*orient/o PV

*oriento

1.
Unu el la kvar geografiaj ĉefpunktoj, difinata per tiu parto de la horizonto, kie oni vidas la sunon leviĝi, kaj kontraŭa al la okcidento; la direkto difinata per tiu ĉefpunkto: supreniru sur la supron de Pisga, kaj direktu viajn okulojn al okcidento kaj al nordo kaj al sudo kaj al oriento [1]; ŝi timis la kokokrion, ŝi timis la unuan ruĝan strion en la oriento, ĉar se ŝia laboro ne estos finita ĝis tiam, ŝi pereos [2]; al ĉia lando oni povas veni ne sole de oriento, sed ankaŭ de okcidento [3].
2.
GEOG Terparto kuŝanta oriente de la hejmo de koncerna aŭtoro: kaj tiu homo estis pli eminenta, ol ĉiuj filoj de la oriento [4]; jen saĝuloj el la oriento venis al Jerusalem, dirante: kie estas tiu, kiu estas naskita Reĝo de la Judoj [5]?
3.
Ĉe la framasonoj, parto de loĝio, kie sidas la loĝiestro.
afrikanse:
oos
albane:
lindje
amhare:
ምስራቅ
angle:
east
arabe:
الشرق
armene:
արեւելք
azerbajĝane:
şərq
beloruse:
усход
bengale:
পূর্ব
birme:
အရှေ့
bretone:
1. reter, sav-heol
ĉeĥe:
východ (svět.strana)
ĉine:
东 (tr. 東) [dōng], 东方 (tr. 東方) [dōngfāng]
dane:
øst
estone:
ida
eŭske:
ekialdean
filipine:
silangan
france:
est, orient
galege:
leste
germane:
Orient, der Osten, Morgenland 1. Osten
greke:
ανατολή
guĝarate:
પૂર્વ
hinde:
पूर्व
hispane:
este, oriente
hungare:
kelet, napkelet
indonezie:
timur
irlande:
soir
islande:
austur
japane:
jave:
wétan
jide:
מזרח
jorube:
õrùn
kanare:
ಪೂರ್ವ
kartvele:
აღმოსავლეთით
kazaĥe:
шығыс
kimre:
ddwyrain
kirgize:
чыгыш
kmere:
ខាងកើត
koree:
동쪽
korsike:
este
kose:
bucala ngasekhohlo
kroate:
istočno
kurde:
rohilat
latine:
orientem
latve:
austrumiem
laŭe:
ພາກຕາເວັນອອກ
litove:
į rytus
makedone:
исток
malagase:
atsinanana
malaje:
timur
malajalame:
കിഴക്ക്
malte:
lvant
maorie:
rawhiti
marate:
पूर्वेला
mongole:
зүүн
nederlande:
oosten (zn.)
nepale:
पूर्व
panĝabe:
ਪੂਰਬ
paŝtue:
ختيځ
pole:
wschód
portugale:
oriente, este, leste, nascente (geogr.), levante (geogr.)
ruande:
iburasirazuba
ruse:
восток
samoe:
sase
sinde:
اوڀر
sinhale:
නැගෙනහිර
skotgaele:
ear
slovake:
východ
slovene:
vzhod
somale:
bari
ŝone:
mabvazuva
sote:
ka bochabela
sunde:
wetan
svahile:
mashariki
svede:
öst
taĝike:
шарқ
taje:
ทางทิศตะวันออก
tamile:
கிழக்கு
tatare:
көнчыгыш
telugue:
తూర్పు
tibete:
ཤར་
ukraine:
схід
urdue:
وسطی
uzbeke:
sharq
vjetname:
đông
volapuke:
lefüd
zulue:
empumalanga

Oriento

La mondoparto oriente de antikva Grekujo, pli malpli ampleksanta Azion kaj eventuale orientan Eŭropon: Dio la Eternulo plantis ĝardenon en Eden en la Oriento [6]; nelonge post la resurekto de Jesuo Kristo, li eniris unu el la kutimaj ŝipoj, kiuj transportis feron, ŝtalon, oron kaj spicojn el Oriento [7]; la spirito de la Oriento kaj la teĥniko de la Okcidento [8]; en la 70aj jaroj, kiam okazis granda ekspluatado en la Meza Oriento, laborantoj el diversaj landoj amase kaj konkure eniris la golfan regionon [9]; eŭropanoj pli bone komprenu la kompleksecon de Proksima Oriento [10].
Rim.: La antikva mediteranea civilizacio (palestina, greka, roma) vidis sin ― same kiel la ĉina ― en la centro de la mondo kaj do ĉio oriente de ĝi oni nomis „la Oriento“. Pro komuna historia, religia kaj kultura-politika fono oni plu uzas tiun dividon de la mondo, kvankam la limoj ene de Eŭropo ŝoviĝis okcidenten ekz-e en la tempo de Malvarma Milito.
bretone:
ar Reter, ar Sav-Heol
germane:
Orient, der Osten, Morgenland

