*tir/i PV

*tiri  

(tr)
1.  
Movi ion aŭ iun al si kun pli malpli granda peno, ne ŝanĝante sian lokon: tiri ŝnuron; tiri infanon per la mano; fiŝo ne iras, sed hoko ĝin tiras PrV ; ektiri la manikon de iuZ ; tiri la harojn al iu; li tiris la pomon el la mano de la infano; ne tiru la aferon ĉiu al sia flankoZ ; la loto estas tirita (efektivigita) PrV ; ĝi tranĉas la orelon tiel terure, kiel se iu tirus karbon sur vitroZ . VD:pinĉi, ŝiri, taŭzi.
2.  
Movi ion kun si aŭ post si kun pli malpli granda peno, irante antaŭen: du bovoj tiris la plugilon; urson al mielo oni ne tiras per orelo PrV ; via kompato fortiriĝis de miZ ; AGR tirĉevalo, tirrimeno; falstelo tiris post si longan luman strionZ ; (figure) kun si la reĝo tiras for la sorton de ĉiujZ . VD:treni.
3.  
(figure) Longigi: tirata voĉoZ , muĝadoZ , paŝo; tirate boji, tirboji; laŭlarĝe de la herbejo tiriĝis riveretoZ ; longe tiriĝas (etendiĝas) la muroj; blua fumo de pulvo tiriĝis kiel nuboj tra inter la mallumaj arbojZ .
4.
(figure) Logi 2: ĉi tien nin tiras nia koroZ ; l' admir' min tiras al vi, granda homo! ili vane provis entiri nin en polemikonZ .
5.  
(iu)(figure) Havigi al si ian rezultaton aŭ konsekvencon el io: tiri el io profitonZ , utilonZ , instruon, konkludon (ĉerpi).
6.
(io)(figure) Sekvigi, estigi, ricevi rezultaton: tiu vorto tiras grandan signifon el la kunteksto; tiu konflikto povas tiri post si gravajn sekvojn.
7.  
MAT(fakula ĵargono) (linion) Desegni ĝin, reale aŭ nur image: tiri paralelon al la latero de triangulo PIV1 , ortanton tra la mezo de streko, dusekcanton de angulo.
angle:
pull ~ĉevalo: draft horse
ĉeĥe:
mít za následek, táhnout, vyvodit
france:
tirer, trainer ~ĉevalo: cheval de trait 7. tracer (une courbe), mener (une courbe par un point), élever (une droite), abaisser (une droite)
germane:
ziehen
hispane:
tirar, arrastrar ~ĉevalo: caballo de tiro 7. trazar (una línea)
hungare:
1. húz, von ~ĉevalo: igásló 2. húz, vontat 3. elhúz, elnyújt 4. vonz utilon: hasznot húz 5. húz, levon 6. maga után von 7. húz (pl. vonalat)
nederlande:
trekken
pole:
1. ciągnąć ~ĉevalo: koń pociągowy 2. ciągnąć, wlec 3. ciągnąć, przeciągać 4. przyciągać 5. wyciągać 6. pociągać 7. ciągnąć (linię), pociągnąć (linię), prowadzić (linię)
portugale:
1. puxar, tirar, sacar
ruse:
1. тянуть 2. тянуть, тащить, влечь 3. тянуть, растягивать, вытягивать 4. тянуть, влечь 5. извлекать, извлечь 6. извлекать, извлечь, повлекать, повлечь 7. проводить (линию)
slovake:
extrahovať, vylúhovať

sin tiri

1.  
Pene antaŭeniri: sin tiri sur kruta vojo; mia krimo al la ĉielo sin tiras per vaporo malodoraZ . VD:grimpi, rampi
2.  
(figure) Direkti sian deziron al; sopiri al: malklare sin tiri al iu revoZ ; al via edzo vi vin tirosZ .
france:
1. se trainer
germane:
1. sich schleppen
hispane:
1. arrastrarse
hungare:
1. vonszolja magát 2. vonzódik
pole:
1. ciągnąć, wlec się 2. ciągnąć się
ruse:
1. тащиться, влачиться 2. тянуться

tiro Vikipedio

Ago de tiu, kiu tiras aŭ rezulto de tiu ago: eltrinki per unu tiro (gluto) PrV ; tiro (streko) de krajono; nia entrepreno dum longa tempo estis elmetata al senĉesaj ventoj, al senĉesa tirado kaj puŝadoZ .
ĉeĥe:
tah, táhnutí
france:
trait (traction), traction
germane:
Zug, Ziehen
hispane:
arrastre (subst.), trazo
hungare:
húzás, vonás
pole:
ciąg, pociągnięcie, chaust (napoju)
ruse:
тяга, влечение, вытягивание, дёрганье
slovake:
ťah, ťahanie

