* -il/ PV

I.

-il

Sufikso signifanta ĝenerale tion, kio servas por efektivigi ion kaj
1.
montranta la instrumenton, aparaton aŭ organon servantan por plenumi la agon esprimatan de la radiko: per hakilo ni hakas, per segilo ni segas, per fosilo ni fosas, per kudrilo ni kudras, per tondilo ni tondas, per sonorilo ni sonoras, per fajfilo ni fajfas [1]; kavaliro sen armiloj estas birdo sen flugiloj; lumilo ne lumigas sian bazon; buterilo, detruiloj, direktilo, fajlilo, gladilo, haltigilo, iluminilo, klakilo, ludilo, pesilo, pezilo, pendigilo, pikilo, riglilo, ŝprucigilo, ŝraŭbturnilo, viŝilo, verŝilo, ktp.
Rim.: Por kelkaj agoj taŭgas pluraj instrumentoj. La korespondaj il-vortoj montras egale ĉiujn ajn el ili, kaj havas sekve malprecizan sencon: manĝilo povas esti, laŭ Zamenhof, telero, kulero, tranĉilo, forketo, glaseto aŭ telertuketo; lumilo estas torĉo, kandelo, gasbeko aŭ elektra lampo; pafilo montras jen karabenon, jen fusilon, jen revolveron, jen pistolon; militilo estas ĉio ajn, kio servas por militi, ktp. Estas do ofte necese anstataŭigi la il-vorton per la propra nomo de la instrumento.
2.
Kiam la radiko ne allasas ideon de objekto aŭ instrumento, la sufikso il montras, pliampleksiĝe, la rimedon aŭ procedon uzatan por plenumi la agon esprimatan de la radiko: abonilo, voĉdonilo, propagandilo, kuracilo, incitilo, malpacigilo, transportiloj, komunikiloj, pruvilo, kunvokilo; la sola ebla solvilo de la problemoZ ; al malvero ne mankas kovriloZ ; plendiloZ , suferiloZ , teruriloZ , ktp.
Rim.: Estas ĝenerale rekomendinde ne uzi la sufikson il anstataŭ por nomi substancon, ŝtofon. Tamen tiu regulo ne estas absoluta, ekzemple: kuraciloZ , ruĝigiloZ , kolorigiloZ .
ide:
-il
volapuke:
-öm
II.
Samsignifa radiko:

ilo   Vikipedio

Aĵo uzata kiel rimedo: aparato, instrumento, maŝino: ilo ne devas fariĝi celo.
angle:
tool
beloruse:
прылада, сродак, інструмэнт, апарат
ĉeĥe:
nástroj, zařízení
france:
instrument, outil
germane:
Werkzeug, Instrument
hungare:
eszköz, szerszám
ide:
utensilo
indonezie:
alat, instrumen
nederlande:
werktuig, instrument, middel
portugale:
instrumento, ferramenta
ruse:
орудие, инструмент, средство, аппарат
slovake:
nástroj, zaridenie
tokipone:
ilo

ilaro  

Sortimento de iloj utilaj por iu tasko: ŝi malfermis longforman skatolon, en kiu troviĝis ilaro por desegnado Marta . VD:garnituro
ĉeĥe:
náčiní, nářadí
france:
nécessaire (subst., ensemble d'outils), outillage
indonezie:
peralatan
portugale:
instrumental, instrumentária
ruse:
набор инструментов, инструментарий, инвентарь
slovake:
náradie

administraj notoj

-~: Mankas verkindiko en fonto.
~o: Mankas dua fontindiko.
~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.