*ŝton/o PV

*ŝtono

1.
MIN Malmola pli malpli granda minerala maso: sur la tero kuŝas ŝtono [1]; ruli ŝtononZ ; Mi faros Jerusalemon amaso da ŝtonoj [2]; alligi ŝtonon al ĵetiloZ ; saĝo estas pli bona ol multekostaj ŝtonoj [3]; ĉiuj alportas sian ŝtonon (kunlaboras) por la konstruoZ ; trafi du celojn per unu ŝtono (per sama rimedo havi du profitojn) PrV ; per unu ŝtono oni du ĵetojn ne faras (por sukcesi oni ne devas samtempe celi plurajn atingotaĵojn; vd leporo) PrV ; ne mi ĵetis la unuan ŝtonon (ne mi unue atakis, iniciatis la malamikajn agojn); (figure) ĵeti ŝtonojn sur la vojon de iu (intence aranĝi malfacilaĵojn al iu); ŝtono de falpuŝiĝo (falilo; kaŭzo de skandalo) PrV .
2.
MED Negranda ŝtoneca konkremento kiu fojfoje formiĝas en glandoj aŭ iliaj duktoj: havi ŝtonon en reno, galveziko, salivglando. VD:galŝtona malsano, salivŝtona malsano, urinŝtona malsano
afrikanse:
klip
albane:
guri
amhare:
ድንጋይ
angle:
1. stone 2. calculus
arabe:
حجر
armene:
քար
azerbajĝane:
daş
beloruse:
камень ~o de falpuŝiĝo: камень спатыкненьня
bengale:
পাথর
birme:
ကျောက်သည်
dane:
sten
estone:
kivi
filipine:
bato
france:
trafi du celojn per unu ~o: faire d'une pierre deux coups 1. pierre 2. calcul (médecine)
germane:
Stein
guĝarate:
પથ્થર
hebree:
אבן
hinde:
पत्थर
hispane:
piedra trafi du celojn per unu ~o: matar dos pájaros de un tiro ~o de falpuŝiĝo: escollo 1. piedra 2. cálculo (medicina)
hungare:
~o de falpuŝiĝo: botránykő
indonezie:
batu
itale:
1. pietra, sasso 2. calcolo
japane:
kartvele:
ქვის
koree:
marate:
दगड
nederlande:
steen
nepale:
ढुङ्गा
njanĝe:
mwala
panĝabe:
ਪੱਥਰ ਨੂੰ
paŝtue:
ډبره
pole:
1. kamień 2. kamień
portugale:
pedra
ruse:
камень ~o de falpuŝiĝo: камень преткновения
sinde:
پٿر
sinhale:
ගල්
svede:
sten
taje:
หิน
tamile:
கல்
telugue:
రాయి
tibete:
1. རྡོ་
tokipone:
kiwen
urdue:
پتھر
vjetname:
đá
zulue:
tshe

ŝtona

1.
El ŝtono: mi dezirus loĝi en granda ŝtona kastelo [4].
2.
(figure) Fortika nevenkebla: ili dormis ŝtonan dormonB SIN:fera 2, ŝtala 2
3.
(figure) Ne mildigebla, senkompata, senindulga, senama: koro ŝtonaZ SIN:marmora
angle:
1. stone 2. iron, cast-iron 3. hard, stone
beloruse:
каменны
france:
lithique, de pierre
germane:
1. steinern, aus Stein 2. wie ein Stein 3. aus Stein
hispane:
lítico, de piedra 1. de piedra, pétreo 2. de piedra 3. de piedra
hungare:
kő-, kőkemény, kőből való
itale:
litico, di pietra
nederlande:
stenen, van steen
pole:
1. kamienny 2. kamienny 3. kamienny
ruse:
каменный
tokipone:
kiwen

ŝtonego

MIN Granda nemovebla ŝtono: tombo […] elhakita el ŝtonego [5]. SIN:roko
5. La Nova Testamento, S. Marko 15:46
angle:
boulder
beloruse:
уцёс, скала, валун, камлыга
france:
roc
germane:
Fels
hispane:
roca
hungare:
kőszikla
itale:
masso
nederlande:
rotsblok
pole:
głaz, skała, kamol (pot.)
ruse:
утёс, скала

