*kromPV

I.

*krom

(prepozicio)
Plie al, aldone al:
a)
Kongrue kun aliaj, kiel jama, evidenta aŭ memkomprenebla okazo: krom Petro, tie estis ankaŭ ĉiuj miaj fratoj [1]; per pruntedono ofte oni perdas, krom sia havo, ankaŭ la amikon Hamlet ; krom la flanko praktika [...] la esperantismo havas ankoraŭ alian flankon [...] idean [2].
Rim.: En tiu senco la uzo de ankaŭ povas evitigi dubon.
b)
(en nea frazo) Kontraste al aliaj, kiel escepto: la esperantaj vortoj, krom kelkaj tre malmultaj, ne estas arbitre elpensitaj; la pioniroj de novaj ideoj renkontas nenion krom mokoj kaj atakoj EE ; vi nenion povas fari krom kunbati viajn dentojn [3]; mi diras al vi nenion alian krom plej pura vero Z (ol plej puran veron); kiel internacia ne povas esti elektita ia alia lingvo krom arta; la garnizono ne konas ian glavon krom la kuirejan trapikilon; ĉu ne ekzistas alia bono por la homo krom manĝi kaj trinki? [4] VD:ekskluzive, flankelasi, ol
Rim.: En tiu senco krom estas ĉiam akompanata de nea vorto. Se tio ne eblas, uzu escepte (de), ekskluzive (de).
Rim. 1: Zamenhof atentigas, ke «la vorto „krom“ povas iufoje kaŭzi neprecizecon aŭ malkompreniĝon; sed en tiaj okazoj ni devas eviti la vorton „krom“ kaj uzi anstataŭ ĝi la pli precizajn esprimojn „esceptinte“„ne sole, sed ankaŭ“» LR .
Rim. 2: PAG kaj la PIV-oj prezentas „krom“ kiel prepozicion, dum por (ekz-e) anstataŭ ili allasas la rolon konjunkcian: Petro batis Paŭlon anstataŭ Vilhelmon [5]; tute simila estus la frazo krom Vilhelmon Petro batis Paŭlon PMEG . Mankas ekzemploj pri Zamenhofa uzo de akuzativo post „krom“; tamen Zamenhof ne hezitis meti post ĝi aliajn semantikajn kazojn, ekz-e dativon k.a.: Kiu alportas oferojn al dioj, krom al la Eternulo sole, tiu estu ekstermita [6]; Ne estos en ĉi tiuj jaroj roso nek pluvo, krom en la okazo, se mi tion diros [7]; sur la tuta tero ne ekzistas Dio krom ĉe Izrael [8]; li sciis pri nenio, krom nur pri la pano, kiun li manĝis [9]. Tial la gramatikoj (PAG, PMEG) agnoskas la eblon de akuzativo post „krom“ (t.e fakte, ĝian konjunkcian rolon), kaj ĝi fakte estas atestita ĉe diversaj aŭtoroj: vi scias, italoj manĝas preskaŭ nenion krom fruktojn kaj glaciaĵon [10]; krom Karlon mi vizitis kinon [11]; vi nenion donis al mi, krom suferojn Mary . [Sergio Pokrovskij]
1. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, 13. Prepozicioj
2. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Dua Kongreso Esperantista en Genève en la 28a de aŭgusto 1906
3. F. Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La Rabistoj, paĝo 40a
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Predikanto 2:24
5. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, Respondo 51a, Oficiala Gazeto, IV, 1911, p. 2a.
6. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 22:20
7. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Reĝoj 17:1
8. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Reĝoj 5:15
9. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 39:6
10. E. Orzeszkowa, trad. K. Bein: Bona sinjorino, 1909
11. H. Seppik: La tuta Esperanto, 1938
afrikanse:
 behalwe
albane:
 me përjashtim të
amhare:
 በስተቀር
angle:
 except, apart from
arabe:
 إلا
armene:
 բացառությամբ
azerbajĝane:
 savayı
beloruse:
 акрамя, апроч, апрача
bengale:
 ছাড়া
birme:
 မှတပါး
bosne:
 osim
ĉeĥe:
 kromě, mimo
dane:
 undtagen
estone:
 välja arvatud
eŭske:
 salbu
filipine:
 maliban sa
france:
1.a outre 1.b sauf, à part
galege:
 excepto
germane:
1.a außer, neben 1.b außer, mit Ausnahme von
guĝarate:
 સિવાય
haitie:
 eksepte
haŭse:
 sai dai
hinde:
 सिवाय
hispane:
1.a además de 1.b excepto, salvo, aparte de
hungare:
 kívül, kivételével, mellett (kivételével)
igbe:
 ma e wezụga
irlande:
 ach amháin
islande:
 nema
japane:
 ただし
jave:
 kajaba
jide:
 אַחוץ
jorube:
 ayafi
kanare:
 ಹೊರತುಪಡಿಸಿ
kartvele:
 გარდა
kazaĥe:
 қоспағанда
kimre:
 ac eithrio
kirgize:
 тышкары
kmere:
 លើកលែងតែ
koree:
 제외
korsike:
 francu
kose:
 ngaphandle
kroate:
 osim
kurde:
 