orienta

1.
Rilata al oriento1: orienta vento (kiu venas de oriente); Orienta Azio (tiu parto, kiu sterniĝas orienten).
2.
Rilata al oriento2: orientaj popoloj, lingvoj, juveloj; orienta kristanismo.
beloruse:
усходні
bretone:
1. -reter, -sav-heol 2. -ar Reter, -ar Sav-Heol
ĉeĥe:
orientální, východní
france:
oriental, d'est
germane:
östlich, orientalisch
greke:
ανατολικός
hispane:
oriental
hungare:
keleti
nederlande:
oosten-, oostelijk
pole:
wschodni
portugale:
oriental
ruse:
восточный
slovake:
východný
volapuke:
lefüdik

oriente

Ĉe la oriento.
beloruse:
на ўсходзе
bretone:
er reter
ĉeĥe:
na východě, východně
france:
à l'est
hungare:
keleten
nederlande:
ten oosten
pole:
na wschodzie
portugale:
a leste
ruse:
на востоке
slovake:
na východe
volapuke:
lefüdiko

orienten

Direkte al oriento1: ĝi staris sur dek du bovoj: tri kun la vizaĝo norden, tri kun la vizaĝo okcidenten, tri kun la vizaĝo suden, kaj tri kun la vizaĝo orienten [11]
angle:
eastward
bretone:
war-zu ar reter
ĉeĥe:
na východ
france:
vers l'est
hungare:
keletre
nederlande:
naar het oosten
pole:
na wschód
portugale:
para leste
ruse:
на восток
slovake:
na východ

oriente de

(prepoziciaĵo)
1.
En la orienta parto de: Minejo de Bakuanga ekspluatas diamantojn oriente de Kasai-provinco [12].
2.
Ekster, pli oriente ol.
12. RR: Historia fono, Monato, jaro 2001a, numero 3a, p. 9a
bretone:
1. e reter 2. er reter da
france:
à l'est de
germane:
1. im Osten von 2. östlich von
hungare:
1. (vmi) keleti részén 2. (vmitől) keletre
nederlande:
1. in het oosten van 2. ten oosten van
pole:
1. na wschodzie
portugale:
2. a leste de
ruse:
1. на востоке (чего) 2. на востоке от, восточнее

orientiZ

(tr)
1.
Bazi konstruon, turnante ĝian frunton al oriento: la romkatolikaj kirkoj kaj la moskeoj estas orientitaj; malbone orientita domo.
2.
Determini la situacion de persono aŭ objekto rilate al oriento: orienti karton, planon; (figure) priprofesia orientado (metoda disdonado de lernantoj en diversajn metiojn laŭ iliaj apartaj kapabloj kaj gustoj).
3.
MATMatVort (fakula ĵargono) Elekti bazon, rilate al kiu oni determinos la orientiĝon de ĉiuj aliaj bazoj.
angle:
3. orientate
beloruse:
арыентаваць
bretone:
1. durc'haat war-zu ar reter 3. reteriñ (matematik), oriantiñ (matematik)
ĉeĥe:
orientovat, směřovat na východ
france:
orienter priprofesia ~ado: orientation professionnelle
germane:
1. (nach Osten) ausrichten 2. ausrichten, einrichten, orientieren, einnorden 3. orientieren, eine Orientierung festlegen
hispane:
1. orientar
hungare:
1. keletel 2. betájol 3. irányít
indonezie:
priprofesia ~ado: karier 2. membimbing, mengorientasikan
nederlande:
1. naar het oosten richten 2. naar het oosten richten 3. oriënteren
pole:
1. orientować 2. orientować 3. orientować
portugale:
orientar
ruse:
ориентировать
slovake:
orientovať, smerovať, usmerňovať, zamerať
volapuke:
lefüdön

orientiĝi, sin orienti

1.
Determini la direkton, kiu devas esti sekvata: sin orienti en arbaro, en nekonata urbo; la aviadistoj ne povis plu sin orienti pro la densa nebulo.
2.
(figure) Klare kompreni la situacion, en kiu oni troviĝas, kaj difini, kion oni devas fari: la prezidanto de kunsido devas sin rapide orienti en la debatoj.
beloruse:
1. арыентавацца
bretone:
1. en em reteriñ
ĉeĥe:
orientovat, směřovat na východ
france:
s'orienter
germane:
1. sich orientieren 2. entscheiden
hungare:
1. tájékozódik, eligazodik 2. eligazodik
indonezie:
berorientasi
nederlande:
1. zich oriënteren 2. beslissen
pole:
orientować się
portugale:
orientar-se
ruse:
ориентироваться
slovake:
orientovať, smerovať, usmerňovať, zamerať