ŝtoneto

MIN Tre malgranda ŝtono: (figure) lia buŝo estas plena de ŝtonetojZ (li malklare prononcas). VD:gruzo, sablo
angle:
pebble
beloruse:
каменьчык
france:
caillou
germane:
Steinchen, Kiesel
hispane:
guijarro, chino, canto rodado
hungare:
kavics
indonezie:
kerikil
itale:
pietruzza, sassolino
nederlande:
kiezelsteen
pole:
kamyk, kamyczek
ruse:
камешек

ŝtonejo, ŝtonrompejo, ŝtonminejo

Loko kie oni ekspluatas ŝtonojn: mi memoros viajn vortojn, dum mi rompos rokojn en ŝtonminejo [6].
angle:
stone quarry, stone mine
beloruse:
каменяломня
france:
carrière de pierre
germane:
Steinbruch
hispane:
cantera de piedra
hungare:
kőtörő, kőfejtő, kőbánya
itale:
cava di pietra
nederlande:
steengroeve
pole:
kamieniołom, wyrobisko kamieni
portugale:
pedreira
ruse:
каменоломня
svede:
stenbrott

ŝtonigi

1.
MIT Transformi en ŝtonon, masive aŭ supraĵe: la sorĉistino [...] tuŝis per la vergo ankaŭ la reĝon kaj ŝtonigis lin [7] .
2.
(figure) Haltigi, senaktivigi: Aleksandro, ŝtonigita de mirego [8] .
7. Fratoj Grimm, trad. Kabe: Elektitaj Fabeloj; Du Fratoj
8. Henri Vallienne: Ĉu li?, ĉapitro dua
france:
pétrifier

ŝtoniĝi

1.
Iĝi ŝtona, simila al ŝtono.
2.
(figure) Rigidiĝi, senmovigi, iĝi neprogrespova: ŝia vizaĝo […] aspektis kiel ŝtoniĝinta Marta ; mi preskaŭ ŝtoniĝis ĉe la ekvido de leono [9]; vivanta lingvo ne ŝtoniĝas; homo kun ŝtoniĝintaj ideoj.
angle:
1. to become petrified, to petrify 2. to become petrified, to turn to stone, to become inert
beloruse:
акамянець
france:
se pétrifier
germane:
1. versteinern 1. erstarren
hispane:
fosilizarse 1. fosilizarse 2. quedarse de piedra
hungare:
1. elkővesedik, kővé válik; 2. kővé dermed
indonezie:
membatu
itale:
pietrificarsi, pietrificare (intr.)
nederlande:
verstenen
pole:
1. skamienieć, obracać się w kamień, zmieniać się w kamień 2. skamienieć
ruse:
окаменеть
svede:
förstenas

ŝtonumi

angle:
to stone, to throw stones at
beloruse:
забіць каменьнямі (да сьмерці)
france:
lapider
germane:
steinigen
hispane:
lapidar
hungare:
megkővez
itale:
lapidare
nederlande:
stenigen
pole:
kamieniować
portugale:
lapidar (matar)
ruse:
побивать камнями
svede:
stena (till döds)

senŝtonigi

AGR Senigi je ŝtonoj, ekzemple kampon por faciligi kultivon: vinberĝardenon havis mia amiko […] li ĉirkaŭfosis ĝin, senŝtonigis ĝin, kaj plantis en ĝi plej bonspecajn vinberbranĉojn [10].
angle:
to clear of stones
france:
épierrer
germane:
entsteinen, von Steinen bereinigen
hispane:
desempedrar, despedregar
itale:
dissodare
nederlande:
van steen ontdoen
pole:
okdamieniowywać, odgruzowywać

aerŝtono

angle:
meteor, aerolite
bretone:
aerolitenn
france:
aérolithe
germane:
Meteorstein, Meteor, Aerolith, Sternschnuppe
hispane:
meteorito, aerolito
itale:
meteorite
nederlande:
aëroliet
pole:
aerolit, meteoryt, meteor
portugale:
aerólito
ruse:
аэролит, метеорит
slovake:
meteorit

