tradukoj: cs de en es fr hu la nl pl pt ru tp

^*ord/o

^*ordo

A.

Regula aranĝo de aferoj, laŭ kiu ili taŭge kaj oportune rilatas inter si:

1.

En spaco: la paperoj, libroj estas en ordo; marŝi sen ordo; batalordo.

2.

En tempo: alfabeta, kronologia ordo; observi la ordon de sinsekvo.

3.

En spirito: meti ordon en siaj ideoj; la stilo estas nur la ordo kaj la movado, kiun oni metas en la pensoj; havi konsciencon en ordo.

4.

En socia vivo: ordo bezonas ordonon^Z (neniu ordo sen estro); sen ordo en afero ne ekzistas prospero [1]; tio ne estas laŭ la natura ordo; la publika, tradicia ordo estis konfuzita; meti ordon en la financoj.

5.

[2]ordo-rilato
Rim.: Ĉi-sence troveblas „ordigo“ en [3].

6.

Rango de matematika objekto, rilate nefake difinitan hierarĥion aŭ ĝia pozicio en tia klasifiko.

a)

[4] (de derivaĵo): la dua derivaĵo de funkcio estas derivaĵo de ordo 2; duaorda diferenciala ekvacio.

b)

(de elemento a en grupo) Tia plej malgranda nenula pozitiva entjero n, ke aⁿ egalas al la unuo.

c)

[5] (de finia grupo) Nombro de ĝiaj elementoj: la ordo ^6.b de elemento en grupo dividas la ordon de la grupo.

d)

(de polinoma radiko) obleco.

e)

[6] (de infinitezimo) ĉefinfinitezimo.

f)

(de grafeo) Nombro de ĝiaj verticoj.

B.

Ĉiu el la ĉefaj grupoj, kiujn enhavas klasifiko:

7.

Ŝtupo en la botanika kaj zoologia klasifikoj (ordo).
Rim.: La ordonomoj de la zoologia klasifiko estas plej ofte formitaj per tipa kvalito kaj la sufikso -ul: parhufuloj, skvamuloj; aŭ per tipa genro kaj la elemento -formaj: paseroformaj, strigoformaj. La internacia nomado tendencas al la dua formo. Pli esperanteca nomado, proponita ankaŭ de NBN estus per tipa genro kaj -ord: paserordo, paserordano. klasofamilio

8.

la kvin arkitekturaj ordoj.

orda

1.

(io) Aranĝita laŭ taŭga ordo: orda ĉambro, tirkesto; orde (regule) elektitaj delegitoj^Z.

2.

(iu)Ordema bonordaj virinoj ... sidas hejme [7].

3.

orda aro.

ordema

Kutimanta aranĝi aferojn laŭ ordo: li estas ordema ĝis pedanteco.

ordi

1.

(tr)
ordigi tie la ideoj kun siaj signoj estis orditaj laŭ specoj [8]; la flamo flagradis en la aerblovo, neniu ordis la longan ruĝan meĉbrulaĵon [9].

2.

(ntr)
Esti en bona ordo: Do ĉio ordas bone kaj kongrue: Nenio nova, krom malnova sperto [10]; „Hm ... trankvilon“, pensis la profesoro ... „Ĉio ordas“ sin persvadis Kuzmin sentante, ke ĉio malordas, kaj precipe pro tiu birdo [11].

3.

(tr)
Difini ordo-rilaton sur aro: ordita (t.e. ordohava) vektora spaco.
Rim.: Oni ne konfuzu ĉi tiun sencon kun ordigi^1.a: oni povas ordigi nur orditajn (t.e. ordohavajn, posedantajn ordo-rilaton) strukturojn. Cetere, „difini ordon“ kaj „ordohava“ estas pli klaraj kaj preferindaj esprimmanieroj. [Sergio Pokrovskij]

ordigi

Aranĝi laŭ ordo: kiu rompis la glason, ordigu la kason [12]; Feniĉka ordigis ankaŭ siajn harojn kaj surmetis novan tukon [13]; rapide li ordigis siajn pantoflojn, ĉar tio estis ŝuoj, kiujn li estis tretplatiginta [14]; leviĝu, kaj ordigu vian liton [15]; ni devos interrompi la eldonadon ĝis ni tute ordigos la aferon^Z; kaj Josuo ... ordigis la popolon, kaj ekiris li kaj la plejaĝuloj de Izrael antaŭ la popolo [16].

a)

Aranĝi datumstrukturon laŭ ordo difinita super ties anoj: alfabete ordigi nomojn en listo; ordigi liston laŭ la aĝo de la listanoj; kunfandi ordigitajn listojn.

en ordo!

