se dívat, slídit, špehovat
france:
regarder par en-dessous
germane:
aufschauen
hispane:
mirar de soslayo, mirar de arriba abajo
ruse:
подглядывать
slovake:
tajne sliediť okom, špehovať

superrigardi

(tr)
1.
Rigardi de pli alta loko la tutan amplekson de: ni mano en mano supreniris la rondan turon kaj superrigardis Kopenhagon kaj la maron [63]; (figure) ĉiumonata periodaĵo posedas alispecajn fortojn, ĝuste ĝia distanco, ĉu fizika, ĉu tempa, for de eventoj rapide evoluantaj, ebligas al ĝi superrigardi kaj, laŭeble, prikomenti [64]. VD:panorami
2.
(figure) Kontroladi la staton aŭ la funkciadon de: la ĉefo estis arbaristo, sed li ankaŭ superrigardis la terkulturadon de la bieno ĉe Grandtorento [65]. VD:gvati2
63. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Sambuka virineto
64. Monato, Paul Gubbins: Ne menciu la n-vorton
65. S. Engholm: Homoj sur la tero, 1932
ĉeĥe:
přehlédnout
france:
1. prendre une vue d'ensemble 2. surveiller
germane:
1. überschauen 2. überwachen
hispane:
1. abarcar, coger una visión de conjunto 2. supervisar
ruse:
1. оглядеть 2. надзирать
slovake:
prehliadnuť

superrigardo

1.
Videblo, la eblo superrigardi1 iom da spaco: nenio blokis mian superrigardon al la suba deklivo [66].
2.
POL Kontrolo, la ago superrigardi2: la Ĝenerala Direktoro tenas superrigardon pri plenumo de la diversaj operacioj [67].
3.
(figure) Verko (artikolo, raporto), en kiu oni resume kaj koncize prezentas la ĉefajn samspecajn fenomenojn aŭ okazintaĵojn en iu fako, la traktotan materialon de longa verko ktp: en februaro vi legos tradician superrigardon pri la Esperanta libroproduktado [68].
66. A. Löwenstein: La ŝtona urbo, 1999
67. Anonco pri serĉo de Ĝenerala Direktoro de UEA, La Ondo de Esperanto, 2003:12 (110)
68. La Ondo de Esperanto, 1999:1 (51)
angle:
3. review, survey
hispane:
1. revisión 2. vigilancia 3. revisión
ruse:
1. обзор 2. надзор 3. обзор

trarigardi

(tr)
Rigardi ĝisfine ion en ĉiuj ĝiaj partoj, unu post la alia, kvazaŭ skanante: mi hodiaŭ trarigardis la liston de 465 Yahoo-grupoj kiuj troveblas sub la serĉvorto "Esperanto". [69]; estus bonege havi ilon, pere de kiu eblus virtuale ĉeesti seminariojn kaj sekvi ĉiujn okazantajn prelegojn, kursojn, trarigardi arkivojn de jam okazintaj aferoj ks. [70]; Mi iris en la nuksarban ĝardenon, Por trarigardi la verdajn kreskaĵojn de la valo, Por vidi, ĉu la vinbertrunko burĝonas, ĉu la granatarboj floras. [71].
ĉeĥe:
prohlédnout
france:
examiner (regarder finement), scruter (regarder en fouillant), regarder dans les moindres détails, passer en revue
germane:
durchsehen
hispane:
examinar (mirar cuidadosamente), escrutar (mirar en profundidad), revisar cada detalle
slovake:
prezrieť

administraj notoj

~egi: Mankas dua fontindiko.
~ema: Mankas dua fontindiko.
antaŭ~i: Mankas dua fontindiko.
antaŭ~o: Mankas fontindiko.
antaŭ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
ĝu~i: Mankas dua fontindiko.
mir~i: Mankas dua fontindiko.
mond~o: Mankas dua fontindiko.
sat~i: Mankas dua fontindiko.
sub~i: Mankas dua fontindiko.