*tim/i

*timi

(tr)
1.
Senti malagrablan senton, kaŭzatan de efektiva aŭ imaga minacanta danĝero aŭ malbono, kiun oni deziras eviti: timi la doloron; ili sentas sin malfortaj kaj timas la […] morton [1]; mi timis la koleron kaj furiozon [2]; vi ja ne timas la maron [3]; timante la mokojn de la malsaĝa kaj nepensanta amaso EE ; timi la patron, la ŝtelistojn; timu Dion [4]; korniko vundita propran voston timas PrV ; dormus leporo, se ĝi ĉason ne timus PrV ; li timis konfesi tion eĉ al si mem [5]; li diris: ŝi estas mia fratino, ĉar li timis diri: mia edzino, por ke la homoj de la loko ne mortigu lin pro Rebeka, ĉar ŝi estis belaspekta [6]; la plimulto timis entrepreni informiĝan vojaĝon [7]; ne timu servi al la Ĥaldeoj [8]; malriĉulo rabiston ne timas PrV ; mi timas, ke mi povus fari ian publikan maljustaĵon al tiu aŭ alia persono [9]; ili ne timis, ke la mondo kulpigos ilin [10]; la esprimo „estu timata“ estas uzita tute bone kaj regule [11].
2.
Antaŭtimi: li timas senkonsolan maljunecon kaj eble eĉ ribelon, fruan morton Ifigenio ; timi pri sia vivo, havaĵo; vane vi timas, ke ni volas enkonduki novan ortografion [12]; kiu bone agas, timi ne bezonas PrV ; mi timas, ke pluvos morgaŭ, ke li ne venos; ĉu ni devas timi, ke […] nia tuta laborado fariĝos vana [13]? mi timas, ĉu post [tiel belaj promesoj] vi ne kaŝas malpli sukcesajn rezultatojn [14]; mi timas, ke via indigno diktus al vi tro akrajn vortojn [15]; ne ekzistas eĉ la plej malgranda kaŭzo por timi, ke aperus ia nova lingvo, kiu elpuŝus Esperanton EE ;. VD:pesimisto, nigrevidulo
1. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XX
2. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 9:19
3. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Predikanto
5. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XXI
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 26:7
7. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Supo el kolbasaj bastonetoj
8. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeremia 40:9
9. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Unua Kongreso Esperantista en Boulogne sur Mer en la 5a de aŭgusto 1905
10. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Dua Kongreso Esperantista en Genève en la 28a de aŭgusto 1906
11. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, 11. Verboj
12. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, 1. Alfabeto
13. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sesa Kongreso Esperantista en Washington en la 15a de aŭgusto 1910
14. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro VI
15. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Unua
angle:
 fear, be afraid, be afraid of
beloruse:
 баяцца
bulgare:
 страхувам се
ĉeĥe:
 bát se, lekat se, mít strach, strachovat se
france:
 craindre, avoir peur de, redouter
germane:
 fürchten, Angst haben
hispane:
 temer
hungare:
1. fél 2. aggódik, tart tőle
indonezie:
 khawatir, takut
nederlande:
 bang zijn voor, vrezen
pole:
1. bać się, trwożyć się (przest.) 2. lękać się, obawiać się, trwożyć się
portugale:
 temer
ruse:
 бояться, страшиться
slovake:
 hroziť sa (niečoho)
tibete:
 དངངས་&t_-a;ཚབ་སྐྱེ་
ukraine:
 боятися, лякатися