tirilo

Ilo por tiri: butontirilo, bottirilo.
ĉeĥe:
tažný nástroj
france:
buton~ilo: tire-bouton bot~ilo: tire-botte
germane:
(Korken-)Zieher, (Acker-)Schlepper
hispane:
tirador buton~ilo: abrochador (de botón) bot~ilo: saca-botas
hungare:
húzó(eszköz) buton~ilo: cipőgomboló bot~ilo: csizmahúzó
nederlande:
trekker
pole:
ciągnik, wyciąg, wyciągarka bot~ilo: szczeniak (do zdejmowania butów
ruse:
buton~ilo: крючок для застёгивания bot~ilo: рожок для обуви
slovake:
ťahadlo

altiri

(tr)
1.
Tiri al si: la altira forto de la suno.
2.  
(figure) Allogi: altiri la atenton, ĝeneralan intereson; per pacienco oni altiras al si potenculojnZ ; tia komunehoma celo altiris nin al EsperantoZ . VD:kapti
ĉeĥe:
přisunout, přitáhnout, zaujmout
france:
attirer
germane:
anziehen, an sich ziehen, sich verschaffen
hispane:
atraer
hungare:
1. magához húz 2. vonz
nederlande:
aantrekken
pole:
1. przyciągać 2. przyciągać, nęcić, wabić, zjednywać
ruse:
притягивать, притянуть, привлекать, привлечь
slovake:
pritiahnuť

detiri

(tr)
1.
Forigi tirante: ekzistis kutimo en Izrael, pri elaĉetado kaj ŝanĝado, por firmigi ĉion: oni detiras sian ŝuon kaj donas ĝin al sia proksimulo [1]; Marta ... detiris de la maldika fingro oran ringon Marta ; li havis ĉe tio preskaŭ tian senton, kian havas la angilo, kiam oni detiras de ĝi la haŭton [2]; (figure) mian honoron Li detiris de mi, kaj deprenis la kronon de mia kapo [3]; (figure) mi ne povus diri kiom da eskudoj la grumbla kaj malafabla mieno de la lakeoj ... detiris de mi [4].
2.
Malproksimigi tirante: Kerubjev detiris Margaritan malantaŭen [5]; li malrapide levis grandan manon ĝis ĝi preskaŭ tuŝis la glimantan ilon, tamen tuj detiris ĝin [6]; li detiris ŝin de la elektra drato [7].
ĉeĥe:
stáhnout
france:
1. ôter (en tirant), enlever (ôter en tirant), retirer (ôter en tirant), soustraire (prendre à qn), arracher (ôter en tirant) 2. dégager (éloigner en tirant), éloigner (en tirant), extraire (éloigner en tirant), sortir (éloigner en tirant), tirer (éloigner en tirant)
hispane:
1. desprender (tirando) 2. sacar, extraer
hungare:
elhúz, lehúz, levon
pole:
1. ściągać 2. odciągać
ruse:
1. стянуть (снять) 2. утянуть, утащить, оттянуть, оттащить, отдёрнуть
slovake:
odtiahnuť, stiahnuť

eltiri  

(tr)
Pene eligi ion el io: eltiri karbon, oron el la tero (ekstrakti, produkti); eltiri larmojn el la okuloj de ĉiuj; (figure) eltiri sekreton, konfeson de iu; (figure) eĉ tio ĉi ne povis eltiri lin el lia flegma trankvileco; (figure) sukcese sin eltiri el ekzameno. (elturniĝi)
ĉeĥe:
dobývat, extrahovat, ozolovat, těžit, vyluhovat, vytřepávat, získávat
france:
extraire, sous-tirer (qc à qn), tirer (faire sortir) sin el~i: se tirer (de)
germane:
herausholen, herausziehen, extrahieren, gewinnen, entziehen withdraw
hispane:
extraer
hungare:
kihúz, kivon
nederlande:
tevoorschijn trekken
pole:
wyciągać, dobywać, wydobywać, wydłubywać, wyłupywać, wygarniać, wyjmować, wyrywać, wysnuwać
ruse:
вытаскивать, вытащить, вытягивать, вытянуть, извлекать, извлечь
slovake:
vytiahnuť