orientiĝo

1.
Stato de io aŭ iu orientita; de iu, kiu orientiĝas 2: ŝi unu tagon tiel perdis la orientiĝon, ke ŝi ne plu pensis pri la donintoZ .
2.
MATMatVort (de bazo `bb B` rilate al bazo `bb B′`) La signo de la determinanto de ĝiaj vektoroj rilate al `bb B′`: pozitiva aŭ negativa orientiĝo; aksa simetrio en ebeno modifas la orientiĝon (la orientiĝo de bildo de bazo `bb B` rilate al `bb B′` estas negativa). VD:dekstruma, maldekstruma.
angle:
2. orientation
bretone:
2. reteradur (matematik), oriantadur (matematik)
france:
1. orientation 2. orientation
germane:
2. Orientierung
hungare:
1. tájékozódás 2. irányítottság
indonezie:
1. orientasi
nederlande:
2. oriëntatie
pole:
1. orientacja, zorientowanie 2. orientacja
portugale:
2. orientação
ruse:
2. ориентация

orientilo

Ĉio, kio servas por sin orienti. VD:kompaso.
beloruse:
арыентыр
ĉeĥe:
orientační pomůcka, vodítko
france:
point de repère, signe d'orientation
hungare:
tájolóeszköz
nederlande:
oriëntatiemiddel
ruse:
ориентир
slovake:
orientačná pomôcka, smerovka, tabuľka, ukazovateľ smeru, značka

malorientiĝi, senorientiĝi, perdi la orientiĝon

1.
Ne trovadi la ĝustan vojon: li aŭdis du blankulojn diskuti kion fari se oni malorientiĝas en la arbaro [13].
2.
(figure) Ne kompreni situacion, ne scii, kiel agi: ŝi estis ja levata al ĉiam pli alta ĝojo, al ĉiam pli alta feliĉo, kaj en tio ŝi unu tagon tiel perdis la orientiĝon, ke ŝi plu ne pensis pri la doninto [14]; socio ŝajnas senorientiĝi kaj […] fariĝas viktimo de la ĝemelaj malsanoj, malriĉo kaj krimeco [15].
13. R. D. Sensmeier, trad. S. Norvell: Tutisma Aliro Al Kun-Administrado, Inter Ni, 1999-11 (163)
14. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Filino de la marĉa reĝo
15. Hectoralos: Kamasa lingvo, 2009-08-26
france:
être désorienté, être perdu (désorienté)
pole:
gubić się, być zgubionym, być zagubionym
portugale:
desorientar-se

misorientiĝi

1.
Ne rekoni lokon, malĝuste elekti irdirekton, erari: cikonio misorientiĝas serĉante sian neston [16].
2.
(figure) Malbone kompreni, malĝuste agi: la leganto, bravigita kaj fariĝinta momente tiel kruela kiel sia legataĵo, trovu – sen misorientiĝi – la vojon krutan kaj sovaĝan trans la dezertajn marĉojn de ĉi mallumaj paĝoj [17].
16. Manolo: Preterflugo, 2010-01-30
17. Lautréamont, trad. S. E. Kisa: La kantoj de Maldoror, 2001
france:
se fourvoyer
pole:
gubić się, być zgubionym, być zagubionym

Ekstremoriento

beloruse:
далёкі ўсход
bretone:
Reter-pellañ
france:
Extrême-Orient
hungare:
Távol-Kelet
nederlande:
verre Oosten (ontr.)
pole:
Daleki Wschód
portugale:
Extremo Oriente
ruse:
Дальний Восток

grandoriento

Centra loĝio, formita en ĉefurbo de reprezentantoj de ĉiuj provincaj framasonaj loĝioj.
france:
Grand orient
hungare:
Nagy Oriens
nederlande:
groot Oosten
portugale:
Grande Oriente
ruse:
Великий Восток
slovake:
ústredná slobodomurárska lóža v hlavnom meste

administraj notoj

pri ~iĝi, sin ~i:
     Laux PIV1 ~igxi havas nur la figuran sencon, sed mi dubas, cxu
     tio restas gxusta. [MB]
   
~a: Mankas dua fontindiko.
~a: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~e: Mankas dua fontindiko.
~e: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~i: Mankas verkindiko en fonto.
~iĝi, sin ~i: Mankas dua fontindiko.
~iĝi, sin ~i: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~iĝo: Mankas verkindiko en fonto.
~ilo: Mankas dua fontindiko.
~ilo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
Ekstrem~o: Mankas dua fontindiko.
Ekstrem~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
grand~o: Mankas dua fontindiko.
grand~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.