*ferm/i PV

*fermi

(tr)
1.
Meti ion en staton, kiu malebligas eniron aŭ eliron: li fermis kolere la pordon [1]; fermi ĉambron, domon, havenon, barilon, tirkeston; fermi enirejon per barilo, breĉon per tabuloj; fermi libron; fermi la manon, lipojn, okulojn; kun fermitaj (kunpremitaj) dentoj; fermi la buŝon al iu (lin silentigi); nefermita letero (kiun oni sendas al la ricevonto pere de rimedoj de publika informado); nefermita vundo; fermi iun en ĉambro (enfermi); fermi ĝardenon per krado (ĉirkaŭfermi ); fermi la landlimojn al la trafiko; fermita (ekskluziva) societo, sekto. SUB:ŝlosi, VD:hermetika.
2.
(figure) Ĉesigi: fermi kunvenonB , kongresonZ , diskuton; ĉiuj rimedoj estas fermitaj (fariĝis neuzeblaj) por viZ ; fermi la marŝon, procesion (esti la lasta en); tiu balo brile fermis la serion da festoj. VD:kroni
afrikanse:
naby
albane:
afër
amhare:
ገጠመ
angle:
shut
arabe:
قريب
armene:
մոտիկ
azerbajĝane:
yaxın
beloruse:
закрываць, зачыняць
bengale:
বন্ধ
birme:
ပိတ်
bulgare:
1. затварям 1. закривам
ĉeĥe:
uzavřít, zacelit, zacelovat, zadělat, zavírat, zavřít
dane:
tæt
estone:
lähedal
eŭske:
itxi
filipine:
malapit
france:
clore, fermer ~i la buŝon al iu: clouer le bec à qn ne~ita letero: lettre ouverte
galege:
preto
germane:
schließen
guĝarate:
બંધ
haitie:
fèmen
hinde:
करीब
hispane:
cerrar
hungare:
becsuk 1. becsuk 2. bezár (befejez), lezár (befejez)
igbe:
nso
irlande:
gar
islande:
nálægt
japane:
閉める [しめる], 閉じる [とじる], 閉ざす [とざす]
jave:
cedhak
jide:
נאָענט
jorube:
sunmọ
kanare:
ಹತ್ತಿರ
kartvele:
ახლოს
katalune:
tancar 1. tancar
kazaĥe:
жақын
kimre:
agos
kirgize:
жакын
kmere:
ជិតស្និទ្ធ
koree:
가까이
korsike:
chiudi
kose:
kufutshane
kroate:
u blizini
kurde:
girtin, dadan
latine:
proxime
latve:
aizvērt
laŭe:
ໃກ້ຊິດ
litove:
arti
makedone:
блиску
malagase:
akaiky
malaje:
rapat
malajalame:
അടയ്ക്കുക
malte:
qrib
maorie:
tata
marate:
बंद
monge:
ze
mongole:
ойр
nederlande:
1. sluiten, toedoen, dichtmaken 2. sluiten, beëindigen
nepale:
नजिक
njanĝe:
pafupi
okcidentfrise:
slute
panĝabe:
ਬੰਦ ਕਰੋ
paŝtue:
نژدې
pole:
zamykać ~i la buŝon al iu: zamykać komuś usta ne~ita letero: list otwarty
portugale:
1. fechar, cerrar 2. encerrar, concluir, cessar a actividade, terminar, findar
ruande:
hafi
ruse:
закрыть, закрывать
samoe:
lata
sinde:
بند
sinhale:
සමීප
skotgaele:
dùin
slovake:
uzatvoriť, zavrieť
slovene:
zapri
somale:
dhow
ŝone:
pedyo
sote:
haufi
sunde:
deukeut
svahile:
karibu
taĝike:
наздик
taje:
ปิด
tamile:
நெருங்கிய
tatare:
ябык
telugue:
దగ్గరగా
tibete:
སྒོ་རྒྱག་
turke:
kapatmak
ukraine:
близько
urdue:
بند کریں
uzbeke:
yaqin
vjetname:
gần
zulue:
ngokuminyanisa

fermo

Ĉesigo de trairado, de funkciado: fermo de teatro, de muzeo.
bulgare:
затваряне
ĉeĥe:
sepnutí, sevření, skončení, uzavření, závěr
france:
fermeture
hispane:
cierre
pole:
zamknięcie
slovake:
uzatváranie, záver

