*ŝirm/i PV

*ŝirmi

(tr)
1.
Protekti iun aŭ ion de danĝera aŭ malagrabla afero per intermeto de kaŝanta objekto: homoj ŝirmis sin per pluvombreloj kontraŭ la pluvo, per manteloj kontraŭ la malvarmo Marta ; vi ŝirmas la okulojn, vi ne volas rigardi min Marta ! [la] keruboj […] etendas la flugilojn kaj ŝirmas la keston [1]; per nenio sin ŝirmante […] kontraŭ la atakado Marta ; li ŝirmis sian vizaĝon per la kurbigita brako, por ke la suno ne brilu en la okulojn [2]; norde sin levas (la montego) Maŝuk, kiel vila persa ĉapo, kaj ŝirmas tutan parton de l' ĉiela kupolo TermKurs ; sed stranga afero ‐ ĉio, kio antaŭe ŝirmis, kaŝis kaj neniigis konscion de la morto, nun jam ne povis fari tiun efikon [3]. [kontraŭ kuloj] oni ŝirmas sin per enfenestraj retoj, fumo aŭ forpeliga ŝmiraĵo [4]. VD:eklipsi, kovri2
2.
Protekti iun aŭ ion per sia potenco.
a)
Protekti por evitigi materian difekton: [la] ambasadoron […] ŝirmas la majesto de Asirio [5]; la polico sukcesis ŝirmi la eksterlandulojn [6]; ne ŝirmos la limojn [...] traktatoj, se post ili ne stariĝos lancoj kaj glavoj [7]! la ŝtato posedas sep diversajn sekretajn servojn, kiuj ĉefe ŝirmas la reĝimon, ne la popolon [8].
b)
Forigi de iu aŭ io danĝeron aŭ abstraktan malbonon: eduki la infanojn tiel, ke ili estu ŝirmataj kontraŭ la superstiĉoj; ŝi vojaĝis nokte por ŝirmi sin de la scivolo kaj respektemaj salutoj de la loĝantoj [9]; kutima je batoj kaj atakoj, li ŝirmis sin per argumentoj, kaj rebatis kontraŭdirojn jam antaŭe VivZam .
VD:favori, gardi, patroni
3.
ELE Aranĝi ke elektra kampo aŭ radiado ne penetru en protektatan lokon (ŝirmi cirkviton kontraŭ ekstera kampo) aŭ ne disvastiĝu eksteren (ŝirmi la fonton de radiado).
angle:
 shelter, shield 3. shield, screen, shadow
beloruse:
1. закрываць, засланяць, укрываць, хаваць 2. ахоўваць, бараніць, засьцерагаць 3. экраніраваць
france:
 couvrir, protéger
germane:
 schirmen, beschirmen, schützen
hispane:
 cubrir, escudar, guardar, proteger
hungare:
 véd, óv, fedez 3. árnyékol, véd
itale:
 proteggere, coprire (proteggere), riparare (proteggere), difendere (proteggere), schermare
katalune:
 protegir, abrigar 3. aïllar
nederlande:
 schermen, beschermen, hoeden, behoeden
portugale:
 proteger, abrigar
ruse:
 заслонять, укрывать, защищать 3. экранировать
ukraine:
 заслоняти, укривати, захищати, охороняти

ŝirmo

Protekto:
a)
per intermetita objekto: ĉar la vento ne permesis al ni atingi [Knidon], ni veturis sub la ŝirmo de Kreto [10]; sub la ŝirmo de pinioj [11]; ŝirmo kaj ŝildo [12]; la akvo fluis de la basta mato, kiun ŝi por ŝirmo alligis ĉirkaŭ sia korpo [13].
b)
per persona potenco: ili […] helpu vin, ili estu ŝirmo por vi [14]; [li] loĝas sub la ŝirmo de la Plejaltulo [15]; la saĝeco estas ŝirmo tiel same, kiel mono estas ŝirmo [16].
angle:
 shelter, shield
germane:
 Schutz

ŝirmilo

1.
Ilo por ŝirmi: la ĉapo havis enfleksitan ŝirmilon [17]; kamelo, portanta vastan, sferosimilan sunŝirmilon Iŝtar ; la viroj sidis en siaj nigraj manteloj kaj nigraj plataj ĉapeloj kaj blankaj kolŝirmiloj RBa ; ni sidiĝis ĉe tablo sub la granda sunŝirmilo de la kafejo (alero2, markezo, sunombrelo) Kiso ; civile vestitaj policanoj, ekipitaj per tipaj orelŝirmiloj [18]; brustŝirmilo [19]; fajroŝirmilo (ekrano, fendro); kotŝirmilo; okulŝirmilo; manŝirmilo; la ĉefa kontraŭgripa ŝirmilo estas vakcino [20]; la monda ozon-ŝirmilo [21]; ĉu la betona ŝirmilo de la reaktoro estas sufiĉe fortika por protekti eĉ kontraŭ aviadilo-kraŝo [22]? VD:bastiono, ekrano, remparo, ŝildo
2.
Faldoŝirmilo: la trogo malaperis post la ŝirmilo, la planko estas viŝita kaj balaita, la litoj ordigitaj Metrop ; la brunulino revenis de malantaŭ la ŝirmiloj en tia robo, ke suspiro pasis tra la tuta partero [23].
angle:
kol~ilo: necktie. 1. shield, screen, shade 2. folding screen
beloruse:
 заслон, шырма
france:
 protection 2. paravent
germane:
 Schirm kol~ilo: Halsbinde. orel~ilo: Gehörschutz. fajro~ilo: Kaminschirm. kot~ilo: Kotflügel. okul~ilo: Mützenschild. man~ilo: Parierelement.
hispane:
2. biombo
hungare:
 ernyő, védő, ellenző 2. spanyolfal, paraván
itale:
 protezione, schermo (protezione) fajro~ilo: parafuoco. kot~ilo: parafango. okul~ilo: paraocchi. man~ilo: paramano, guardamano.
katalune:
 protector, pantalla (protector) kot~ilo: parafang.
nederlande:
 scherm fajro~ilo: vuurscherm. kot~ilo: spatbord. okul~ilo: oogbeschermer. man~ilo: handbeschermer.
pole:
2. parawan
portugale:
 abrigo
ruse:
 заслон, ширма 2. ширма
ukraine:
 ширма, заслін, заслон, заслона

