*tuŝ/i

*tuŝi

(tr)
1.
Kontaktiĝi kun:
a)
(iu) Senpere alproksimigi la fingrojn aŭ ian parton de la korpo al io aŭ iu: infano, ne tuŝu la spegulon[1]!; liaj lipoj apenaŭ tuŝis la glason (f); du flugiloj tuŝis unu la alian [2]; ĝi eĉ ne tuŝas lian orelon (= li estas indiferenta) PrV .
b)
(io) Atingi ion, kontaktiĝi kun io: longa kurteno tuŝanta la plankon; tondilo ne tuŝis mian kapon, ĉar mi estas konsekrita al Dio [3]; poste la limo iros malsupren kaj tuŝos la bordon de la maro [4]. VD:trafi.
2.
(figure) Trakti:
a)
Fari malbonajn ŝanĝojn en io: etendu Vian manon kaj ektuŝu ĉion, kion li havas [5]; ne tuŝu miajn sanktoleitojn, kaj al miaj profetoj ne faru malbonon [6]; kontraŭ peko batalu, sed pekanton ne tuŝu PrV .
b)
Mallonge kaj akcesore pritrakti temon: mi ne prepariĝis paroli antaŭ vi […], sed mi tuŝos nur per nemultaj vortoj tiun demandon [7]; la lingva demando estas daŭre tiom tikla afero, ke oni apenaŭ povas tuŝi ĝin [8].
3.
(figure) Koncerni:
a)
(iu) Forte impresi ies koron, spiriton, animon: ĝi tuŝas lin kiel akvo anseron (neniel) PrV ; kio post la montoj kuŝas, tio nin neniom tuŝas PrV ; la respondo malagrable tuŝis la princon [9]; tuŝita de scivolemo, admiro, timo; ĝis larmoj tuŝita de romano BdV ; kortuŝanta rideto [10]; senkulpa kaj tuŝanta voĉo BdV ; tuŝanta (= elvokanta) pentraĵo de bruna, ŝaŭma biera kruĉo BdV ; paroli kun tuŝiteco de l' koro BdV .
b)
(io) Koncerni, rilati al: min ne tuŝas la afero mi staras ekstere PrV ; vin ne tuŝu la eraroj en fremdaj faroj PrV ; leĝo pasintaĵon ne tuŝas (valoras nur por poste sed ne por antaŭe) PrV ; parolado pri diversaj demandoj tuŝantaj la lingvon [11].
afrikanse:
 raak
albane:
 prek
amhare:
 መንካት
angle:
 touch
arabe:
 لمس
armene:
 դիպչել
azerbajĝane:
 toxunmaq
beloruse:
 кранаць, дакранацца, прыкранацца, датыкаць, датыкацца, чапаць
bengale:
 স্পর্শ
birme:
 တို့
bosne:
 dodirnite
ĉeĥe:
 dotknout se
dane:
 røre
estone:
 puudutage
eŭske:
 ukitu
filipine:
 kalabitin
france:
 toucher
galege:
 tocar
germane:
 berühren 3.b betreffen
guĝarate:
 સ્પર્શ
haitie:
 manyen
haŭse:
 taba
hinde:
 स्पर्श
hispane:
 tocar
hungare:
1.a érint 1.b ér (vmeddig) 2.a hozzányúl 2.b érint (átv.) 3.a meghat 3.b vonatkozik
igbe:
 metụ
irlande:
 teagmháil
islande:
 snerta
japane:
 触れる
jave:
 demek
jide:
 פאַרבינדן
jorube:
 ọwọ kan
kanare:
 ಟಚ್
kartvele:
 შეეხოთ
kazaĥe:
 жанасу
kimre:
 cyffwrdd
kirgize:
 тийүү
kmere:
 ប៉ះ
koree:
 터치
korsike:
 tuccari
kose:
 ukuchukumisa
kroate:
 touch
kurde:
 pêbûn
latine:
 tangerent
latve:
 pieskarieties
laŭe:
 ແຕະ
litove:
 paliesti
makedone:
 допир
malagase:
 mikasika
malaje:
 menyentuh
malajalame:
 ടച്ച്
malte:
 tmissx
maorie:
 pa ki
marate:
 स्पर्श
monge:
 kov
mongole:
 барих
nederlande:
 aanraken
nepale:
 छुन
njanĝe:
 kukhudza
okcidentfrise:
 oanreitsje
panĝabe:
 ਨੂੰ ਛੂਹ
paŝtue:
 لمس
pole:
1.a dotykać 1.b dotykać 2.a ruszać, naruszać 2.b poruszać temat, zagadnienie 3.a poruszać, wzruszać 3.b tyczyć, dotyczyć
portugale:
 tocar
ruande:
 gukoraho
ruse:
 трогать, дотронуться, касаться, прикоснуться
samoe:
 paʻi
sinde:
 رابطو
sinhale:
 ස්පර්ශ
skotgaele:
 beantuinn
slovene:
 dotikajte
somale:
 taabto
ŝone:
 kubata
sote:
 ama
sunde:
 nyabak
svahile:
 kugusa
svede:
 röra (vid), beröra
taĝike:
 ламс
taje:
 แตะ
tamile:
 தொட
tatare:
 кагылу
telugue:
 టచ్
tibete:
 རེག་པ་
ukraine:
 торкайтеся
urdue:
 چھو
uzbeke:
 tegish
vjetname:
 chạm
zulue:
 uthinte

