*lud/i PV

*ludi

1.  
(x)
SPO Sin amuzi, sin distri, agante, ne por ia utilo, sed por nura plezuro de agado: la infanoj ludas sur la herbejo; ludi per pupo, pilko, kartoj; ludi pilkonB ; ludi kartojnB ; ludi keglojn per kraniojZ ; ludi kun iu ludon de pugnoj PrV ; ludi militonZ (imitante militon); la ĵonglisto ludis per ponardoj; fari sian taskon kvazaŭ ludante (tute facile kaj senpene); ludi per vortoj, fari vortludojn (kombini similsonajn sed malsamsignifajn vortojn por ŝerco kaj amuzo); ludi per okuloj (= okulumi); (figure) la suno ludis (treme brilis) tra la branĉaro; (figure) la vento ludis (agrable blovetis) tra la foliaro; (figure) la vento ludis kun ŝiaj haroj (agrable flirtigis ŝiajn harojn).
2.
(tr)
Vetludi, riski la ŝancojn pri gajno aŭ perdo: ludi monon; monludi; ludi en la borso, en vetkuroj.
3.  
Prezenti spektaĵon, vivan artaĵon.
a)  
MUZ (x)
Muziki per instrumento por sin distri aŭ distri aliajn: Petro ... penis ludi sur la gitaro ... valson [1]; ludi violononZ ; gloru la Eternulon ..., per dekkorda psaltero ludu al Li [2].
b)  
TEA (tr)
Distri la aliajn, prezentante teatraĵon, aktori, roli: ludi komedion, rolon; „vi do ludu ion novan,“ ŝi diris al siaj aktorinoj [3].
4.  
(tr)
Ŝajnigi, hipokriti: ludi funebron, virton; ludi piulon.
angle:
play
beloruse:
гуляць
bretone:
c'hoari (v.) 3.a seniñ
bulgare:
1. играя 2. играя 3.a свири
ĉeĥe:
hrát (si), hrát si
france:
jouer
germane:
spielen 4. vorspielen, vormachen 3.b aufführen
hispane:
jugar 1. jugar 2. jugar, apostar 4. escenificar 3.a tocar (un instrumento) 3.b actuar
hungare:
játszik mon~i: pénzben játszik
indonezie:
1. bermain 3. memainkan 4. mempermainkan
nederlande:
spelen 1. zich vermaken 2. speculeren 4. zich voordoen als 3.a bespelen 3.b opvoeren
pole:
1. bawić się, grać 2. grać, obstawiać (np. zakłady), spekulować (np. na giełdzie) 4. grać 3.a grać (na instrumencie muzycznym) 3.b grać (rolę), odgrywać (rolę)
portugale:
1. brincar 2. apostar, especular 3.a tocar (instrumento musical) 3.b atuar
ruse:
играть
slovake:
hrať, hrať si 1. hrať sa
tokipone:
3.a kalama

ludema

Ema al ludoj kaj amuzoj: Ivar Arosenius ... estis ludema, ŝajne facilhumora tipo de artisto [4].
4. F. Szilágyi: Antaŭ la hejma altaro, Norda Prismo, 1956:6, p. 246a-249a
ĉeĥe:
hravý
france:
joueur (adj.)
hispane:
juguetón
pole:
zabawowy, rozrywkowy
slovake:
hravý

ludo  

1.  
Ago ludi; aparta speco de tiu ago: danĝera ludo; laŭ filozofia vidpunkto la belartoj estas speco de ludo; sportaj ludoj; meti (riski) en la ludonZ ; floraj ludoj (literaturaj konkursoj); ludo aparte kaj aferoj aparteZ ; (figure) la ludo (ŝanĝaspektoj) de la lumo tra la foliaro; (figure) serĉi belecon en la ludado de linioj; (figure) la ludo de la imago.
2.  
Maniero laŭ kiu oni ludas: bela ludo de la orgeno, de la orkestro; malbona ludo de aktoro. VD:rolo
3.
Tuto da ŝancoj aŭ atutoj, pri kiuj oni disponas: fari mienon fieran al ludo mizeraZ .
angle:
game
beloruse:
гульня
bretone:
c'hoari (ak.)
ĉeĥe:
hra
france:
jeu fari mienon fieran al ~o mizera: faire contre mauvaise fortune bon cœur
germane:
Spiel
hispane:
juego
hungare:
játék fari mienon fieran al ~o mizera: jó képet vág a rossz játékhoz
indonezie:
permainan
nederlande:
spel
pole:
gra
ruse:
игра
slovake:
hra