fermaĵo

MATPIV2
(de subaro `bb A` en topologia spaco) La plej malgranda fermita subaro, inkluzivanta `bb A` (alidire: la komunaĵo de ĉiuj fermitaj subaroj, inkluzivantaj ĝin) : la fermaĵon de `bb A` oni kutime signas per `bb A` kun supra horizontala streko, nome `bar bb A` (legu: a trabo); `bb A` havas komunajn punktojn kun ajna ĉirkaŭaĵo de ajna punkto en la fermaĵo de `bb A`; la fermaĵo de `bb A` estas la kunaĵo de ĝiaj malfermaĵo kaj rando. SIN:adheraĵo.
Rim.: Ekzistas pluraj terminoj por ĉi tiu nocio: en MatVort troviĝas „ fermitaĵo“ kaj „klozaĵo“ (ĉi-lasta ankaŭ en Deneva ). Reiersøl [2] proponas „klozuro“. Ni ne opiniis utila enkonduki novajn radikojn, ĉar „ferm“ bone taŭgas ĉi-cele, sed al „fermitaĵo“ preferis la malpli precizan „fermaĵo“, ĉar la unua aspektas kiel sinonimo por „io fermita“, do „fermita subaro “.
angle:
closure
bulgare:
затваряне
france:
fermeture (d'un sous-ensemble), adhérence (d'un sous-ensemble)
germane:
abgeschlossene Hülle
hungare:
lezárás (részhalmazé)
pole:
domknięcie (podzbioru)
ruse:
замыкание (подмножества)

fermiĝi

(ntr)
Seniĝi je libere trairebla spaco, ĉesigi sian funkciadon: la pordoj de la salono fermiĝis [3].
3. Carlo: Internaciaj informoj, Radio Vatikana, 2012-01-15
bulgare:
затварям се
france:
se clore, se fermer
hispane:
cerrarse
pole:
zamykać się

fermita

1.
FON (pri silabo) Finiĝanta per konsonanto aŭ per kvazaŭvokalo: „jam“, „kaj“ estas fermitaj silaboj.
2.
PSI Kiu ne facile komunikas, ne volonte ekkonas novajn homojn, novajn aferojn: li korespondis kun Rotkviĉ, sed Rotkviĉ estis tre fermita persono [4].
3.
MATMatVort (p.p. subaro de topologia spaco `(bb E,bb T)`) Tia, ke ĝia komplemento estas malfermita.
Rim.: Grandapene oni klopodas pruvi en [5], ke la paro „fermita aro“/„malfermita aro“ ne taŭgas, kaj ke multe pli bona estus „klozo“/„ aperto“. La argumentoj estas bedaŭrinde tre malfortaj: male al la aserto ĉiu komprenas, ke la uzo de prefikso „ mal-“ en epiteto ne signifas, ke malfermita aro estus la malo de fermita aro, same kiel malfermita pordo ne estas la malo de fermita pordo! Estas tamen prave rimarkigi, ke malfermita aro estas rezulto de neniu malferma ago, sed tiaj metaforoj abundas tra la tuta matematika terminologio kaj tuŝas ankaŭ „aperto“, kiu laŭetimologie signifas... „malfermitaĵo“. Ni do adoptis „fermita“/„malfermita“, kiel faris PIV2 .
4. Jelena: Mi vidis la mondon, en: Vivprotokoloj, 2009
5. Olav Reiersøl: Matematika kaj Stokastika Terminaro Esperanta, p. 72
angle:
3. closed (subset)
bulgare:
затворен
france:
fermé 1. (syllabe) fermée 3. (sous-ensemble) fermé
germane:
1. zu, geschlossen 3. abgeschlossen (-e Untermenge)
hispane:
cerrado 1. (sílaba) trabada
hungare:
1. zárt (magánhangzó) 3. zárt (részhalmaz)
nederlande:
1. gesloten (lettergreep) 3. gesloten (deelverzameling)
pole:
3. (podzbiór) domknięty
ruse:
1. закрытый 3. замкнутое (подмножество)
tibete:
ཁ་རྒྱག་

ĉirkaŭfermi

(tr)
Fermi ĉiuflanke: malvasta ĉirkaŭfermita korto Marta ; kelkaj interspacoj, kiujn tiu malhela ĉirkaŭfermo restigis, prezentis transe nur apike tranĉitajn rokojn [6]. VD:ĉirkaŭbari
bulgare:
затварям от всички страни, ограждам
france:
ceindre (entourer d'une fermeture), confiner (entourer d'une fermeture), enceindre, encercler, enclore, enfermer, enserrer ĉirkaŭ~o: enceinte (fermeture)
hispane:
encerrar, rodear
pole:
zamykać wokoło, otaczać
ruse:
закрыть со всех сторон , заключать, огораживать , окружать

enfermi

(tr)
Meti en ion fermitan; teni ferminte en io: enfermi iun en ĉambro; zorge enfermi la provizojn; enfermu la katon; peza enfermita aero. VD:enŝlosi, enteni
bulgare:
затварям (в нещо)
ĉeĥe:
uzavřít uvnitř
france:
enfermer
germane:
einschließen
hispane:
encerrar
hungare:
bezár (vhová)
nederlande:
opsluiten
pole:
zamykać (w czymś), zasklepiać
portugale:
encerrar
ruse:
заключать, запирать, запереть закрыть (в чём-л., где-л.)
slovake:
zavrieť