tuŝo

Ago tuŝi: kontraŭ la ektuŝon de tiu principo ili volu ĉiam energie batali [12]; homoj, kiuj estis malpuraj pro ektuŝo de mortinta homo [13]; io sorĉa devis esti en ŝia tuŝo, ĉar la Greko tuj trankviliĝis [14]; [li] tre facile transiris de unu salono en alian […], per unu tuŝo forigante la ŝtonajn platojn en la kolonoj kaj muroj, kie estis kaŝitaj pordoj [15]; kuraĝu nun ekpalpi mian korpon per malĉasta tuŝo, — kaj tiu ĉi ŝtalo trapenetros la mezon de via voluptavida brusto [16].
angle:
 touch
germane:
 Berührung
ukraine:
 дотик, доторкання, контакт, пальпація, туше

tuŝegi

(tr)
Forte kaj maldelikate tuŝi; puŝi1: malatente li tuŝegis ilin kaj la ŝtonoj plaŭd' plaŭd' falis en la puton [17]; leviĝu! ŝi ekkriis, tuŝegante lin per la kubuto [18]; la vento movas la pendigitojn, kiuj tuŝegas unu alian [19]; li komencis forkuri, tuŝegante la kolonojn, kiuj ŝajnis bari al li la vojon [20]; li tuŝegis la bovon per la mano por konvinkiĝi, ĉu li vivas ankoraŭ [21]; tiuj, kiuj en la estonta tempo volos fari al mi surprizojn, ne tuŝegu per sia propra kolo hakilon aŭ ŝnuron [22]; iliaj preĝoj tuŝegis unuj aliajn, kiel ŝtonoj senditaj per ĵetilo [23]; la silenta afliktita esprimo en lia vizaĝo tuŝegis la koron de Bastjano [24]. VD:kolizii.
angle:
 crash into
beloruse:
 штурхаць, піхаць
france:
 heurter
germane:
 anstoßen
hispane:
 chocar (con algo)
hungare:
 beleütközik
nederlande:
 stoten
pole:
 zawadzać o coś, wpadać na coś, kogoś, potrącać coś, kogoś
ruse:
 толкнуть, столкнуться
ukraine:
 штовхати, розштовхувати

tuŝeti, flugtuŝi, duontuŝi

(tr)
Delikate apenaŭ tuŝi: la sovaĝa arbara kolombo […] tuŝetadis per siaj flugiloj la kolharojn de la leonoj [25]; la anĝeloj tuŝetis ŝiajn piedojn kaj manojn, kaj tiam ŝi malpli sentis la malvarmon [26]; subite, ŝajnis al li, ke iu mano tuŝetis de poste lian kapon [27]; li prenis ŝian manon, kliniĝis kaj delikate kisis ĝin, apenaŭ tuŝetante per la lipoj IK ; flugtuŝi ŝin eĉ nevole [28]. VD:froteti, karesi, kisi, leki, preterflugi.
angle:
 lightly touch, brush
france:
 effleurer
germane:
 streicheln, leicht berühren
hungare:
 épp hogy érint
pole:
 musnąć
ruse:
 слегка коснуться, задеть
ukraine:
 злегка/ледь торкнутися/зачепити

intertuŝi

Tuŝi unu la alian, ne lasi interspacon, kontakti: oni manĝis kaj trinkis, intertuŝis la glasojn [29]; la eksplodforto de la vulkanoj estas grave pligrandigata, se akvo kaj magmo intertuŝiĝas [30]; oni difinis punkton M5, kie intertuŝiĝis linio inter tera limpunkto kaj la internacia maro [31].
france:
 se toucher
germane:
 anstoßen, sich gegenseitig berühren

retuŝi

(tr)
1.
Denove tuŝi: li tial certe ne fermus la libron kaj formetus kaj neniam retuŝus ĝin [32].
2.
Korekti desegnon, gravuron, pentraĵon aŭ fotografan kliŝaĵon: la mano per firma movado, sen la eĉ plej malgranda tremado aperigis sur la papero delikatajn, mallongajn aŭ retuŝitajn konturojn Marta .
3.
Korekti, plibonigi ion ajn: okuloj, vangoj, buŝo […] aŭtentikaj, sen bezono de retuŝo (ŝminko) [33].
32. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Flugo al la Ebura Turo
33. Raymond Schwartz: La Stranga Butiko
angle:
2. touch up
beloruse:
2. рэтушаваць
france:
 retoucher
germane:
2. retuschieren 3. verbessern
hispane:
2. retocar
hungare:
2. retusál 3. kijavít, csiszol (átv.)
nederlande:
 retoucheren
pole:
2. retuszować, dokonać retuszu, zrobić retusz 3. retuszować, dokonać retuszu, zrobić retusz
ruse:
2. ретушировать 3. подгонять (напр. одежду по фигуре)
svede:
 retuschera
ukraine:
 ретушувати, підмальовувати, підганяти (одяг до фіґури)

* netuŝebla

Tia, ke oni ne povas, aŭ ne rajtas, ĝin tuŝi: la fundamento de nia lingvo devas resti por ĉiam netuŝebla [34]; ŝtato ne estas eterna kaj netuŝebla konstruaĵo [35]; la homa korpo kaj vivo estas sankta kaj netuŝebla donaco de Dio [36]. SUB:tabua
angle:
 untouchable
france:
 intouchable
germane:
 unantastbar, unberührbar
ukraine:
 недоторканний

* netuŝebleco

Neebleco, aŭ malpermeso, tuŝi aŭ ŝanĝi ion aŭ iun: severa netuŝebleco de nia fundamento estas la plej grava kaŭzo de nia ĝisnuna progresado [37]; konfidante al sia ambasadora netuŝebleco, li trinkis, festenis [38]. SUB:tabuo
angle:
 untouchability
france:
 intouchabilité
germane:
 Unantastbarkeit ambasadora ne~ebleco: diplomatische Immunität.

administraj notoj