timo

Sento de tiu, kiu timas: li paliĝis de timo kaj poste li ruĝiĝis de honto [16]; maltrankviliĝi de timo [17]; timo pro io; pro timo al li la gardistoj tremis [18]; timo antaŭ sia frato [19]; timo antaŭ Dio [20]; oni estis en granda timo pri ili [21]; komenco de saĝeco estas timo antaŭ la Eternulo[22]; [la] virtuloj estas sentimaj [23].
afrikanse:
 vrees
albane:
 frikë
amhare:
 ፍርሃት
angle:
 fear, fright
arabe:
 خوف
armene:
 վախ
azerbajĝane:
 qorxu
beloruse:
 страх, боязь
bengale:
 ভয়
birme:
 ကြောက်လန့်
bosne:
 straha
bulgare:
 страх
ĉeĥe:
 bázeň, leknutí, strach, tíseň, úděs, úzkost
dane:
 frygt
estone:
 hirm
eŭske:
 beldurra
filipine:
 takot
france:
 crainte, peur
galege:
 medo
germane:
 Furcht, Angst
guĝarate:
 ભય
haitie:
 
haŭse:
 tsoro
hinde:
 डर
hispane:
 miedo, temor
hungare:
 félelem, aggodalom
igbe:
 egwu
indonezie:
 kekhawatiran, ketakutan
irlande:
 eagla
islande:
 ótti
japane:
 恐怖
jave:
 wedi
jide:
 מורא
jorube:
 iberu
kanare:
 ಭಯ
kartvele:
 შიში
kazaĥe:
 қорқыныш
kimre:
 ofn
kirgize:
 коркунуч
kmere:
 ការភ័យខ្លាច
koree:
 무서움
korsike:
 titre
kose:
 uloyiko
kroate:
 strah
kurde:
 tirs
latine:
 timore
latve:
 bailes
laŭe:
 ຄວາມຢ້ານກົວ
litove:
 baimė
makedone:
 страв
malagase:
 tahotra
malaje:
 ketakutan
malajalame:
 ഭയം
malte:
 biża
maorie:
 wehi
marate:
 भीती
monge:
 ntshai
mongole:
 айдас
nederlande:
 vrees, angst
nepale:
 डर
njanĝe:
 mantha
okcidentfrise:
 bangens
panĝabe:
 ਡਰ ਹੈ
paŝtue:
 ويره
pole:
 strach, bojaźń, obawa, lęk, trwoga
ruande:
 ubwoba
rumane:
 frică, teamă
ruse:
 страх, боязнь
samoe:
 fefe
sinde:
 خوف
sinhale:
 බිය
skotgaele:
 eagal
slovake:
 bázeň, obava, strach
slovene:
 strah
somale:
 cabsida
ŝone:
 kutya
sote:
 tšaba
sunde:
 sieun
svahile:
 hofu
taĝike:
 тарс
taje:
 ความกลัว
tamile:
 பயம்
tatare:
 курку
telugue:
 భయము
tibete:
 སྐྲག་པ་, &t_-a;ཇིགས་
ukraine:
 страх
urdue:
 خوف
uzbeke:
 qo’rqinch
vjetname:
 sợ hãi
zulue:
 kwesaba

timego

Forta timo: Nepriskribebla timego atakis min, sed ĝi ankaŭ enverŝis en min novan vivon, kiun mi jam delonge ne sentis en mi [24]; Ŝin portis efektive kaj preskaŭ levis super la teron doloro kaj timego Marta .
VD:teruro1
ruse:
 жуть, сильный страх

tima

1.
Timema: antaŭ tima okulo potenciĝas eĉ kulo PrV ; tima klientino [25]; tima dubo Hamlet .
2.
Esprimanta timon: tima mieno [26]; tima zorgo Marta .
25. Raymond Schwartz: La Stranga Butiko, En Kinematografejo
26. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XIX
afrikanse:
 bang
albane:
 i frikësuar
amhare:
 ፈራ
angle:
 afraid, frightened
arabe:
 خائف
armene:
 վախենում
azerbajĝane:
 qorxur
beloruse:
 баязьлівы
bengale:
 ভয়
birme:
 ကြောက်လန့်
bosne:
 strah
ĉeĥe:
 bojácný, trpící trémou
dane:
 bange
estone:
 karda
eŭske:
 beldur
filipine:
 takot
france:
 craintif, timoré
galege:
 medo
germane:
 furchtsam, ängstlich
guĝarate:
 ભયભીત
haitie:
 