latine:
 nisi
latve:
 izņemot
laŭe:
 ຍົກເວັ້ນ
litove:
 išskyrus
makedone:
 освен
malagase:
 afa-tsy
malaje:
1.a selain
malajalame:
 ഒഴികെ
malte:
 ħlief
maorie:
 ki te kahore
marate:
 वगळता
monge:
 tsuas yog
mongole:
 бусад
nederlande:
1.a behalve 1.b dan
njanĝe:
 kupatula
okcidentfrise:
 útsein
panĝabe:
 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ
paŝtue:
 پرته له
pole:
 prócz, oprócz, ponadto 1.a oprócz 1.b oprócz
portugale:
 fora (além de), além de, exceto
ruande:
 usibye
rumane:
 în afară de
ruse:
1.a кроме, сверх, вдобавок 1.b кроме, за исключением, не считая
samoe:
 vagana
sinde:
 کان سواء
sinhale:
 හැර
skotgaele:
 ach a-mhàin
slovake:
 okrem
slovene:
 razen
somale:
 marka laga reebo
ŝone:
 kusiya
sote:
 ntle le
sunde:
 kajabi
svahile:
 ila
taĝike:
 ба истиснои
taje:
 ยกเว้น
tamile:
 தவிர,
tatare:
 башка
telugue:
 తప్ప
ukraine:
 крім
urdue:
 سوائے
uzbeke:
 tashqari
vjetname:
 trừ
zulue:
 kuphela

krom ke, krom se, krom tio ke

(konjunkcio)
Esceptante, ne konsiderante tion ke..., tamen aldone...: mi nenion pli postulus, krom ke oni montru al mi sindonecon kaj estimon [12]; li mortis pro koroĉeso; tio signifas nenion, krom tio, ke li vivis kaj nun ne vivas plu [13]; ŝi […] malofte malfermis sian buŝon krom se oni rekte alparolis ŝin [14].
12. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto dua
13. J. Valano: Ĉu vi kuiras ĉine?, 1976
14. A. Löwenstein: La ŝtona urbo, 1999
france:
 à ceci près que, sauf que
hispane:
 excepto que, salvo que
nederlande:
 behalve dat
pole:
 dodatkowo, prócz tego, oprócz tego że, poza tym
rumane:
 pe lângă, cu excepția faptului că, în plus
II.
Vortero kun la senco de krom1.a:

kroma

Plia: [tio] deĉenigis eksplodon, kiu dissaltigis la supran protektoplaton kun proksimuma pezo de 1000 tunoj […] post kelkaj sekundoj sekvis kroma eksplodo, kiu elĵetis fragmentojn de brulaĵo el la kerno de la reaktoro [15]; 30 kromaj ŝtatoj sankciis la kontrakton.
HOM:kroma (metala)
beloruse:
 дадатковы
ĉeĥe:
 další, přidružený, vedlejší, zbývající, zvláštní
france:
 additionnel, supplémentaire
hispane:
 adicional, añadido, suplementario
hungare:
 további
nederlande:
 overige
pole:
 dodatkowy, dalszy, niezamierzony
rumane:
 accesoriu, suplimentar, ulterior, nevoit
ruse:
 дополнительный
slovake:
 pridružený, vedľajší, zvláštny
ukraine:
 додатковий