ludilo  

SPO Objekto, per kiu infanoj ludas: la ĉambro de la infanoj estis plena de ludiloj (t.e. pupo, infana kaleŝeto, balancĉevalo, rajdvipo k.a.)Z ; (figure) Sed eble li rigardis min ludilo por momenta distro [5]; (figure) al la virino ili diras: estu ludilo, servu kiel amuzilo al la viroj!Z
Rim.: La vorto aplikiĝas metafore ankaŭ al objektoj destinitaj por distri plenkreskulojn.
5. Stellan Engholm: Al Torento, ĉapitro IV, 1930
angle:
toy
beloruse:
цацка
bretone:
c'hoariell
ĉeĥe:
hračka
france:
jouet
germane:
Spielzeug
hispane:
juguete
hungare:
játékszer
indonezie:
mainan
nederlande:
stuk speelgoed
pole:
zabawka
portugale:
brinquedo
ruse:
игрушка
slovake:
hračka

antaŭludi

(tr)
(malofte)
Ludi antaŭ publiko: la tridek-kvaran fojon estis antaŭludita al ili la sama peco, sed ili ĉiam ankoraŭ ne konis ĝin perfekte [6].
bretone:
c'hoari (dirak arvesterien)
france:
jouer (devant un public)
germane:
vorspielen
hispane:
jugar (ante un público)
hungare:
eljátszik (közönség előtt)
pole:
odgrywać

antaŭludo  

(malofte)
Io, kio antaŭas ludon: (figure) la voĉoj de dioj, nevideblaj manoj, homo martirata per bolanta peĉo, tio estis nur antaŭludoj! [7]. VD:preludo
bretone:
rakc'hoari
france:
prélude, entrée en matière, hors d'œuvre (entrée en matière)
germane:
Vorspiel
hispane:
preparativos, entrada en materia
hungare:
előjáték
pole:
wstęp, gra wstępna (erot.)

baskulludo

1.  
SPO Infana ludo per baskulo.
2.
POL Politika manovro, kiu konsistas en la alterna favorado de jen unu, jen alia el la du inter si malamikaj partioj, landoj ktp.
angle:
1. seesaw, teeter-totter 2. waffling
ĉeĥe:
dětská dvouramenná houpačka
france:
jeu de bascule
hispane:
1. balancín, columpio 2. alternancia política prepactada
hungare:
1. libikóka 2. hintapolitika
slovake:
1.detská hra s hojdačkou, 2.politický manéver alternáciou priazne

flugludilo  

angle:
kite
bretone:
sarpant-nij
ĉeĥe:
drak, létající hračka
france:
cerf-volant (jouet, instrument)
germane:
Drachen (Spielzeug)
hispane:
cometa
hungare:
sárkány (játék)
indonezie:
layang-layang, layangan
pole:
latawiec
ruse:
воздушный змей
slovake:
šarkan (papierový), drak, lietajúca hračka

glitŝtonludo

SPO Surglacia sporto en kiu ludantoj glitigas pezajn ŝtonojn kiom eble proksimen al celloko: mi televidile rigardis olimpikan glitŝtonludon [8].
8. J. Jonikima: Gravede, Du nudaj amikinoj, 2010-02-27
angle:
curling
france:
curling
hispane:
curlin (como la petanca sobre hielo)
pole:
curling

hazardludo, hazarda ludo  

SPO Ludo, en kiu gajno aŭ malgajno dependas de neantaŭvideblaj, hazardaj okazaĵoj: enspezo el hazardludo konsistigas 30-50% de la financa enspezo de Makao [9]. VD:vetludo
9. Zhang Meizhi: Vizito al Makao (4), El Popola Ĉinio, 1999-11
ĉeĥe:
hazardní hra
france:
jeu de hasard
hispane:
juego de azar
indonezie:
judi
pole:
gra hazardowa
slovake:
hazardná hra

