tradukoj: be de el en es fr he hu it la nl pl pt ru sv

^*kruc/o [1]

^*kruco

1.

Figuro el du transversaj strekoj, aŭ objekto el du transversaj pecoj: desegni krucon sur papero; la du bastonoj formis krucon; krucoforma tenilo de glavo.

a): En Romio kaj najbaraj kulturoj antikvaj, pendigilo el fostego kun transversa trabo, sur kiu oni ligis aŭ alnajlis krimulojn por mortigo: la Readmono ordonis dependigi la turmentitojn de la kruco antaŭ la sunsubiro.
b): La kruco sur kiu mortis Jesuo, figurata kiel simbolo de kristana religio: la mistero de la kruco; la preĝejturoj estas kronitaj per kruco; porti krucon en procesio; fari la signon de la kruco. krucifikso

2.

(figure) Turmento, torturo: la ortografio en la plimulto da lingvoj prezentas veran krucon por la lernanto^Z.

Kruco, Suda Kruco (Cru)

: Stelfiguro en la suda duonsfero (Crux).

kruca

1.: Prezentanta formon de kruco: kruca signo, entranĉo. rimaranĝo
2.: Rilata al la kruco de Jesuo: kruca militiro (origine ekspedicio de kristanoj kontraŭ islamanoj por rekonkeri Jerusalemon, poste ankaŭ militiro kontraŭ herezuloj aŭ paganoj por konverti aŭ ekstermi ilin).

krucigi, kruci

: Kunmeti du objektojn, formante el ili krucon: kruci la brakojn^B; sidi krucinte sub si la krurojn^B; krucigi la krurojn (kiel sidanta tajloro), la glavojn; krucigi ies vojon (transverse iri); krucigi la rasojn^Z (gekunigi diferencajn rasojn); krucigi la rimojn; (figure) resti sidanta kun krucitaj manoj (brakoj) sur la brusto (resti nelaboranta senaga); krucigi la vojon, la intencojn de iu (malhelpi, bari).

Rim.: Estus sistema diri kun Zamenhofo, krucigi (rondigi, pufigi, buligi...) parolante pri la ago „doni formon“, kaj kruci (rondi, zigzagi ktp) parolante pri la stato „esti en formo“ (la vojoj krucas ĉi tie); kp ŝi ĵetiĝis en brakseĝon, apogis la kapon al la densa parto de la seĝo, krucigis la krurojn, montrante per tio tre belformajn piedojn [2]; diris Zminska, trankvile krucigante la brakojn sur la brusto [3]. Tamen PIV kaj Kabe preferas diri kruci por la ago ‐ kaj sekve, kruciĝi por la stato (iom perversa uzo de -iĝ). [S. Pokrovskij]

kruciĝi

1.: Sin renkonti transverse, formante krucon: la vojo al Parizo kruciĝas kun tiu al Praha; via letero kruciĝis kun la mia (iris kontraŭe je la mia, en la sama momento); plej diversaj interesoj kaj pasioj, plej diversaj deziroj kaj celadoj volviĝadas kaj kruciĝadas en tiuj miloj da kapoj^Z; kruc(iĝ)o de vojoj^Z; kruciĝado de rasoj^Z.
2.: (tradicia lingvaĵo en elementa geometrio)intersekci sin.

krucisto, krucmilitisto

: Partoprenanto de kruca militiro.

^*krucumi

(tr)

: Pendigi sur kruco, mortigi per kruco.

greka kruco, regula kruco

: Kruco kun ĉiuj branĉoj egale longaj, tradicia figuro en orienta Kristanismo: konstruaĵo ... en formo de greka kruco [4].

hokokruco, hokkruco

: Kruco kun branĉoj orte fleksitaj, bonaŭgura figuro en Hindujo kaj Orientazio, historia insigno de Naziismo en Eŭropo: Lauburu estas ronda hokkruco, uzata kiel ornamaĵo en Eŭskio [5].

kelta kruco

: Kruco kun ringo ĉirkaŭ la centro, tradicia figuro en nordokcidenta keltlingva Eŭropo: kelta kruco en Monasterboice, Irlando [6].

latina kruco

: Kruco kun pli longa malsupra branĉo, tradicia figuro en okcidenta Kristanismo: ĝia formo estas tiu de latina kruco [7].

malta kruco

: Kruco kun branĉoj dispintaj, larĝiĝantaj al ekstero, insigno de la malta ordeno: la instanco stampis ilin per ruĝa stampo en la formo de malta kruco [8].

vojkruciĝo, vojkruco

: Loko, en kiu du aŭ pluraj vojoj renkontiĝas transverse: ĝi staras [...] apud la vojo, ĉe la vojkruciĝoj [9]; ĉe ĉiu vojkruco la trumpetistoj ludis signalon [10]. trafikrondo, vojnodo