akrigoŝtono, akriga ŝtono

Akrigilo farita el subtile grajneta ŝtono: li elprenis du buĉtranĉilojn ... metis ilin apud si sur la liton, prenis akrigan ŝtonon de sur breto, kraĉis sur ĝin [11]; li prenis grandan tranĉilon kaj, veninte al tiuj povraj infanoj, akrigis ĝin per granda akrigoŝtono kiun li tenis per sia maldekstra mano [12].
11. H. Laxness, trad. B. Ragnarsson: Sendependaj homoj, 2007
12. red. A. Lang, trad. D. Beoadribb: La Blua Felibro, 2005
france:
pierre à aiguiser

filozofia ŝtono, ŝtono de saĝuloj

Celo de alĥemio, laŭvorte elemento kapabla ŝanĝi ordinarajn metalojn al oro: li elkore preĝis […], ke la atendata miraklo estu nek la eltrovo de la filozofia ŝtono, nek la liberigo de la metal-viviga blovo [13].
13. G. García Márquez, trad. F. de Diego: Cent Jaroj da Soleco, Fonto, 1992
angle:
philosopher's stone
beloruse:
філязофскі камень
france:
pierre philosophale
germane:
Stein der Weisen
hispane:
piedra filosofal
itale:
pietra filosofale
nederlande:
steen der wijzen
pole:
kamień filozoficzny

juvelŝtono

MIN Multekosta ŝtono uzata por fari juvelojn: mi jam aŭdis la famon de via saĝeco, kaj se ĝi estas vere pli valora ol oro kaj juvelŝtono, ni ĝojos pri ĝi [14]. SIN:gemo
angle:
gemstone, precious stone, semi-precious stone
beloruse:
каштоўны камень
france:
gemme
germane:
Edelstein
hispane:
gema
hungare:
ékkő
indonezie:
berlian, permata
itale:
pietra preziosa
nederlande:
edelsteen
pole:
kamień szlachetny, kamień drogocenny
ruse:
драгоценный камень
svede:
ädelsten

lazurŝtono

MIN Speco de juvelŝtono lazurkolora: kiel lazurŝtono estu mia vivo altvalora en viaj okuloj [15].
15. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 11a, pluaj insidoj
angle:
lapis lazuli
france:
lapis lazuli
germane:
Lapislazuli, Lasurstein
hispane:
lapislázuli
itale:
lapislazzuli
nederlande:
azuursteen, lapis lazuli
pole:
lazuryt, lapis-lazuli
portugale:
lazurita, lápis-lazúli

mejloŝtono

1.
TRA Iu el la starŝtonoj metitaj laŭ mejla aŭ alia distanco laŭ landvojo.
2.
(figure) Grava atingo en ankoraŭ ne finita afero: la nova ekumena preĝ- kaj kantlibro [[…]] estas mejloŝtono survoje al la unueco de la kristanoj [16].
16. U. Matthias: Recenzo pri „Adoru“, soc.culture.esperanto, 2001-07-02
angle:
1. milestone 2. milestone
france:
1. borne (kilométrique), pierre milliaire 2. étape importante
germane:
1. Meilenstein, Kilometermarke 2. Meilenstein
hispane:
1. mojón (kilométrico) 2. etapa importante
itale:
pietra miliare
nederlande:
mijlpaal
pole:
1. kamień milowy, kamień przydrożny, znacznik drogowy 2. kamień milowy

muleŝtono

AGR Platronda ŝtono servanta por mueli: la popolo disiradis kaj kolektadis kaj mueladis per muelŝtonoj aŭ pistadis en pistujo [17]; neniu prenu kiel garantiaĵon muelilon aŭ supran muelŝtonon, ĉar tiam li prenus garantiaĵe animon [18]; virino ĵetis muelŝtonon sur la kapon de Abimeleĥ kaj rompis al li la kranion [19].
beloruse:
жорны
france:
meule
germane:
Mühlstein, Mahlstein
hispane:
piedra de molino
nederlande:
molensteen
pole:
kamień młyński
portugale:
ruse:
жёрнов