Konsentite, tio bonas, taŭgas, ĝustas.

kunordigi

1.

Aranĝi laŭ difinitaj rilatoj diversajn partojn por formi harmonian tuton: kunordigi la partojn de sistemo.

2.

Kunordigi du samfunkciajn propoziciojn (ambaŭ ĉefajn aŭ ambaŭ same dependajn) por ilin ligi aŭ kontrastigi: la konjunkcioj kaj, sed, nek servas por kunordigi la propoziciojn.

kunordigilo

Kunordiga konjunkcio.

malordo

Manko de ordo: jen la ĉi tiea poŝtestro absolute nenion faras; ĉiuj aferoj estas en granda malordo [17].

malordaĵo

Io kontraŭa al la ordo. ĥaoso

malordigi

Konfuzi, detrui la bonan aranĝon de aferoj: mi ĵus balais kaj metis ĉion en ĝustan lokon, kaj vi ĉion malordigas [18].

reordigi

Aranĝi denove laŭ antaŭa ordo: la diplomatoj penas reordigi la rilatojn inter la popoloj^Z; la virineto de maro ... reordigis liajn malsekajn harojn [19].

senordo

malordo se li diras, ke tie estas senordo, do tie efektive estas senordo [20]!

subordigi

1.

Igi iun aŭ ion sub ies aŭtoritato: la tribunaloj estas subordigitaj unuj al aliaj; tiu aŭtoritato, suverena aŭ subordigita.

2.

Kunigi du propoziciojn, kies unu dependas de alia: la konjunkcioj ke, kiam, se kaj ceteraj servas por subordigi la propoziciojn.

subordigilo

Subordiga konjunkcio: ĉar estas jen kunordigilo, jen subordigilo; kelkaj prepozicioj, kiel dum, ĝis, estas ankaŭ subordigiloj.

bona ordo

Tia ordo-rilato, ke laŭ ĝi ĉiu subaro akceptas minimumon: laŭ aksiomo fare de Zermelo por ĉiu aro eblas trovi bonan ordon. bonorda.

bonorda

1.

Deca, konvena, bone aranĝita, bonmora: sur la planko la floroj dancis tre ĉarme unuj kun la aliaj, formis bonordajn ĉenojn kaj tenis sin reciproke je la longaj verdaj folioj [21]; la tulipoj kaj fajrolilioj estas matronoj, kiuj observas, ke oni bele dancu kaj ke oni kondutu bonorde [22]; mia sola plezuro estas post la tagmanĝo kuŝi pura kaj bonorda sur la kornico kaj prudente babili kun la kamaradoj [23]; mi nun bonorde aerumos vian kranion tiel, ke ... vi ĉion vidos antaŭ vi kiel vivantan [24]; virino bonorda estas muta kaj surda [25]; se vi forigos viajn abomenindaĵojn de antaŭ Mia vizaĝo, kaj ne plu vagados, kaj se vi en vero, bonordo, kaj pieco ĵuros: „Kiel la Eternulo vivas“, tiam ankaŭ la popoloj benos sin per Li [26].

2.

[27] (p.p. orda aro) Tia, ke ĝia ordo estas bona ordo: oni ankoraŭ ne sukcesis trovi ordon, kiu igas la aron de reeloj bonorda; grava eco de la aro de naturaj entjeroj estas ĝia bonordeco.

tagordo

1.

Listo de la demandoj pritraktotaj en iu kunveno; programo: meti (enskribi) ion en la tagordon; super la okazintaj faktoj ni povus silente transiri al la tagordo^Z (forpuŝi proponon por reveni al la anoncita tagordo); ĉar la kunveno deflankiĝis de la tagordo, mi fermas ĝin [28]!

2.

Instrukcioj por la hodiaŭa tago sciigataj al soldatoj.

            Mi ne trovis apogon por "~o de radiko", "~o de elemento en
            grupo",
            "~o de grafeo" sed MatVort konas: ~o de kurbo/surfaco, ~o de
            cifero
            (en pozicia frakcio), ~o de subdeterminanto, ~o de kontakto.
            [MB]
          

            Laŭ mi, ĉi tiu senco ne apartenas al la
            ĉefa subdrv, sed
            pli proksimas al la klasifika subdrv (aŭ estas tute
            aparta).
            [Sergio]
          

          Cxi tiu matematika senco bedauxrinde ne koheras kun la uzo
          en aliaj partoj de REVO. Mi uzis nur "orda", do nek "ordita"
          nek "ordohava".
          [MB]
        

        Mi ne trovis auxtoritatan fonton, sed la formo bon~a nerekte
        pravigas cxi tiun terminon. [MB]