haŭse:
 ji tsoro
hinde:
 डर
hispane:
 miedoso
hungare:
 félénk
igbe:
 egwu
indonezie:
 malu-malu
irlande:
 eagla
islande:
 hræddur
japane:
 恐れて
jave:
 wedi
jide:
 דערשראָקן
jorube:
 bẹru
kanare:
 ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದರು
kartvele:
 ეშინია
kazaĥe:
 қорқады
kimre:
 ofn
kirgize:
 коркуп
kmere:
 ខ្លាច
koree:
 두려워
korsike:
 a paura
kose:
 boyika
kroate:
 bojati
kurde:
 tirsane
latine:
 timere
latve:
 nobijies
laŭe:
 ຄວາມຢ້ານກົວ
litove:
 bijau
makedone:
 плашат
malagase:
 raiki-tahotra
malaje:
 takut
malajalame:
 ഭയപ്പെട്ടു
malte:
 jibżgħu
maorie:
 wehi
marate:
 भयभीत
monge:
 ntshai
mongole:
 айдаг
nederlande:
 bang, vreesachtig
nepale:
 डर
njanĝe:
 mantha
okcidentfrise:
 bang
panĝabe:
 ਡਰ
paŝtue:
 ډاريږي
pole:
 bojaźliwy, strachliwy, lękliwy, trwożliwy, tchórzliwy, płochliwy
ruande:
 ubwoba
ruse:
 боязливый
samoe:
 fefe
sinde:
 ڊڄو
sinhale:
 බිය
skotgaele:
 eagal
slovake:
 bojazlivý, plachý, ľakavý
slovene:
 strah
somale:
 ka cabsi
sote:
 tšaba
sunde:
 sieun
svahile:
 hofu
taĝike:
 ҳаросон
taje:
 กลัว
tamile:
 பயம்
tatare:
 курка
telugue:
 భయపడ్డారు
ukraine:
 боюся
urdue:
 ڈر
uzbeke:
 qo’rqqan
vjetname:
 sợ
zulue:
 ngesaba

timema

Inklina al timo: kiu estas timema kaj senkuraĝa, tiu iru kaj revenu al sia domo [27]; timema antilopo [28]; ĝi fariĝis timema kaj hontema kaj kaŝis la kapon sub la flugiloj [29]; tiu timema knabino rigardis min, kaŝita inter la arbetoj [30]; kun la plej timema modesteco [31].
angle:
 timid, timorous, fearful, cowardly
france:
 craintif
germane:
 furchtsam, ängstlich
ruse:
 боязливый
tibete:
 དངངས་&t_-a;ཚབ་སྐྱེ་
ukraine:
 боязкий, боязливий, лякливий

timigi

(tr)
Kaŭzi al iu timon: pelu ilin per Via ventego, kaj per Via fulmotondro ilin timigu [32]; la popolo min timigis [33]; lin timigis la glavo [34]; terurite kaj timigite, ili supozis, ke ili vidas spiriton [35]. SIN:teruriVD:minaci
angle:
 scare
beloruse:
 палохаць, напалохаць, запалохаць, спудзіць
ĉeĥe:
 odstrašit, plašit, vyplašit, zastrašit
france:
 apeurer, effrayer, intimider
germane:
 ängstigen
hispane:
 atemorizar
hungare:
 megijeszt, megfélemlít
indonezie:
 takut menakuti
pole:
 straszyć, przestraszać, zastraszać, trwożyć
ruse:
 пугать, страшить
slovake:
 naľakať, postrašiť
ukraine:
 лякати, страхати, страшити

timinda

Kapabla malutili, danĝera, kiun oni ne spitu: kiel timindaj estas Viaj faroj! pro Via granda forto kaŝiĝas antaŭ Vi Viaj malamikoj [36]; kiel timinda estas ĉi tiu loko [37]!
angle:
 fearful, formidable
beloruse:
 страшны
ĉeĥe:
 hrozný, nebezpečný
france:
 redoutable
germane:
 furchteinflößend, furchtbar
hispane:
 temible
hungare:
 félelmetes, ijesztő
pole:
 straszny, zatrważający
ruse:
 грозный, страшный, пугающий
slovake:
 hrozný, nebezpečný
ukraine:
 страшний

