tradukoj: be cs de en es fr hu lat nl pl pt ru sk sv tr vo

*gramatik/o PV

*gramatiko

1.  
GRALINSCI Sufiĉe kompleta aro da reguloj de lingvo1 homa aŭ de lingvo4 formala: lingvo konsistas ne sole el gramatiko, sed ankaŭ el vortaro [1]; mi simpligis ĝis nekredebleco la gramatikon[2]; la tutan gramatikon de mia lingvo oni povas bonege ellerni en la daŭro de unu horo[3]. PRT:kazo, prepozicio, modalo, litero, predikativo, artikolo, verbo, substantivo, adjektivo, konjunkcio, adverbo, tabelvorto, pronomo, participo, numeralo, ortografio, akcento, vortfarado, afikso, pseŭdosufikso, interpunkcio, interjekcio
2.
Prigramatika verko aŭ lernilo, prezentanta tiajn lingvajn regulojn: la sekvantaj tri verkoj estas rigardataj kiel fundamento de Esperanto: la 16-regula gramatiko, la Universala Vortaro, la Ekzercaro [4]; aĉeti latinan gramatikon.
URL:La Fundamento de Esperanto
URL:Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko

*gramatika

Rilata al lingvaj reguloj, al la aranĝo de vortoj en parolo: oni povas ankaŭ preni la tutan vorton, t. e. la radikon kune kun ĝia gramatika finiĝo [5]; grandegaj gramatikaj tabeloj kiujn oni devas ellerni kaj konservadi en la memoro [6]; fari en [...]  gramatikan aŭ ortografian eraron [7]; en Volapuk [...] vokaloj en la komenco aŭ fino de vorto ne povas esti uzataj ĉar ili estas signoj gramatikaj [8].

gramatikilo  

LIN Vorto precipe helpanta en la rilatigo de aliaj vortoj, en la konstruo de frazoj, ekzemple prepozicio, konjunkcio: fantaziaj gramatikiloj, kiel „aŭtem“, „dos“ aŭ „ud“ [9].

gramatikisto

Spertulo en gramatika scienco.

dependogramatiko

LIN Gramatika modelo kiu prezentas la strukturojn de frazoj per dependorilatoj inter vortoj: Lucien Tesnière ... estas precipe konata kiel iu el la iniciatintoj de dependogramatikoj [10].

genera gramatiko

LIN Gramatika modelo kies reguloj, provizitaj per vortaro, povas generi ĉiujn validajn frazojn de difinita lingvo aŭ sublingvo: en 2003 la nuntempe plej fama lingvisto Noam Chomsky respondis al demando ĉu Esperanto havas generan gramatikon, dirante interalie ke „Esperanto ne estas lingvo“ [11].

ĝenerala gramatiko

LIN Scienco pri la reguloj komunaj al ĉiuj lingvoj.

kompara gramatiko

LIN Scienco pri la samecoj kaj malsamecoj de pluraj lingvoj, devenintaj el unu sama, kiujn oni komparas kaj klarigas unu per alia.

historia gramatiko

LIN Scienco studanta la historion de la ŝanĝoj en lingvaj reguloj.

kontraŭgramatika  

LIN Ne konforma al la normala funkciado de la koncerna lingvo: mi ja rekomendas uzi „mialande“ prefere al „milande“, ne ĉar tiu lasta estus kontraŭgramatika ... sed ĉar la alia estas sankciita de la uzado [12]. ANT:laŭgramatika

laŭgramatika  

LIN Lingve bona, konforma al la gramatikaj reguloj de la koncerna lingvo: ekzistas du laŭgramatikaj pronomoj por indiki la necertecon pri la sekso de unu individuo ... „li“... „ĝi“ [13]. ANT:kontraŭgramatika

preskriba gramatiko, norma gramatiko

LIN Gramatika teorio kiu gravigas la distingon inter ĝusta kaj erara uzo de lingvo: normon starigas la t.n. preskriba gramatiko, kies ĉefa celo estas instruo de la ĝusta lingvaĵo [14]; gramatika gramatiko estiĝis en Anglio nur longe post la Ŝekspira periodo, en la 18a jarcento [15].

priskriba gramatiko

LIN Scienco priskribanta nur la momentan staton de lingvaj reguloj.

transforma gramatiko

LIN Gramatika modelo kiu rigardas frazojn kiel rezultojn de transformadoj de baza strukturo tra forigoj, enmetoj, ŝanĝoj en sonoj, en vortordo...: „Mi trovis la libron bona“ ... oni povas konsideri ... laŭ la transforma gramatiko kiel aliformiĝon de „Mi trovis, ke la libro estas bona“ [16].

