*egal/a PV

*egala  

1.
Havanta saman grandon, samajn dimensiojn, saman kvanton, saman valoron, kiel tio, kun kio oni ĝin komparas: du kvantoj, egalaj je tria, egalas unu la alian; nenio, kion oni povas deziri, povas esti egala al saĝo [1]; ne respondu al malsaĝulo, por ke vi mem ne fariĝu egala al li [2]; neegalaj peziloj [3].
a)  
Restanta sama, kia ĝi mem estis antaŭe, ne varianta kiaj ajn estas la cirkonstancoj: egala animo; egala humoro, pulso, voĉo; taĉmentoj, kies egalaj paŝoj similis frapojn de pezaj marteloj [4]. VD:konstanta, indiferenta, monotona1
b)
Prezentanta samajn kvalitojn, do nenian motivon por esti preferata, t.e. indiferenta: egale ĉu vi estas riĉa aŭ senhava PV ; egale kiam li venos, kien li iros; tute egale ĉu ia prepozicio starus aŭ ne [5].
2.
(evitinde) Simila, sama: nomo egala sed esenco mala PrV ; nominativon ni uzas nur post tiuj prepozicioj, kies senco estas ĉiam egala [6]; ĉiu litero estas elparolata ĉiam egale [7].
3.
MAT
a)
[8] (p.p. du aroj) Tiaj, ke ĉiu elemento de unu estas elemento de alia: la aro de reelaj radikoj de polinomo `bb X^2-bb 1` estas egala al `{-1,1}`.
Rim.: Pli ĝenerale, en moderna matematiko, du objektoj estas egalaj, se ili estas absolute nedistingeblaj, do havas precize la samajn ecojn. La egalecon de du objektoj `a` kaj `b` oni signas per `a=b` (a egalas al bo, aŭ: a egalas bo-on, aŭ: a egal bo).
b)  
[9](tradicia lingvaĵo en elementa geometrio) (p.p. du geometriaj figuroj) Tiaj, ke „movante“ unu el la figuroj, eblas igi ĝin koincidi kun la alia; pli rigore: la figuroj estas pozitive izometriaj: du egalaj strekoj estas samlongaj; se du trianguloj havas tri duope egalajn laterojn, ankaŭ ili estas egalaj; reguloj pri egaleco de trianguloj.
angle:
equal
beloruse:
роўны, аднолькавы, такі ж самы, аднастайны
ĉeĥe:
rovnající se (geometrický útvar), stejný, totožný
france:
égal, pareil 3. égal
germane:
gleich, egal 1.a gleichmäßig, gleichförmig
hispane:
igual
hungare:
egyenlő, változatlan, közömbös
katalune:
igual, idèntic, parell 2. semblant ~e: igualment
nederlande:
gelijk
pole:
1. jednakowy, równy, taki sam 1.a taki sam, równy 1.b jednaki, jednakowy 3.a równy 3.b (figura) przystająca
portugale:
1.a igual, parelho
rumane:
egal
ruse:
равный, одинаковый 1.a однообразный, ровный
slovake:
rovnajúci sa, totožný
volapuke:
leigik

egali

(x)
1.
Esti egala al: lia merito ne egalas al liaj pretendoj; suspekto pruvon ne egalasPrV ; kiam nokto vualas, ĉiuj koloroj egalas PrV ; kiu el ili povus vin egali ― vi havas korpon kiel la statuo de Izido, skulptita en eburo [10].
2.  
Esti al iu samvalora, nepreferinda; indiferenti1: por mi fama aŭ ne fama egalas [11].
10. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, ĉapitro 14a
11. Saionji M.: Esperanto por Yumeiho kaj Yumeiho por Esperanto, en: Vivprotokoloj, 2009
ĉeĥe:
rovnat se, činit
france:
égaler, être égal
germane:
1. gleichen
hispane:
1. es igual a
hungare:
1. egyenlő (vmivel)
katalune:
1. equiparar, ser igual a, igualar
nederlande:
1. gelijk zijn
pole:
1. równać się, dorównywać, sprostać
slovake:
rovnať sa