*kuntiri  

(tr)
Kunstreĉi: kuntiri la muskolojn; terura grimaco kuntiris liajn trajtojn; en pozo kuntirita kaj sufere kunpremitaZ .
ĉeĥe:
spojit, stáhnout, utáhnout
france:
contracter (muscles etc.)
germane:
zusammenziehen, kontrahieren
hispane:
contraer (músculos etc.)
hungare:
összehúz, összevon
nederlande:
samentrekken
pole:
ściągać
ruse:
стягивать, стянуть
slovake:
stiahnuť, zmrštiť

kuntiro

1.  
Ago kuntiri.
2.  
MAT[8] (inter du metrikaj spacoj) Tia bildigo de unu al alia, ke la rilato de la distanco de la bildoj de du ajnaj punktoj al ilia distanco akceptas superan baron, strikte malpli grandan ol 1: la reela bildigo x/2 estas kuntiro.
angle:
2. contraction, contractive mapping
ĉeĥe:
kontrakce
france:
1. contration, rétraction 2. contraction, application contractante
germane:
2. Kontraktion, kontrahierende Abbildung
hispane:
1. contracción, retracción 2. contracción, aplicación contractiva
hungare:
1. összehúzűs, összevonás 2. kontrakció
pole:
1. skurcz 2. przekształcenie zbliżające
ruse:
1. стягивание, сжатие 2. сжатие, сжимающее отображение
slovake:
kontrakcia

kuntiriĝi

Malvastiĝi, kunigi siajn partojn: kuntiriĝi pro malvarmo, sekiĝo, timo; la onklo subite kuntiriĝis, mallevis la kapon kaj enpensiĝis [9].
9. I. G. Ŝirjaev: Sen titolo, ĉapitro 41a
france:
se recroqueviller, se rétracter (physiquement)
hispane:
acurrucarse, retraerse (físicamente)
pole:
ściągać się, zchodzić się (np. w praniu), kurczyć się

posttiri  

(tr)
Tiri post si: la hundoj de l' kvartalo same evitis niajn noktpatrolojn, se ne, ĝis la mateno lame ili posttiris kaserolojn [10]. VD:treni
10. R. Schwartz: La Stranga Butiko, 1931
france:
trainer
hispane:
arrastrar
hungare:
maga után húz, maga után von
pole:
ciągnąć, włóczyć
ruse:
тащить за собой, таскать за собой

retiri

(tr)
Revenigi returne: la luno estis retirinta sin malantaŭ nigrajn nubojn; retiri la etenditan manon; kiam vorto eliris, vi ĝin jam ne retiros PrV ; la malamika armeo, la superakvo retiriĝis; ŝi rigardis lin silente, retireme.
ĉeĥe:
stáhnout zpět
france:
retirer re~iĝi: se retirer
germane:
zurückziehen
hispane:
retirar re~iĝi: retirarse
hungare:
visszahúz, visszavon re~iĝi: visszahúzódik
nederlande:
terugtrekken
ruse:
отвести назад re~iĝi: отступить
slovake:
stiahnuť späť

korkotirilo, *korktirilo Vikipedio

KUI Ilo, per kiu oni eltiras la korkan ŝtopilon de botelo: Ĉu vi havas korktirilon, por malŝtopi la botelon? [11]; estas ... firmaa logotipo de Masandro sur mia korkotirilo [12].
11. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 34
12. MevaMevo: Batalado kontraŭ la manko de korkotirilo, Pensoj kaj impresoj, 2009-03-19
ĉeĥe:
vývrtka na zátky
france:
tire-bouchon
hispane:
sacacorchos
hungare:
dugóhúzó
nederlande:
kurkentrekker
pole:
korkociąg
ruse:
штопор
slovake:
vývrtka

sangeltiro Vikipedio

MED Elpreno de ia kvanto da sango el korpo: ankaŭ estis tuboj kun enspiriloj kiuj utilas por fari sangeltirojn el la nuko [13].
13. P. Carrière: En Maroko - Mia kombisto, Esperanto, 1926-07 (311)
ĉeĥe:
puštění žilou
france:
prise de sang, saignée
hispane:
extracción de sangre
slovake:
pustiť žilu

administraj notoj

pri ~i 7.:
      Kontroli, ke la jamaj trd cs/de/en/nl tauxgas
      por cxi tiu senco. [MB]
    
~i: Mankas verkindiko en fonto.
sin ~i: Mankas verkindiko en fonto.
~o: Mankas verkindiko en fonto.
~ilo: Mankas dua fontindiko.
~ilo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
al~i: Mankas verkindiko en fonto.
de~i: Mankas verkindiko en fonto.
el~i: Mankas dua fontindiko.
el~i: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
kun~i: Mankas verkindiko en fonto.
kun~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.