*malfermi [7]

(tr)
1.
Meti en staton, kiu ebligas eniron kaj eliron: kun bruo oni malfermis la pordegon, kaj la kaleŝo enveturis en la korton [8]; malfermi siajn brakojn al amiko; malfermita letero (kiun oni malfermis por legi).
2.
(figure) Komenci: malfermi balonB ; malfermi kongresonZ ; malfermi baloton. VD:inaŭguri.
afrikanse:
oop
albane:
hapur
amhare:
ክፈት
arabe:
مفتوحة
armene:
բաց
azerbajĝane:
açıq
beloruse:
адкрываць, адчыняць
bengale:
খোলা
birme:
ဖွင့်လှစ်
bulgare:
отварям, откривам
ĉeĥe:
otevřít, zahájit, zavést
dane:
åben
estone:
avatud
filipine:
bukas
france:
ouvrir
galege:
aberto
germane:
1. öffnen 2. eröffnen
guĝarate:
ઓપન
haitie:
louvri
hinde:
खुला
hispane:
abrir
hungare:
nyit, kinyit, megnyit
igbe:
oghe
irlande:
oscailte
islande:
opinn
japane:
1. 開く [あく], 開く [ひらく] 2. 始める [はじめる]
jave:
mbukak
jide:
עפענען
jorube:
ìmọ
kanare:
ತೆರೆದ
kartvele:
ღია
katalune:
obrir
kazaĥe:
ашық
kimre:
agored
kirgize:
ачык
kmere:
ការបើកចំហរ
koree:
오픈
korsike:
apartu
kose:
vula
kroate:
otvoren
kurde:
vekirin
latine:
aperi
latve:
atvērts
laŭe:
ເປີດ
litove:
atvira
makedone:
отворен
malagase:
misokatra
malaje:
terbuka
malajalame:
തുറക്കുക
malte:
miftuħa
maorie:
tuwhera
marate:
उघडा
monge:
qhib
mongole:
нээлттэй
nederlande:
1. openen, opendoen, openmaken 2. openen, beginnen
nepale:
खुला
njanĝe:
lotseguka
okcidentfrise:
iepen
panĝabe:
ਖੁੱਲ੍ਹਾ
paŝtue:
دابرخه
pole:
otwierać
portugale:
abrir
ruande:
fungura
ruse:
открыть, открывать
samoe:
tatala
sinde:
کليل
sinhale:
විවෘත
skotgaele:
fosgailte
slovake:
otvoriť, zahájiť
somale:
furan
ŝone:
yakazaruka
sote:
bulehileng
sunde:
kabuka
svahile:
wazi
taĝike:
кушодан
taje:
เปิด
tamile:
திறந்த
tatare:
ачык
telugue:
ఓపెన్
tibete:
སྒོ་ཕྱེ་
turke:
açmak
ukraine:
відкритий
urdue:
کھولیں
uzbeke:
ochiq
vjetname:
mở
zulue:
evulekile

malfermaĵo

1.
Libera, ne barita spaco aŭ loko: malfermaĵo de puto, groto, en muro; porda malfermaĵo, formita el tri grandegaj, brile poluritaj kalkŝtonoj [9]. SIN:aperturo
2.
MATPIV2 (de subaro `bb A` en topologia spaco) La plej granda malfermita subaro, inkluzivata de `bb A` (alidire: la kunaĵo de ĉiuj malfermitaj subaroj, inkluzivataj de ĝi) : la malfermaĵon de `bb A` oni kutime signas per `bb A` kun supra ringo, nome `bb Å` (legu: a ringo); malfermita aro identas kun sia malfermaĵo; la komplemento de la malfermaĵo de `bb A` egalas al la fermaĵo de la komplemento de `bb A`. SIN:interno
9. H. A. Luyken: Pro Iŝtar, ĉapitro 5a, Lemuel aktiviĝas
angle:
2. interior
france:
1. ouverture 2. intérieur (d'un sous-ensemble)
germane:
2. Inneres, offener Kern
hungare:
2. nyílt mag (részhalmazé)
pole:
1. otwór 2. wnętrze (zbioru)
ruse:
2. внутренность, открытое ядро