timindaĵo

Io, kio ŝajnas timinda, minaca: ne ektimu tiujn imagajn timindaĵojn [38].
38. L. N. Tolstoj, trad. I. Maĉernis: Kristanismo kaj Patriotismo, 1931
france:
 chose redoutable, menace
ruse:
 опасность, угроза

timulo

Tiu, kiu facile timas; poltrono: timulo timas eĉ sian propran ombron [39]; kontraŭ muŝoj bravulo, kontraŭ homoj timulo PrV ; la konscienco faras nin timuloj [40]; mi, certege, nur estus timulo kaj netaŭgulo, se mi vin kontentigadus je ĉio, kion vi volas FK .
39. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 37
40. L. L. Zamenhof: Hamleto, el Hamleto
angle:
 scaredy-cat, coward
france:
 peureux (subst.)
indonezie:
 takut penakut
ruse:
 трус, бояка
ukraine:
 боягуз

antaŭtimi

(tr)
Konsideri kiel baldaŭ okazontan ion malbonan kaj bedaŭrindan: tio, kion antaŭtimis Ivano, realiĝis: lia aspekto ekscitis skandalan interesiĝon [41]; la gazetaro ne perdis tiom da aĉetantoj, kiom la eldonistoj antaŭtimis [42]. SIN:timi 2
angle:
 fear, be afraid
france:
 appréhender (craindre)
germane:
 befürchten
hungare:
 aggódik, tart tőle
pole:
 lękać się, obawiać się, trwożyć się
ruse:
 бояться (заранее), страшиться (заранее)
ukraine:
 відчувати страх, побоюватися

antaŭtimo

Timo pro io okazonta: ne praviĝis la antaŭtimo de la prokuratoro pri eventuala tumulto dum la ekzekuto [43]; ĝi havis la saman antaŭtimon kiel tiam, kiam ĝi estis […] ekzamenota de sinjoroj la urbaj delegitoj [44].
angle:
 fear, apprehension
beloruse:
 боязь, асьцярога
france:
 appréhension (crainte)
germane:
 Befürchtung
hungare:
 aggodalom, félelem
pole:
 lęk, obawa
ruse:
 страх (заранее), боязнь (заранее)

ektimi

Subite timi pro nova, aperanta danĝero: se elpaŝos kontraŭ min armeo, mia koro ne ektimos [45]; la garnizonanoj kaj la vagatakistoj ankaŭ ektimis, [kiam] la tero ektremis [46]; ŝi videble forte ektimis, sed nur unu momenton [47]; [ĝi] pro granda ĝojo tiel ektimis, ke ĝi tute ne sciis, kion ĝi devas pensi [48]; li ekaŭdis bruan tonon, kiu povis ektimigi la koron eĉ de plej kuraĝa viro [49].
angle:
 get scared
beloruse:
 спалохацца, напалохацца, забаяцца
ĉeĥe:
 leknout se, plašit se, polekat se, uleknout se, zaleknout se
france:
 s'effrayer de
germane:
 erschrecken
hungare:
 megijed
pole:
 wystraszyć się, zląc się, zlęknąć się
ruse:
 испугаться
slovake:
 dostať strach, zľaknúť sa
ukraine:
 злякатися, настрахатися, настрашитися

fortimigi

(tr)
Malproksimigi kaŭzante timon: brutaroj tie paŝtiĝos, kaj neniu ilin fortimigos [50]; li […] fortimigis la lupon per fortega „tju!“ [51]; ŝi fortimigos la kolektistojn per sia lango [52].
angle:
 scare away
ĉeĥe:
 odstrašit, plašit, vyplašit, zastrašit
france:
 effaroucher, effrayer (faire fuire), faire fuire
germane:
 vertreiben, verjagen, verängstigen
pole:
 odstraszać, płoszyć
slovake:
 odstrašiť
ukraine:
 відлякувати, полохати