rulŝtono

MIN Malgranda, glata ŝtono, kiu tiel formiĝis pro longatempa ruliĝo, pelate de rivera aŭ mara akvo: rondeco kaj plateco de rulŝtonoj indikas ĉefe sedimenton de riveraj rubodeltoj en varma kaj sufiĉe seka klimato [20].
20. J. M. Mabesoone: Tertiary and Quaternary Sedimentation in a Part of the Duero Basin Palencia (Spain), [Leidse Geologische Mededelingen, 1959 (24), p. 31a-180a]
angle:
river rock, beach pebble, landscape stone
france:
galet (caillou)
pole:
otoczak

salŝtono

MIN Roko, el kiu oni ekstraktas salon.
angle:
halite, rock salt, evaporite
france:
halite
germane:
Salzstock, Steinsalz, Evaporit
hispane:
halita
hungare:
kősó
nederlande:
zoutsteen

tomboŝtono, tombŝtono

Ŝtono, per kiu oni kovras aŭ prisignas tombon: tomboŝtonoj kun krucoj kaj antikvaj ĉizliteroj [21].
angle:
tombstone
france:
pierre tombale
germane:
Grabstein
hispane:
piedra del sepulcro
indonezie:
batu nisan
itale:
lapide, pietra tombale
nederlande:
grafsteen
pole:
nagrobek, płyta nagrobna

ŝtonhakisto, ŝtonministo

Metiisto, kies laboro estas tiri ŝtonojn el ŝtonejo: oni dungis ŝtonhakistojn kaj ĉarpentistojn, por renovigi la domon de la Eternulo [22].
angle:
stonecutter
beloruse:
каменячос
germane:
Steinbrecher
hispane:
cantero
hungare:
kőfejtő (munkás), kőtörő, kőbányász
itale:
cavapietre, cavatore (in cave di pietra)
nederlande:
steenhakker, steenhouwer
pole:
kamieniarz
ruse:
каменотёс

ŝtontranĉisto

Metiisto, kiu formtranĉas ŝtonojn por konstruo.
angle:
stonemason
beloruse:
каменярэз
france:
tailleur de pierre
germane:
Steinmetz
hispane:
picapedrero
hungare:
kőfaragó
itale:
scalpellino, lapidario
nederlande:
steenhouwer
pole:
kamieniarz
svede:
stenhuggare

galŝtona malsano [23]

MED Malsano kaŭzata de ŝtono2 en la galveziko kaj (aŭ) ties duktoj.
angle:
cholelithiasis
france:
cholélithiase, lithiase biliaire
germane:
Gallensteinleiden
hispane:
colelitiasis
indonezie:
batu empedu
itale:
colelitiasi
nederlande:
galsteenziekte, cholelithiasis
pole:
kamica żółciowa
ruse:
желчнокаменная болезнь

salivŝtona malsano [24]

angle:
sialolithiasis
france:
lithiase salivaire
germane:
Speichelsteinleiden
hispane:
cálculo de la glándula salival
itale:
scialolitiasi
nederlande:
sialolithiasis, speekselsteenziekte
pole:
kamica ślinianek
ruse:
слюннокаменная болезнь

urinŝtona malsano [25]

angle:
urolithiasis
france:
lithiase urinaire
germane:
Harnsteinleiden
hispane:
litiasis urinaria
indonezie:
batu ginjal, kencing batu
itale:
urolitiasi
nederlande:
urolithiasis
pole:
kamica nerkowa
ruse:
мочекаменная болезнь

administraj notoj

~o: Mankas verkindiko en fonto.
~a: Mankas verkindiko en fonto.
~eto: Mankas verkindiko en fonto.
~umi: Mankas dua fontindiko.
~umi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
aer~o: Mankas dua fontindiko.
aer~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
sal~o: Mankas dua fontindiko.
sal~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~tranĉisto: Mankas dua fontindiko.
~tranĉisto: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.