malfermiĝi

(ntr)
Disspaciĝi, breĉiĝi, disigi siajn partojn kaj ebligi trairon, funkciadon; komenciĝi: de tie malfermiĝas bela vido al la maro; nova periodo malfermiĝas.
bulgare:
отварям се, откривам се
france:
s'ouvrir
hispane:
abrirse

malfermita

1.
FON (pri silabo) Finiĝanta per vokalo: „du“, „la“, „mi“ estas malfermitaj silaboj. VD:vasta
2.
PSI Kiu volonte komunikas, interesiĝas pri novaĵoj: malfermitaj estis la okuloj de Francisko, malfermita estis ankaŭ lia koro [10].
3.
MAT
a)
PIV2 (p.p. subaro de topologia spaco `(bb E,bb T)`) Apartenanta al `bb T`.
Rim.: Ial nur la neologismo „aperta“ aperas en MatVort , dum la sama konas „fermita “ paralele kun „kloza“. Vd ankaŭ la rimarkon sub fermita.
b)
MAT (p.p. subaro de metrika spaco) Tia, ke por ĉiu ĝia punkto `x` ĝi inkluzivas malfermitan globon kun centro `x` kaj radiuso `rho gt 0`: la malfermitaj aroj de metrika spaco konsistigas ĝian kutiman topologion.
10. G. F. De Ruyver: Einstein havis okulojn malfermitajn, Monato, 2011:01, p. 18a
angle:
3. open (subset)
bulgare:
отворен
ĉeĥe:
otevřený, průchodný
france:
ouvert 1. (syllabe) ouverte 3. (sous-ensemble) ouvert
germane:
1. auf, offen, geöffnet 3. offen (-e Untermenge)
hispane:
abierto 1. (sílaba) libre
hungare:
1. nyílt (magánhangzó) 3. nyílt (részhalmaz)
nederlande:
1. open (lettergreep) 3. open (deelverzameling)
pole:
3. (podzbiór) otwarty
ruse:
1. открытый 3. открытое (подмножество)
slovake:
otvorený, priechodný
tibete:
ཁ་ཕྱེ་བ་

fulmofermilo

bulgare:
цип
ĉeĥe:
zdrhovadlo, zip
france:
fermeture à glissière, fermeture éclair
germane:
Reißverschluss
hispane:
cierre, zipper, cremallera
hungare:
villámzár, cipzár
pole:
zamek błyskawiczny, suwak
ruse:
застёжка „ молния“
slovake:
zips

lapfermilo

TEKS Fermilo aŭ ligilo konsistanta el du bendoj, unu kovrita per etaj hokoj kaj unu kovrita per buklaj dratoj, kiuj facile fiksiĝas kaj malfiksiĝas se oni premas aŭ tiras ilin: kunfiksiloj estas simpligitaj per ovalaj butonoj, prembutonoj kaj lapfermiloj [11]. SIN:lapoVD:zipo
11. Florian Kohlbacher: La merkato de emeritoj ekscitas japanajn firmaojn, Le Monde Diplomatique, 2013-06-01
angle:
velcro, touch fastener, hook-and-loop fastener
ĉeĥe:
suchý zip
ĉine:
魔术贴 [móshù tiē]
finne:
tarranauha
france:
velcro
germane:
Klettverschluss
hispane:
velcro
hungare:
tépőzár
interlingvae:
velcro
japane:
ベルクロ [べるくろ], 面ファスナー [めんふぁすなー]
katalune:
velcro, veta adherent
nederlande:
klittenband (Nederlando), velcro (Belgujo)
pole:
rzep, velcro
portugale:
velcro
ruse:
липучка
svede:
kardborreband
turke:
cırtcırt

ĵetfermi

(tr)
Fermi subite per ĵeta movo: la juna vidvino [...] forte ĵetfermis post si la pordeton Marta .
bulgare:
затръшвам
france:
claquer (fermer brutalement)
hispane:
dar un portazo
pole:
zatrzaskiwać
ruse:
захлопнуть

puŝmalfermi

(tr)
Malfermi per ekpuŝo aŭ premo: la edukejestro [...] puŝmalfermis la fenestron [12].
12. Liu Houming: Nigra Sago, El Popola Ĉinio, 1983:03, p. 38a-41a
france:
ouvrir en poussant

administraj notoj

~i: Mankas verkindiko en fonto.
~o: Mankas dua fontindiko.
~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~aĵo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
en~i: Mankas dua fontindiko.
en~i: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
mal~i : Mankas verkindiko en fonto.
mal~iĝi: Mankas dua fontindiko.
mal~iĝi: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
fulmo~ilo: Mankas dua fontindiko.
fulmo~ilo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.