egalaĵo  

1.
Io egala: donu al viaj sklavoj justaĵon kaj egalaĵon [12]; la turetoj kaj balkonoj estis faritaj el arĝentofiligrano de tiel mirinda speco, ke en tuta Fantaziujo ne ekzistis egalaĵo [13].
2.  
MAT[14] Skribaĵo, kiu asertas egalecon de du matematikaj objektoj: `A=B`; la egalaĵo `u^2=-1` estas malvera por ĉiu reelo `u`; el du egalaĵoj eblas produkti trian, adiciante ambaŭ iliajn flankojn.
12. La Nova Testamento, Koloseanoj 4:1
13. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Arĝenta Urbo Amarganto
14. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 15
angle:
equation
beloruse:
роўнасьць
france:
égalité (math.)
germane:
Gleichung 1. Gleiches, Vergleichbares
hebree:
שוויון
hispane:
igualdad
hungare:
egyenlőség
katalune:
igualtat
nederlande:
gelijkheid (wisk.)
pole:
równość, równanie
ruse:
равенство

neegalaĵo  

MAT[15]
Skribaĵo, kiu asertas neegalecon de du matematikaj objektoj, aŭ montras ordo-rilaton inter ili: `u^2+1 gt u`; la neegalaĵo `u^2 ge u` estas malvera por ĉiu reelo en intervalo `(0,1)`; se multipliki ambaŭ flankojn de reela neegalaĵo per negativa nombro, necesas ŝanĝi ĝian sencon.
angle:
inequation, inequality
beloruse:
няроўнасьць
france:
inégalité (math.)
germane:
Ungleichung
hebree:
אי שיוויון
hispane:
desigualdad
hungare:
egyenlőtlenség
katalune:
desigualtat
nederlande:
ongelijkheid (wisk.)
pole:
nierówność
ruse:
неравенство

egaligi

(tr)
Igi egala: koncerne tiun virinon, kiu […] perdis la estimon al si mem, sin mem egaligis al sentaŭga polvo Marta ; la forto de la beleco pli facile faros el la virto malĉaston, ol la forto de la virto egaligos al si la belecon Hamlet ; li tenas la pistolon antaŭ la vizaĝo, egaligas la saĝulon al la malsaĝulo [16]; kio egaligas lin al la dioj [17]?
beloruse:
ураўноўваць
ĉeĥe:
egalizovat, porovnávat, srovnat, urovnat, vyrovnat
france:
égaliser
germane:
angleichen, ausgleichen
hebree:
להשוות
hispane:
igualar
hungare:
egyenlővé tesz, kiegyenlít, egalizál
katalune:
igualar, fer igual
nederlande:
gelijkmaken, egaliseren
pole:
równać, zrównywać, wyrównywać
ruse:
уравнять
slovake:
vyrovnať sa

egalismo  

POL Socia doktrino celanta, ke ĉiuj homoj havu egalajn kondiĉojn en iuj el la kampoj politika, ekonomia, jura...: Ĉinio emfazis egalismon dum distribuado [18]; egalismo — tio estas viva programo, en kiu ĉiuj devas roli egale kaj nemulte, kaj neniu povas ludi grandan romantikan rolon [19].
18. Ĉina Radio Internacia: Reprezentantoj de TPK..., 2005-03-10
19. S. Lem, trad. K. Duŝenko, trad. J. Finkel: Surloka esploro, [vidita en 2006]
france:
égalitarisme
germane:
Egalismus
katalune:
igualitarisme
nederlande:
egalitarisme
pole:
egalitaryzm

egalulo  

Kiu estas egala al alia ulo, samranga, same grava: neniam estis miaj vortoj, nek tiuj de miaj egaluloj, serioze atentitaj en la monda historio [20].
VD:samklasano, samsortulo
20. H. Laxness, trad. B. Ragnarsson: Sendependaj homoj, 2007
france:
égal (subst.)

fekegala  

(frazaĵo) (vulgare) Tute indiferenta: farindas pli gravaj aferoj ol diskuti ĉu la damnitaj supersignoj skribiĝu per h, x aŭ unikode […] tio estas fekegala [21].
21. P. Oberndorfer: Grava propono, sce, 2000-03-19
france:
complètement égal
germane:
scheiß egal
katalune:
completament indiferent, de tant se me'n fot

kontraŭegala  

MAT[22]
(p.p. du elementoj de grupo kun adicie signata operacio) Tiaj, ke ĉiu el ili estas neŭtriganto de la alia.
angle:
opposite
beloruse:
супрацьлеглы
france:
opposé (math., adj.)
germane:
entgegengesetzt, entgegengesetzt gleich, gegengleich
hebree:
לא שוויוני
hungare:
ellentett
katalune:
oposat (adj.)
nederlande:
tegengesteld (wisk.)
pole:
przeciwny
ruse:
противоположный