ĵetludo  

SPO Ludo aŭ sporto, en kiu oni provas lerte, precize ĵeti objektojn: li ofte distris sin per ĵetringoj, sagetoj, bastoncela pafado, globludo, kegloj kaj aliaj trankvilaj ĵetludoj [10].
10. J. R. R. Tolkien, trad. C. Gledhill: La Hobito, 2005
france:
jeu de lancer

kartludi  

Ludi per ludkartoj: Anna Sergeevna majstre kartludis [11].
bretone:
c'hoari kartoù, c'hoari ar c'hartoù
ĉeĥe:
hrát karty
france:
jouer aux cartes
germane:
Karten spielen
hispane:
jugar a las cartas
hungare:
kártyázik
indonezie:
bermain kartu
pole:
grać w karty
ruse:
играть в карты
slovake:
hrať karty

paciencludo, paciencoludo  

SPO Kartludo por unu ludanto, kies celo estas aranĝi kartojn laŭ difinitaj reguloj: paciencludo bonsolviĝis, bone rezultis [12]; paciencludo fiaskis [13]. VD:ermitludo
12. Н.Ф.Дановский: Вводное слово в искусство перевода, ГЛАВА 1. ЛЕКСИЧЕСКОЕ СООТВЕТСТВИЕ
13. Н.Ф.Дановский: Вводное слово в искусство перевода, ГЛАВА 1. ЛЕКСИЧЕСКОЕ СООТВЕТСТВИЕ
angle:
solitaire
bulgare:
пасианс
ĉeĥe:
pasiáns
dane:
kabale
finne:
pasianssi
france:
pacience
germane:
Patience
hispane:
solitario
itale:
solitario
pole:
pasjans
portugale:
paciência
ruse:
пасьянс
svede:
patiens

provludi

TEAMUZ Ludi teatraĵon aŭ muzikpecon sen publiko, por spertiĝi kaj plibonigi la ludadon: [ni] estis vokitaj hieraŭ posttagmeze, post la provludo, en la oficejon de la direktoro, sinjoro Hadda [14]; li ... kune kun mi iris al la pupteatra trupo por rigardi ilian lernadon kaj provludon [15].
bretone:
pleustriñ (c'hoariva, sonerezh) prov~o: pleustradenn (c'hoariva, sonerezh)
ĉeĥe:
zkoušet (hru)
france:
répéter (une représentation) prov~o: répétition (d'une représentation)
germane:
proben
hispane:
jugar de prueba, ensayar
hungare:
próbál (előadást)
pole:
grać próbę
ruse:
репетировать
slovake:
skúšať (hru)

rolludo  

SPO Ludo en kiu ludantoj kunkreas rakonton, surprenante respektivajn rolojn en ĝi: Cantr II estas interreta rolludo, kiu havas celon simuli socion [16].
16. -: Ludoj, Aktuale.info, [vidita en 2012]
angle:
RPG, role-playing game
france:
jeu de rôle
hispane:
juego de rol
pole:
gra fabularna

seksludi

(ntr)
Sekse ludi, erotike inciteti: ŝi ... perceptis en si inklinon longe seksludi kun ĉi tiu junulo [17].
17. C. Piron: Ĉu ŝi mortu tra-fike?, 1982
france:
batifoler (sexuellement), lutiner
hispane:
juguetear (sexualmente)

seksludilo

Objekto uzata en seksumado: nur 14 elcentoj de la francoj, kiuj seksumas, uzas seksludilojn [18].
18. G. Armide: Pariza Ventro, 3, 2012-04-25
angle:
sex toy
france:
jouet sexuel, sex-toy
hispane:
juguete sexual, juguete erótico
pole:
zabawka erotyczna, seks-zabawka

strategiludo, strategia ludo  

SPO Ludo kiu postulas de ĉiu ludanto planadon kaj enkalkulon de la decidoj de aliaj ludantoj: en la strategiludo „Command and Conquer Generals“ (Electronic Arts, 2003), Usono kaj Ĉinio, fariĝinte amikaj nacioj, batalas kune [19].
19. T. Fortin, trad. V. Lutermano: La milito alirebla por ĉiuj, le Monde diplomatique, 2007-07
ĉeĥe:
stolní hra imitující válečnou bitvu
france:
jeu de stratégie
hispane:
juego de estrategia
indonezie:
permainan strategi
pole:
gra strategiczna
slovake:
strategická hra