vortgrupa gramatiko, sintagma gramatiko

LIN Gramatika modelo kiu prezentas la strukturojn de frazoj per hierarkia grupigo de vortoj: vortgrupaj gramatikoj estas la tipa klasika modelo de la generisma skolo de lingvoscienco [17].

tradukoj

anglaj

dependo~o: dependency grammar; vortgrupa ~o, sintagma ~o: phrase structure grammar.

belorusaj

~o: граматыка; ~a: граматычны; ~isto: граматык.

ĉeĥaj

~o: gramatika, mluvnice; ~isto: gramatikář; priskriba ~o: popisná gramatika.

francaj

~o: grammaire; ~a: grammatical; ~ilo: mot grammatical; ~isto: grammairien; dependo~o: grammaire de dépendance; genera ~o: gramaire générative; ĝenerala ~o: grammaire générale; kompara ~o: grammaire comparée; historia ~o: grammaire historique; kontraŭ~a: agrammatical; laŭ~a: grammatical (correct); preskriba ~o, norma ~o: grammaire normative; priskriba ~o: grammaire descriptive; transforma ~o: grammaire transformationnelle; vortgrupa ~o, sintagma ~o: grammaire syntagmatique.

germanaj

~o: Grammatik, Sprachlehre; ~isto: Grammatiker.

hispanaj

~o 1.: gramática.

hungaraj

~o 1.: nyelvtan; ~o 2.: nyelvtankönyv; ~isto: grammatikus, nyelvtaníró.

malnovlatinaj

~o: grammatica, ae.

nederlandaj

~o 1.: grammatica; ~o 2.: grammatica, grammaticaboek; ~isto: grammaticus.

polaj

~o 1.: gramatyka; ~a: gramatyczny; ~isto: gramatyk.

portugalaj

~o 1.: gramática (ciência); ~o 2.: gramática (livro); ~a: gramatical, gramático; ~isto: gramático, gramaticista; ĝenerala ~o: gramática geral; kompara ~o: gramática comparada; historia ~o: gramática histórica; priskriba ~o: gramática descritiva.

rusaj

~o: грамматика; ~a: грамматический; ~ilo: служебное слово; ~isto: грамматик; ĝenerala ~o: общая грамматика; kompara ~o: сравнительная грамматика; historia ~o: историческая грамматика; priskriba ~o: описательная грамматика.

slovakaj

~o: gramatika; ~isto: gramatikár; priskriba ~o: popisná gramatika.

svedaj

~o: grammatik.

turkaj

~o: dilbilgisi.

volapukaj

~o 1.: glamat; ~o 2.: glamatabuk.

fontoj

1. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, Ĉap. 7a
2. L. Zamenhof: El la unua libro de la lingvo Esperanto.
3. L. Zamenhof: El la unua libro de la lingvo Esperanto.
4. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, antaŭparolo
5. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 27
6. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, ĉap. 5
7. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, ĉap. 5
8. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, ĉap. 6
9. R. Levreaud, G. Waringhien: Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, Suplemento, antaŭparolo, p. 4a
10. Vikipedio, Lucien Tesnière, 2010-11-09
11. J. S. Larsen: Komento al unu prelego, 2008-06-01
12. A. J. Mechelynck: Re: Opera 7.03 finfine en esperanto!, soc.culture.esperanto, 2003-03-26
13. M. M. Campagna: Re: Gender Neutral Pronoun?, soc.culture.esperanto, 1993-10-13
14. C. Brosch: Ĉu ekzistas normo en Esperanto?, Interlingvistikaj Studoj, 2007:4
15. K. Miner: taglibro, 2008-06-17
16. D. Charters: Ĉu Akuzi la Akuzativon?, Elektronika Bulteno de la Esperanto-Asocio de Sankta-Luiso, 1999-09
17. Vikipedio, Vortgrupaj gramatikoj, 2006-07-07

~ilo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~isto: Mankas dua fontindiko.
~isto: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
ĝenerala ~o: Mankas dua fontindiko.
ĝenerala ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
kompara ~o: Mankas dua fontindiko.
kompara ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
historia ~o: Mankas dua fontindiko.
historia ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
priskriba ~o: Mankas dua fontindiko.
priskriba ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


ℛevo | datumprotekto | gramat.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.40 2018/04/20 14:10:18