kontraŭegalo  

MAT
Neŭtriganto rilate al adicie signata operacio: ĉiu elemento en adicia grupo havas kontraŭegalon; la nulo egalas al sia kontraŭegalo; kontraŭegalo de bildigo `f` (la bildigo, kiu ĵetas `x` al la kontraŭegalo de `f(x)`).
Rim.: Ni ne trovis fonton por tiu termino, nek alian terminon por la nocio, sed ĝi tre nature deriviĝas de la aŭtoritata „kontraŭegala“ per kutima en matematiko rekta substantivigo de adjektivoj.
angle:
opposite element, additive inverse
france:
opposé (math., subst.)
germane:
entgegengesetztes Element
hebree:
לא שוויוני
hungare:
ellentett
katalune:
oposat (subst.)
pole:
element przeciwny
ruse:
противоположный элемент

kontraŭegaligebla  

MAT
(p.p. elemento en adicie signata monoido) Tia, ke ekzistas ĝia kontraŭegalo: en la aro de naturaj entjeroj nur la nulo estas kontraŭegaligebla.
angle:
(element) with an opposite
france:
(élément) admettant un opposé
hungare:
ellentettje képezhető
katalune:
amb element oposat

senegala  

Unika, nekomparebla: senegala tradicia hospitalo [23]; unu el la plej rimarkindaj kaj vere senegalaj skoloj de verkistoj en la mondo [24].
Rim.: Ne konfuzu kun senegala, t.e. rilata al la lando Senegalo.
23. Monato, Edmond Lamalrev: Ĵurnalistoj ne timigu, 2008
24. Monato, Garbhan MacAoidh: Insulo de verkistoj, 2007
beloruse:
непараўнальны
ĉeĥe:
nesrovnatelný, nestejný
france:
incomparable, sans égal
germane:
unvergleichlich, ohnesgleichen
hebree:
לא שווה
hungare:
példátlan
katalune:
sense parell, inigualable
nederlande:
zonder gelijke
pole:
niezrównany, nie mający sobie równych
ruse:
несравненный
slovake:
nerovnaký

tutegale

1.
Tute egale, ne gravas: ili (du kronoj) estos haveblaj ie ajn, tutegale kie [25].
2.
Modala vorto signifanta „malgraŭ la dirita, ĉio restas senŝanĝa“, „ĉiel ajn, tio ne gravas“ ktp: sed tutegale tio estas nur personaj opinioj de la parolintoj [26]; kvankam poste estis malkovrite, ke en multaj virusoj genetika informo povas esti kodita en RNA (ribonukleata acido), tutegale la esenco de la malkovro de Avery ne ŝanĝiĝis [27].
25. S. Engholm: Al Torento, 1930
26. D. Cibulevskij: PridiskutoMonato
27. V. Lemelev: Eltrovo de prionojMonato
angle:
1. no matter 2. all the same
germane:
1. ganz egal, ganz gleich 2. dessen ungeachtet
hebree:
שווה לחלוטין
katalune:
1. sense importar 2. igualment, no obstant
ruse:
всё равно

tagnoktegaleco  

ASTKAL Ekvinokso: en la tago de la somera tagnoktegaleco, ĉirkaŭ la naŭa horo vespere, […] antaŭ la pordego de l' templo haltis du vojaĝantaj pastroj [28].
angle:
equinox
beloruse:
раўнадзенства
ĉeĥe:
rovnodennost
france:
équinoxe
germane:
Tagundnachtgleiche, Äquinoktium
hebree:
שוויון יום-לילה
hispane:
equinoccio
hungare:
napéjegyenlőség
itale:
equinozio
katalune:
equinocci
nederlande:
dag-en-nachtevening
pole:
równonoc, ekwinokcjum
portugale:
equinócio
rumane:
ziua egală cu noaptea
ruse:
равноденствие
slovake:
rovnodennosť
turke:
ekinoks, gün gece eşitliği

administraj notoj

ne~aĵo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
kontraŭ~a: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
kontraŭ~o: Mankas dua fontindiko.
kontraŭ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
kontraŭ~igebla: Mankas dua fontindiko.
kontraŭ~igebla: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.