tabloludo, surtabla ludo  

SPO Ludo taŭga por ludi sur tablo aŭ simila surfaco, ekzemple per ludtabulo, kartoj, ĵetkuboj, k.s.: se nek la naĝejo nek la oficialaj programeroj plaĉis al oni, eblis ĉiam lerni ludi novan tabloludon [20]; [en la gufujo] haveblas teo kaj oni ofte ludas tabloludojn [21]; la nunaj surtablaj ludoj proponas multajn temojn por la tuta familio: regi la fervojan entreprenon, estri piratan boaton, intrigi en la XVIa Hispanio [22].
Rim.: Tabloludoj inkludas plurajn similajn grupojn de ludoj. Ekzemple tabulludojn, kartludojn, ĵetkubajn ludojn, surtablajn rolludojn, k.s.
20. Antonia Montaro: June kaj kune en Badajoz, Kontakto
21. IJK2020-teamo: IJK – Kio, kia kaj kiel?
22. -: Jeux, 2005
angle:
tabletop game
ĉeĥe:
stolní hra
france:
jeu de société
germane:
Gesellschaftsspiel
hispane:
juego de mesa
nederlande:
gezelschapsspel
slovake:
stolná hra

tabulludo  

SPO Ludo en kiu oni uzas ordinare pecojn (ŝtonetojn, diskojn, figuretojn, bastonetojn...), kiujn oni movas sur tabulo aŭ desegnita spaco: se vin interesas la klasika azia strategia tabulludo goo, mi rekomendas ludi interrete ĉe KGS [23]. SUP:tabloludo
23. R. Williams: Goo, [vidita en 2012]
angle:
board game
france:
jeu de société (sur échiquier ou analogue)
germane:
Brettspiel
nederlande:
bordspel
pole:
gra planszowa, planszówka

vetludo, monludo  

SPO Ludo pri kies rezulto oni vetas, precipe vetas monon: estas notitaj la rezultoj de preskaŭ ĉiuj piedpilkaj vetludoj [24]. VD:hazardludo
24. S. Engholm: Vivo vokas, 1946
france:
jeu d'argent, pari (jeu)
hispane:
juego de apuestas
indonezie:
judi
pole:
gra hazardowa

videludo, videoludo  

KINSPO Interaga ludo, en kiu la okazaĵojn prezentas surekranaj videaj bildoj: la videludindustrio ne kuraĝis defii la malpermeson de videludoj, kiuj enhavas seksumaĵojn [25].
25. M. Rauhamaa: Kompleta klarigo..., soc.culture.esperanto, 2002-01-04
france:
jeu vidéo
hispane:
videojuego
indonezie:
permainan video
pole:
gra video

vortludo

1.  
SPO Ludo en kiu ludantoj devas diveni, kombini, elfari vortojn el literoj aŭ responde al demandoj, ekzemple skrablo, krucvortenigmo...: Vorto-Mozaiko ... kiu estis kreita de Nisikawa Sirosi kaj Serizawa Kiyosi de la Tokio Esperanto-Kooperativo ... estas vortludo kiu ekzistas nur en Esperanto [26]. SUB:ŝarado
2.  
LIN Ŝerco kiu amuzas per eluzo de similsoneco, dusenceco aŭ aliaj vort-apartaĵoj: LA-STRANGA-BUTIKO ‐ LAST-RANGA-BUTIKO; [27]. plej ofte oni ne povas perfekte traduki vortludojn de unu lingvo al alia Plumamikoj .
26. Vikipedio, Vorto-Mozaiko, 2009-12-11
27. R. Schwartz: La stranga butiko, 1931
ĉeĥe:
hra se slovy, slovní hříčka
france:
1. jeu linguistique 2. jeu de mot
hispane:
1. juego lingüístico 2. juego de palabras
indonezie:
2. permainan kata
pole:
1. gra słowna 2. gra słów
slovake:
slovná hračka

administraj notoj

~i: Mankas verkindiko en fonto.
~o: Mankas verkindiko en fonto.
~ilo: Mankas verkindiko en fonto.
baskul~o: Mankas dua fontindiko.
baskul~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
flug~ilo: Mankas dua fontindiko.
flug~ilo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.