maltimi

(tr)
Fari malatentante danĝeron: li maltimis nin insulti; ne tial, ke ili maltimus morti, sed tial, ke ili kuraĝis ne vivi per la kosto de honto [53].
53. J. London, trad. R. Rossetti: Dio de liaj prapatroj, Nica literatura revuo, 1:4
beloruse:
 адважвацца, асьмельвацца
ĉeĥe:
 nebát se
france:
 avoir l'audace de, oser (avoir l'audace)
germane:
 sich getrauen
hungare:
 bátor (mer), mer
nederlande:
 trotseren
pole:
 odważać się, ośmielać się, śmieć (coś zrobić)
ruse:
 осмелиться, отважиться
slovake:
 mať odvahu, nebáť sa

maltima

Ĉiariske sentima, malatentanta danĝeron: maltimaj kavaliroj sur spiregantaj ĉevaloj [54]; ĉu li ne estas tiu, kiun oni celas mortigi? kaj jen li parolas maltime, kaj ili diras al li nenion [55]; la plej simplaj opiniesprimoj de la jura konsilisto siaflanke ŝajnis al li tro maltimaj kaj tro malpiaj [56]. SIN:aŭdacaVD:aroganta, brava, entreprenema, kuraĝa, riskema
Rim.: Pri vortaj nuancoj vidu rimarkon ĉe „kuraĝa“.
angle:
 daring, bold, fearless
beloruse:
 бясстрашны, сьмелы, адважны
ĉeĥe:
 nebojácný
france:
 audacieux, intrépide
germane:
 mutig, furchtlos
hungare:
 bátor, merész
nederlande:
 onbevreesd, stout (onbevreesd)
pole:
 bez strachu, bez lęku, zuchwale
ruse:
 бесстрашный, смелый, отважный
slovake:
 nebojácny, neohrozený, odvážny, smelý
ukraine:
 сміливий

kulistimo

TEA Timo, kiun oni antaŭsentas en kuliso kaj sentas dum prezentado antaŭ publiko: Yuanyuan tiumomente tute ne havis kulistimon, ŝi tre bone rolis [57]; aktoro […] malgraŭ multjara sursceneja sperto ĉiun fojon spertas kulistimon [58].
57. etnan: [blogo], 2008-12-22
58. Monato, Marko Naoki Lins: Plurlingvismo valoras siajn kostojn, 2004
angle:
 stage fright
bulgare:
 сценична треска
ĉeĥe:
 tréma na jevišti před publikem
france:
 trac
germane:
 Lampenfieber
pole:
 trema
ruse:
 (сценический) мандраж
slovake:
 tréma na javisku pred publikom
ukraine:
 страх перед виходом на сцену

timosento

Timo: kiam homo pensas ne nur pri si mem, ankaŭ la timosento estas malpli granda [59]; la granda korvonigra haramaso, kiun mi vidis, plenigis min per timosento [60].
59. Monato, Luiza Carol: Kapreolida terapio, 2012
60. Edgar Rice Burroughs: Ĉe la koro de la Tero
angle:
 sense of fear
beloruse:
 страх
ĉeĥe:
 bázeň, strach
hungare:
 félelemérzés
nederlande:
 angstgevoel
pole:
 strach, bojaźń, obawa, lęk, trwoga
ruse:
 страх, чувство страха
slovake:
 pocit strachu

birdotimigilo

HOR Objekto aranĝita tiel, ke per formo, brilo, bruo aŭ movo ĝi timigas birdojn for de kultivaĵoj: birdotimigilo sur la erikejo [61]; pri tiaj birdtimigiloj ĉiuj ridis! [62]. SUB:ĉifonfiguro
61. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, La vento rakontas pri Valdemaro Doe kaj pri liaj filinoj
62. La Ondo de Esperanto, 2001, №3
angle:
 scarecrow
france:
 épouvantail
germane:
 Vogelscheuche

administraj notoj

~indaĵo: Mankas dua fontindiko.
mal~i: Mankas dua fontindiko.