tradukoj: cs de en es fr hu pl pt ru sk

ajgen/o MatVort , ejgen/o PIV2

ajgeno  

MAT
(de endomorfio super vektora spaco) Skalaro, kiu estas ajgena rilate al la endomorfio: la ajgenoj de endomorfio en finidimensia spaco, kun matrico A rilate al iu bazo, estas ĉiuj skalaroj λ, kiuj nuligas la determinanton de A-λ.I; oni nomas ajgeno de matrico ajgenon de ĉiu endomorfio, kies matrico ĝi estas rilate al iu bazo. VD:karakteriza polinomo, spektro.
Rim.: La tuta terminologio pri ajgenoj, ajgen-vektoroj kaj -subspacoj de endomorfio ekzistas ankaŭ por (n,n)-matrico, konvencie identigita kun la endomorfio, kies matrico rilate al la kanona bazo de Kn ĝi estas.

ajgena

MAT
1.  
(p.p. skalaro λ, rilate al endomorfio f en vektora spaco) Tia, ke f ĵetas iun nenulan vektoron x al λ∙x; alidire: tia, ke la kerno de f-λ.idE ne egalas al {0}: se la kerno de endomorfio ne egalas al {0}, la skalara nulo estas ajgena rilate al ĝi; se λ estas ajgena rilate al involucio, tiam λ2 = 1; en la spaco de senfine deriveblaj reelaj funkcioj, derivado estas endomorfio, rilate al kiu ĉiu reelo estas ajgena (ĉar se fλ(x) = eλx, D(fλ) = λ∙fλ).
2.  
(p.p. subspaco de vektora spaco E, rilate al endomorfio f en ĝi) Egala al la kerno de f-λ.idE por iu ajgena 1 skalaro λ: la du ajgenaj subspacoj de simetrio estas komplementaj.
3.  
(p.p. vektoro x, rilate al endomorfio f en vektora spaco) Nenula kaj apartenanta al iu ajgena 2 subspaco de f: se x estas ajgena vektoro rilate al f, tiam la rekto, kiun ĝi naskas, estas senŝanĝa per f.

Rim.: La naciaj lingvoj nomas tiujn nociojn per adjektivoj de la tipo „propra“ aŭ „karakteriza“. Ne estus stulte paŭsi tion en Esperanto, kiel registras Deneva , sed Reiersøl [1] enkondukis la radikon „ajgen“, opiniante ke la supraj terminoj estas „arbitraj“ kaj ne havas „informan valoron“. Pli konvinke li diras, ke la nova radiko estas pli oportuna por kunmetaĵoj. Se ĝi efektive iĝas vaste akceptata, indus modifi la terminon „karakteriza polinomo“ al „ajgena polinomo“ aŭ „ajgenpolinomo“. Notindas, ke apud la formo „ajgen“ naskiĝis ankaŭ „ejgen“ (trovebla ekz-e en PIV2 ), eble pli konforma al la Esperantaj kutimoj, sed senutila.

ajgenvaloro  

MAT[2]
=ajgeno.

ajgenvektoro  

MAT[3]
(de endomorfio) Vektoro, ajgena rilate al ĝi.

ajgensubspaco, ajgenspaco  

MAT
(de endomorfio) Subspaco, ajgena rilate al ĝi: sumo de ajgensubspacoj estas ĉiam rekta.

tradukoj

anglaj

~o: eigenvalue; ~vektoro: eigenvector; ~subspaco, ~spaco: characteristic subspace.

ĉeĥaj

~o: vlastní (charakteristická) hodnota charakteristický kořen; ~vektoro: charakteristický vektor, vlastní vektor; ~subspaco, ~spaco: vlastní podprostor, vlastní prostor.

francaj

~o: valeur propre; ~vektoro: vecteur propre; ~subspaco, ~spaco: sous-espace propre.

germanaj

~o: Eigenwert; ~vektoro: Eigenvektor; ~subspaco, ~spaco: Eigenraum.

hispanaj

~o: eigenvalor, valor propio.

hungaraj

~o: sajátérték, karakterisztikus érték; ~vektoro: sajátvektor; ~subspaco, ~spaco: sajátaltér.

polaj

~o: wartość własna, pierwiastek charakterystyczny; ~vektoro: wektor własny; ~subspaco, ~spaco: podprzestrzeń własna.

portugalaj

~o: autovalor; ~vektoro: autovetor; ~subspaco, ~spaco: auto-espaço.

rusaj

~o: собственное значение; ~a: собственный; ~vektoro: собственный вектор; ~subspaco, ~spaco: собственное подпространство.

slovakaj

~o: vlastné číslo, vlastná (charakteristická) hodnota; ~a: vlastný (vektor); ~vektoro: vlastný vektor; ~subspaco, ~spaco: vlastný podpriestor.

fontoj

1. Olav Reiersøl: Matematika kaj Stokastika Terminaro Esperanta, p. 67
2. R. Hilgers: Yashovardhan: k.a.: EK-Vortaro de matematikaj terminoj, §6
3. R. Hilgers: Yashovardhan: k.a.: EK-Vortaro de matematikaj terminoj, §7

~o: Mankas dua fontindiko.
~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~a: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~valoro: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~vektoro: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~subspaco, ~spaco: Mankas dua fontindiko.
~subspaco, ~spaco: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


ℛevo | datumprotekto | ajgen.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.25 2019/03/17 09:10:16