tradukoj: be br cs de en es fr he hu id it nl pl pt ru sk sv

*histori/o PV

*historio

1.
HIS Tuto aŭ parto de la okazaĵoj, kiujn travivis la homaro tra la tempo: antikva historio; la historio de la filozofio [1]; la historio de la civilizado estas tre interesa DL ; mirinda estas la historio de lia familio: la avo mortis je ia nekomprenebla malsano, havante la aĝon de dudek naŭ jaroj, la avino mortigis sin mem en atako de malprudento […] DL ; mi ja konas la historion de ĉi tiu lando [2]; la historio de la Centjara milito; la historio de mia vivo; la historio de la lingvoj DL ; la historio de la grafologio FK ; la ironio de la historio [3]; ili absolute ne volas kredi kaj pensas, ke ĉion tion ĉi elpensis la historioskribantoj pro mokado je la foririntaj generacioj EE . VD:antikveco, epoko1, epoko2
Rim.: Historion oni rigardas jen amplekse, enkalkulante prahistorion, jen pli speciale, kalkulante nur tiujn epokojn, el kiuj restas skribitaj atestaĵoj.
2.
HISSCI Scienca prezento pri historio1: la universitato posedis […] fakultaton de matematiko, de historio, de literaturo [4]; multaj jam entreprenis aranĝi historion pri la faktoj, kiuj estas konstatitaj inter ni [5]; arthistorio [6]; historia verko.
3.
Rakonta prezento de memorindaj okazaĵoj realaj aŭ fikciaj: li rakontis al mi historion tute nekredeblan [7]; jen estas la historio de Noa: Noa estis homo virta kaj senmakula […] [8]; la tuta […] historio de Salomono, kaj ĉio, kion li faris [9]; vi devas […] rakontadi al mi historiojn, ĉar mi tion tre amas [10]; aŭskultu la historion de mia malfeliĉo [11]; la punkto de turniĝo de la historio [12]. VD:kroniko
4.
(malofte) Tuto de la sinsekvaj statoj de iu ŝanĝiĝanta afero: la historio de la vorto „vipuro“ mi nun jam bone ne memoras [13]; historio de redaktoj; la historio de eldonoj. VD:evoluo, procezo1, protokolo1.

historia

1.
De la historio, registrita de historiistoj, pri kiu oni havas skribitajn dokumentojn, efektiva: historiaj tempoj; historia fakto [14]; (figure) momento historia (epokfara); historiaj kondiĉoj EE ; mi legas […] historiaĵon [15].
2.
Rilatanta la historian, la historian sciencon: malnova historia libro [16]; la muroj estis kovritaj per […] historiaj skizoj kaj pejzaĝoj FK .

historiisto

HIS Scienculo, fakulo pri historio: la historiistoj certe trograndigas EE ; laŭ la historiistoj, en la batalo de Kosovo (1389) partoprenis, kontraŭ la turka armeo, la armeoj de la alianciĝintaj balkanaj regnestroj [17]; la historiistino Hélène Carrère d'Encausse estis elektita al la plej alta posteno en la Franca Akademio [18].

malsanhistorio

MED Kolekto de informoj pri la pasintaj malsanoj de paciento, helpo al diagnozo: oni devas tre atente ekzameni la malsanhistorion kaj la unuopajn simptomojn [19]; en liaj manoj aperis iuj paperoj kaj libroj, — ĉu ĝi estas via malsanhistorio [20]?

naturhistorio

(arkaismo)
SCI Historia grupiga nomo de sciencaj fakoj studantaj la naturon, aparte vivaĵojn, sed ankaŭ mineralojn, astrojn k.a.: apenaŭaj variaĵoj […] estas malofte konsiderataj registrindaj en verkoj de naturhistorio [21]; Naturhistoria Muzeo [22]. SUB:biologio

prahistorio, antaŭhistorio

1.
HISPRA Parto de la historio, kiu ne postlasis skribitajn dokumentojn: grup-spiriteco, en kulto, estas la rezulto de miljaroj da prahistorio, kiam homoj loĝis en tribaj komunumoj [23]; antropologoj taksas je 10 % la nombron de murdoj en la prahistorio [24].
2.
SCIHISPRA Scienco, kiu studas partojn de historio sen skribitaj atestoj, precipe helpe de arkeologio.

vivhistorio

Historio de ies vivo kaj travivaĵoj; biografio: ni mallonge sciigis unu al la alia niajn vivhistoriojn post nia disiĝo [25]; rekonstruo de ies vivhistorio [26]; lia leginda vivhistorio, origine franclingve skribita laŭ instigo de liaj du filinoj, nun aperis en kompetenta Esperanto-traduko [27].

tradukoj

anglaj

~o 3.: story; ~o: history; ~a: historical; ~isto: historian; malsan~o: health record; natur~o: natural history; pra~o, antaŭ~o: ancient history; viv~o: biography, life history.

belorusaj

~o: гісторыя; ~a: гістарычны ; ~isto: гісторык; pra~o, antaŭ~o: прагісторыя.

bretonaj

~o: istor; ~a: istorel; ~isto: istorour; pra~o, antaŭ~o: ragistor.