krome

Adverbo signifanta „krom tio“: krome ni ĝoju ankaŭ pro la afliktoj, sciante, ke aflikto faras paciencon [16]; la fumego jam estigis sanproblemojn por la loĝantaro […] krome oni ne povas labori aŭ studi, ĉar la aero estas tiel danĝera, ke neniu povas iri eksteren [17].
16. La Nova Testamento, Romanoj 5:3
17. Monato, Syauqi Ahmad Zulfauzi Stya Lacksana: Kiam finiĝos la fumego?
beloruse:
 акрамя таго
ĉeĥe:
 kromě toho, nadto, navíc
france:
 de plus, en outre
germane:
 außerdem
hispane:
 aparte, además de, encima (además)
hungare:
 ezenkívül, azonkívül, emellett, amellett
nederlande:
 bovendien
pole:
 oprócz tego, prócz tego, na dobitkę
rumane:
 în plus, în afară de, pe probleme mai rele
ruse:
 кроме того
slovake:
 navyše, okrem toho
ukraine:
 додатково, крім/опріч того, поза тим

kromaĵo

Aldono, suplemento al memstara tuto: KOMP ĉapelisto: kromaĵo por Firefox kiu anstataŭas iksojn per taŭgaj ĉapeloj.
france:
 annexe, appendice, plugin
hispane:
 anexo, apéndice, complemento
pole:
 wtyczka
rumane:
 fișă, pin
ukraine:
 додаткова річ, додаток
III.
Prefikso samsignifa:

kromfolio

Folio aldonita al libro ktp.: kromfolio de „Juna Esperantisto“ [18].
ĉeĥe:
 příloha
hispane:
 hoja suplementaria, anexo
hungare:
 pót-, külön-  pótlap
nederlande:
 inlegvel
pole:
 kartka dodatkowa, załącznik
rumane:
 card suplimentar, anexă
slovake:
 dodatkový list, príloha
ukraine:
 вставка (до рукопису), вкладка, додаток

krompersono

Persono apud la precipa rilate iun aferon: posedanto ankaŭ povas prokuracii al krompersono, kiun li tiam mandatigas por la konto [19].
ĉeĥe:
 nezúčastněná osoba, vedlejší osoba, vedlejší účastník
hispane:
 tercera persona, (un) tercero
hungare:
 kívülálló
nederlande:
 buitenstaander
pole:
 osoba postronna
rumane:
 străin
ruse:
 посторонний
slovake:
 nepriamy účastník
ukraine:
 постороння, незацікавлена особа, третя особа

kromseĝo

Seĝo aldonita al ia regula, kutima nombro, en teatro, aŭlo kc.
hispane:
 asiento añadido
hungare:
 pótszék
nederlande:
 bijzetstoel
pole:
 dostawka
rumane:
 pat
ruse:
 дополнительный стул (напр. в театре)
ukraine:
 відкидний/приставний стілець

kromvirino

Neleĝa kunvivantino, kiun havas viro, krom sia leĝa edzino; konkubino: lia edzino fariĝis kromvirino de iu bankiero FK ; li havis dek ok edzinojn kaj sesdek kromvirinojn, kaj li naskigis dudek ok filojn kaj sesdek filinojn [20]. VD:kromedzino
ĉeĥe:
 družka, konkubína, milenka
hispane:
 concubina, amante
hungare:
 ágyas
nederlande:
 bijvrouw
pole:
 konkubina, kochanka, utrzymanka, nałożnica
rumane:
 concubină, iubită, metresă, iubit
ruse:
 любовница, другая женщина
slovake:
 družka, konkubína, milenka
ukraine:
 коханка

administraj notoj

~: Mankas verkindiko en fonto.
~aĵo: Mankas dua fontindiko.
~aĵo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~seĝo: Mankas dua fontindiko.
~seĝo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.