tradukoj: ca cs de en es fr nl oc pl pt ro ru sk zh

*fund/o PV

*fundo  

1.
Fina parto de io, plej malproksima de la rigardanto.
a)
Vertikale plej profunda, malsupra parto de io kava: fundo de puto, vazo, barelo; detruita ĝis la fundo de l' fundamento PrV; sur la fundo de la maro [1]; ĉio transturniĝis la fundo supren [2]; li esploris iom la fundon de la glaso (li estas ebrieta) PrV; al kavo senfunda ŝtopado ne helpas PrV. la vojo situis sur la fundo de valo enfermita de [...] altaj rokoj [3].
b)  
Horizontale plej malantaŭa parto de io: fundo de ĉambroB, koridoro, scenejo; el la fundo de l' ĝardeno eliris homo [4]; sur la fundo de ŝiaj pupiloj [...] kuŝis nepriskribebla esprimo de moko Marta . VD:horizonto 1
2.  
(arkaismo) Fono: fundo de pejzaĝo, horizonto, pentraĵo; ruĝa strio, verda stelo sur blanka fundo; longa tabuleto, sur kies malpure-blua fundo grandaj flavaj literoj prezentis [...] surskribon Marta .
3.
(figure) Plej intima, kaŝita parto: danki el la fundo de la koro; en la fundo de sia koro li malamas ŝin; elkoviĝintaj sur la fundo de ŝia ribeliĝinta interno Marta ;
4.  
(figure) Plej esenca parto de io: la fundo de la homa saĝeco. VD:bazo 2, fundamento 2, kerno 3
5.  
(figure) Plej alta grado de malboneco: en la fundo de l' mizero [5]; la fundo de la malvirto. VD:kulmino 2.

funda

1.
Estanta en la fundo: funda akvo, ŝlimo, feĉo, fiŝo.
2.  
(figure) Penetranta la esencon de la afero: fundaj konoj; funda klarigo; por la praveco de tiu ĉi mia funda tezo mi havas multajn evidentajn [...] pruvojn [6]. VD:kerna, profunda 3

funde

1.
Ĉe la fundo: tre malhele estis funde de tiu rokfendo [7].
2.  
(figure) Plene, plendetale: funde scipovi lingvon; ĝiaj dentoj la detruon pli funde faris ol skalpel' [8]; oni ĝis nun ne funde komparis tiaman situacion en Germanio kun la nuna en Eŭropo [9].

funde de  

(prepoziciaĵo)
En la malsupra, baza, fundamenta parto de: funde de la maro; unu el la esperoj kuŝantaj funde de nia koro [10].

ĝisfunde

1.
Ĝis la fundo: ĉiu glaso estis malplenigita ĝisfunde [11].
2.  
(figure) Funde2: esplori ĝisfunde la aferon.

senfundaĵo  

Abismo: tiam ili rimarkis, ke ili dormis tute proksime de senfundaĵo [12]; la suprojn de l' montoj oni suriras super senfundaĵoj [13]; (figure) forpuŝi homon de la plej altaj suproj en la senfundaĵon de plej granda mizero [14].

surfundaĵo

1.  
MIN Ŝlimo el solidaj materioj, kiuj amasiĝas sur la fundo de fluaĵoj. VD:rekremento, sedimento
2.  
(arkaismo) (figure) Plej malbona, plej malestiminda parto: la surfundaĵo de la loĝantaroZ. VD:feĉo 2

surfundiĝi  

Malleviĝi ĝis la fundo: la ŝipo tuj pleniĝis de akvo kaj surfundiĝis [15].

tradukoj

anglaj

~o: bottom.

ĉeĥaj

~o: dno, spodek, zadní část; ~a: důkladný, jsoucí na dně; ~e: důkladně.