neŝirmata, senŝirma

Kiun nenio ŝirmas, elmetata al danĝeroj: de la sudo ekpluvis varmega sablo kaj ekblovis tiel potenca vento, ke ĝi renversis ĉevalon, kiu staris en neŝirmita loko [24]; la infanoj […] estas senŝirmaj kaj bezonas helpon kaj defendon [25].
24. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, ĉapitro 19a
25. N. L. Ritok, trad. -: La malriĉeco ne estas etna demando, Eŭropa Civitano, 2012-11-09
angle:
 unprotected, exposed
france:
 exposé (au danger), sans protection
nederlande:
 onbeschut

faldoŝirmilo

Mebleto el faldeblaj platoj por sin ŝirmi kontraŭ aerfluo en ĉambro, aŭ por apartigi ian parton de ĉambro; ŝirmilo2 SIN:ekranego2
angle:
 folding screen
france:
 paravent
hispane:
 biombo
hungare:
 spanyolfal, paraván
pole:
 parawan
ruse:
 ширма

fulmŝirmilo, fulmoŝirmilo

Pinta fera stango, starigita sur la supro de konstruaĵo, kiel ŝirmilo kontraŭ la fulmo: la kondukanta fadeno de fulmŝirmilo starigita sur tiu turo antaŭ dudek jaroj. KPr ; vane estas fulmoŝirmilo sur la domtegmento [26].
26. J. Sigmond: La mistera nokto, Monato, 2009:11, p. 24a
angle:
 lightning rod
beloruse:
 громаадвод, маланкаадвод
france:
 parafoudre, paratonnerre
germane:
 Blitzableiter
hispane:
 pararrayos
hungare:
 villámhárító
katalune:
 parallamps
nederlande:
 bliksemafleider
perse:
 برقگیر
portugale:
 pára-raios
ruse:
 громоотвод, молниеотвод
svede:
 åskledare
ukraine:
 див

lampŝirmilo, lampoŝirmilo

Kovraĵo de lampo, kiu direktas aŭ malfortigas ĝian lumon; lumŝirmilo1, abaĵuro: li rigardis la librobreton kaj la lampŝirmilon por la noktaj studoj [27]; regule forigu la polvon de viaj lampoj kaj lampŝirmiloj por plibonigi la lumefikon [28].
27. S. Engholm: Vivo vokas, 1946
28. IBGE, trad. C. Bertin: 100 konsiloj por ŝpari energion, 2009-07
angle:
 lampshade
france:
 abat-jour
itale:
 coprilume, paralume
katalune:
 pantalla, pàmpol
nederlande:
 lampenkap
ukraine:
 абажур

lumŝirmilo, lumoŝirmilo

1.
Lampŝirmilo: la lumo de ŝia lampo, alĵetita de la lumŝirmilo, faris malsupre de la doma muro kvazaŭluman makulon KPr ; la tablolampon li metis sur la plankon, depreninte la flavan lumŝirmilon [29]; ĉiu havis enmane etan lanternon kiu portis lumŝirmilon [30].
2.
FOT Ŝirmilo de la ekstera lenso de fotilo aŭ filmilo kontraŭ tro rekta lumado.
29. L. Ahlin, trad. F. Szilágyi: Alveno per paraŝuto, en: Vespera ruĝo anoncas ventegon, 1950
30. Feniska: La klasoj de emocio, Azio nia, 2009-01 (1)
angle:
1. lampshade 2. lens hood, lens shade
france:
1. abat-jour 2. parasoleil (opt.)
germane:
2. Streulichtblende
itale:
1. coprilume, paralume 2. paraluce (fot.)
nederlande:
1. lampenkap 2. zonnekap (fot.)
ukraine:
 абажур

pluvŝirmilo

Pluvombrelo aŭ alia aparato ŝirma kontraŭ pluvo: li portas pluvŝirmilon sub la brako [31].
31. H. Ibsen, trad. Odd Tangerud: Eta Eyolf, 1997
france:
 parapluie

administraj notoj

faldo~ilo: Mankas dua fontindiko.
faldo~ilo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.