Krucolevo

: Unu el la kristanaj dekduopaj festoj, dediĉita al la rememoro pri retrovo de la kruco sur kiu Jesuo suferis la krucumon (festata la 14an de septembro).

tradukoj

anglaj

~o: cross; K~o, : Crux; ~a 1.: cruciform; ~igi, : cross; ~iĝi 2.: cross; ~isto, : crusader; ~umi: crucify. ~a militiro: crusade.

belorusaj

~o: крыж; ~a 1.: крыжовы, крыжападобны; ~a 2.: крыжовы; ~igi, : скрыжаваць; ~iĝi: крыжавацца, скрыжавацца, перасячыся; ~isto, : крыжак; ~umi: укрыжаваць; voj~iĝo, : скрыжавань не.

francaj

~o: croix; K~o, : Croix du sud; ~a 1.: croisé, cruciforme; ~a 2.: croisé; ~igi, : croiser; ~iĝi: se croiser; ~isto, : croisé ; ~umi: crucifier; greka ~o, : croix grecque; hoko~o, : croix gammée, svastika; kelta ~o: croix celtique; latina ~o: croix latine; malta ~o: croix de Malte; voj~iĝo, : carrefour, croisée des chemins, croisement; K~olevo: Exaltation de la Croix. ~a militiro: croisade.

germanaj

~o: Kreuz; K~o, : Kreuz des Südens; ~a 1.: Kreuz-; ~igi, : kreuzen; ~iĝi: sich kreuzen; ~isto, : Kreuzfahrer, Kreuzritter; ~umi: kreuzigen; voj~iĝo, : Kreuzung; K~olevo: Kreuzerhöhung.

grekaj

K~olevo: Ύψωσις τού Τιμίου Σταυρού.

hebreaj

voj~iĝo, : צומת.

hispanaj

~o: cruz; K~o, : Cruz del Sur; ~a 1.: cruciforme; ~igi, : cruzar (dos objetos); ~iĝi: cruzarse (dos objetos); ~isto, : cruzado; ~umi: crucificar; greka ~o, : cruz griega; hoko~o, : esvástica, cruz gamada; kelta ~o: cruz celta; latina ~o: cruz latina; malta ~o: cruz de Malta; voj~iĝo, : encrucijada. ~a militiro: cruzada.

hungaraj

~o: kereszt, feszület; ~a 1.: kereszt-, kereszt alakú; ~a 2.: keresztes; ~igi, : kereszbe rak, kereszbe tesz, keresztez; ~iĝi: kereszteződik; ~isto, : keresztes ; ~umi: keresztre feszít; hoko~o, : horogkereszt; voj~iĝo, : útkereszteződés. ~a militiro: keresztes háború.

italaj

~o: croce; K~o, : Croce del sud; greka ~o, : croce greca; hoko~o, : croce uncinata, svastica; latina ~o: croce latina; voj~iĝo, : incrocio (di strade e sim.).

latina/sciencaj

nederlandaj

~o: kruis; ~a 1.: kruis-, kruiselings; ~igi, : kruisen; ~iĝi: cross; ~iĝi: kruisen; ~isto, : kruisridder; ~umi: kruisigen; voj~iĝo, : kruispunt. ~a militiro: kruistocht.

polaj

~iĝi: przecinać się; voj~iĝo, : skryżowanie, krzyżówka dróg, przejazd (np. kolejowy).

portugalaj

~o: cruz; voj~iĝo, : encruzilhada.

rusaj

~o: крест; K~o, : Южный Крест; ~a 1.: крестовый, крестообразный, перекрёстный; ~a 2.: крестовый; ~igi, : скрестить; ~iĝi: скреститься, пересечься; ~isto, : крестоносец; ~umi: распять; voj~iĝo, : перекрёсток; K~olevo: Крестовоздвижение. ~a militiro: крестовый поход.

svedaj

~o: kors; ~igi, : korsa; ~umi: korsfästa.

fontoj

1. E. Grosjean-Maupin: Plena Vortaro de Esperanto
2. Eliza Orzeszkowa, trad. L. L. Zamenhof: Marta
3. Eliza Orzeszkowa, trad. L. L. Zamenhof: Marta
4. Vikipedio, artikolo „Libra turo“, 2006-06-22
5. Vikipedio, artikolo „Lauburu“, 2006-11-09
6. P. Carlos Musazzi: La dua vatikana koncilio por la unueco de la kristanoj, Espero Katolika, 1986-2
7. A. Čižikaitė: 57a Kongreso de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista, 2004-07
8. D. Fielding: Esperanto - asap, ĉapitro 19a, 2007-02
9. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 8:2
10. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, ĉapitro 10a

administraj notoj

pri ~igi, :

    Laŭ PIV1 la normala formo estu ~i. ~igi estas (ark.?) sinonimo.
    [MB]

[^Revo] [kruc.xml] [redakti...] [artikolversio: 1.29 2012/01/26 09:10:08 ]