ĉeĥaj

~o: dějepis, dějiny, historie; ~a: dějinný, historický; ~isto: dějepisec, historik; pra~o, antaŭ~o: prahistorie, prapůvod, pravěk, předhistorie.

francaj

~o: histoire; ~a: historique; ~isto: historien; malsan~o: anamnèse (médecine); natur~o: histoire naturelle; pra~o, antaŭ~o: préhistoire; viv~o: biographie.

germanaj

~o 2.: Geschichtswissenschaft; ~o 3.: Erzählung; ~o 4.: Entwicklungsgeschichte; ~o: Geschichte; ~a: historisch, geschichtlich; ~isto: Geschichtswissenschaflter, Historiker; malsan~o: Krankengeschichte, Krankenakte, Anamnese; natur~o: Naturgeschichte; pra~o, antaŭ~o: Vorgeschichte, Urgeschichte; viv~o: Lebenslauf, Lebensgeschichte, Biographie.

hebreaj

~o 3.: סיפור; ~o: היסטוריה; ~a: היסטורי; ~isto: היסטוריון; pra~o, antaŭ~o: פרהיסטוריה.

hispanaj

~o: historia; ~a: histórico; ~isto: historiador; malsan~o: historial médico, anamnesis (medicina); natur~o: historia natural; pra~o, antaŭ~o: prehistoria; viv~o: biografía.

hungaraj

~o 1.: történet; ~o 2.: történettudomány; ~o 3.: történet; ~o 4.: történelem; ~a: történelmi; ~isto: történész; pra~o, antaŭ~o: őstörténet.

indoneziaj

~o: histori, sejarah; ~a: historis, sejarawi; ~isto: historikus, sejarawan; malsan~o: anamnesis, riwayat kesehatan; natur~o: sejarah alam; pra~o, antaŭ~o: prasejarah; viv~o: biografi, riwayat hidup.

italaj

~o: storia; ~a: storico (agg.); ~isto: storico (sost.); malsan~o: anamnesi; pra~o, antaŭ~o: preistoria; viv~o: biografia.

nederlandaj

~o: geschiedenis, historie; ~a: geschiedkundig, historisch; pra~o, antaŭ~o: prehistorie.

polaj

~o 1.: historia, dzieje; ~o 2.: historia; ~o 3.: historia, dzieje, saga; ~o 4.: historia, dzieje; ~a 1.: historyczny, dziejowy; ~a 2.: historyczny; ~isto: historyk; malsan~o: historia choroby, karta choroby; pra~o, antaŭ~o 1.: prahistoria, pradzieje; pra~o, antaŭ~o 2.: prahistoria; viv~o: dzieje, biografia.

portugalaj

~o: história; ~a: histórico; pra~o, antaŭ~o: pré-história.

rusaj

~o: история; ~a: исторический.

slovakaj

~o: dejepis, historka, história, udalosť; ~a: historický; ~isto: dejepisec, historik; pra~o, antaŭ~o: pravek, predhistória.

svedaj

~o: historia; ~a: historisk.

fontoj

1. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 5, el la vivo kaj sciencoj, bagateloj
2. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro III
3. Monato, Gerrit Berveling: Usono inter Irano kaj Irako, 2003
4. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 5, el la vivo kaj sciencoj, bagateloj
5. La Nova Testamento, Luko 1:1
6. Stellan Engholm: Infanoj en Torento, dua libro en la Torento-trilogio, unua parto, ĉapitro 2a
7. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 41
8. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 6:9
9. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Reĝoj 11:41
10. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Elinjo-fingreto
11. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Tria
12. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Kupra porko
13. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, 2. Vortuzo
14. E. Lanti: Vortoj de k-do Lanti, de la deziro al la efektivigo
15. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Turgardisto Ole
16. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Juda knabino
17. Monato, Reago: Eks-Jugoslavio: kiu kiun mistifikas?
18. Monato, Genroj En La Franca: Sinjorino „Le secrétaire“ (la sekretario)
19. L. Molnár: Eritemeca lupuso, [vidita en 2009]
20. La majstro kaj Margarita (24)
21. Ĉarlz Darvin, trad. Klivo Lendon: La Origino de Specioj, ĉapitro 2a
22. Monato, Izabel C. O. Santiago: Faŭno: La „drakoj“ de Komodo: Gigantaj bestoj sur izola insulo
23. Monato, W. H. Simcock: Kio estas spiriteco?, 2007
24. Monato, Ivo Durwael: Neniam tiel pacemaj, 2012
25. I. G. Ŝirjaev: Sen titolo, [1898?]
26. Monato, Nikolao Gudskov: 50-jara stabileco en verkado - ĉu klasika?, 2004
27. Monato, Andreas Künzli: Atentinda memuaro, 2013


ℛevo | datumprotekto | histor.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.39 2020/03/28 23:10:35