ĉinaj

~o a: .

francaj

~o: bout, fond; ~a 2.: de fond, du fond, approfondi, essentiel, foncier, profond; ~e: à fond, au fond, sur le fond, de manière approfondie; ~e de: au fond de; ĝis~e: à fond, jusqu'au fond, de manière approfondie; sen~aĵo: abime, abîme, précipice; sur~aĵo: fond, lie, rebut; sur~iĝi: toucher le fond.

germanaj

~o 2.: Hintergrund; ~o: Grund; ~a: Grund-; ~e 1.: am Grund; ~e 2.: gründlich; ĝis~e 1.: bis zum Grund; ĝis~e 2.: gründlich; sen~aĵo: Abgrund; sur~aĵo 1.: Satz; sur~aĵo 2.: Abschaum; sur~iĝi : sinken.

hispanaj

~o a: fondo; ~o 1.: fondo; ~o 2.: fondo; ~o 3.: fondo; ~o 4.: esencia, fundamento; ~o 5.: profundidad; ~o: fondo; ~a 1.: del fondo; ~a 2.: del fondo; ~a: profundo; ~e 1.: en el fondo; ~e 2.: profundamente; ~e de: en el fondo de; ĝis~e: hasta el fondo; sen~aĵo: abismo, precipicio; sur~aĵo: sedimento, poso, residuo; sur~iĝi: hundirse hasta el fondo.

katalunaj

~o a: fons.

nederlandaj

~o a: bodem; ~o 2.: achtergrond; ~o 3.: grond; ~o 4.: kern; ~o 5.: toppunt; ~a 1.: diep; ~a 2.: diep; ~e 1.: in de diepte; ~e 2.: grondig; ĝis~e 2.: grondig; sen~aĵo: afgrond; sur~aĵo: sediment.

okcitanaj

~o a: fons.

polaj

~o a: dno, głębia; ~o 2.: tło; ~o 3.: dno, głębia; ~o 4.: głębia; ~o 5.: dno; ~a 1.: denny, głębinowy; ~a 2.: dogłębny; ~e 1.: na dnie, w głębinach (głęboko - aż na dnie); ~e 2.: dogłębnie; ~e de: na dnie, w głębinach (głęboko - aż na dnie); ĝis~e 1.: do dna; ĝis~e 2.: do dna, dogłębnie; sen~aĵo: bezdenny; sur~aĵo 1.: osad denny; sur~aĵo 2.: dno; sur~iĝi: sięgnąć dna, dojść do dna, dotknąć dna, lec (położyć się) na dnie.

portugalaj

~o: fundo.

rumanaj

~o: abis.

rusaj

~o a: дно; ~o 2.: фон; ~o 3.: глубина; ~o 4.: основа; ~o 5.: глубина; ~a 1.: донный, глубинный; ~a 2.: глубокий, основательный; ~e 1.: на дне; ~e 2.: основательно , досконально; ~e de: в глубине; ĝis~e 1.: до дна; ĝis~e 2.: основательно , досконально; sen~aĵo: бездна; sur~aĵo 1.: осадок; sur~aĵo 2.: отбросы (общества и т.п.) .

slovakaj

~o: dno, spodok; ~a: dôkladný; ~e: dôkladne.

fontoj

1. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
2. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 4, la forgesita pipo
3. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Aĥarajoj
4. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, ĉapitro 10a
5. Monato, REAGO: Supersignoj, pro kiu diabla kaŭzo?
6. Monato, MAUL Stefan: Malbona venko
7. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Maljunulo de la Migranta Monto
8. Raymond Schwartz: La Stranga Butiko, NIGRA TAGO
9. Monato, Guido VAN DAMME: BELGIO: Malvuali nigran fantomon
10. Claude Piron: La bona lingvo, p. 107a
11. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, kolo de botelo
12. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Neĝulino kaj Rozulino
13. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro VIII
14. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XXI
15. R. E. Raspe, trad. J. D. Applebaum: [La Vojaĝoj kaj] Mirigaj Aventuroj de Barono Münchhausen, ĉapitro 10a

~o: Mankas verkindiko en fonto.
sur~aĵo: Mankas verkindiko en fonto.


administraj notoj

pri ~o:
    Reverkenda. Pluraj sencoj malaperis en PIV1. Cetere
    la kontrastigo kun "fono" ne estas sufiĉe klara.
    [MB]
  
pri ~o:
    rearanĝita per senco kaj subsenco. resendo al "fono"
    kun "arkaika". probable ankoraŭ prilaborinda.
    [ĵv]
  

ℛevo | datumprotekto | fund.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.30 2018/01/29 23:10:38