tradukoj: be ca de en es fr hu pl pt ru

^*kovr/i [1]

^*kovri

1.

Tute surmeti per.

a)

(iu) Garni ion per io, kion oni metas aŭ etendas sur ĝin: kovri pladon, kaserolon, la kapon per tuko; sin kovri per lana mantelo; mi bele kovris mian liton per multkoloraj teksaĵoj^Z; kovri domon per tegoloj; tablo kovrita (per riĉaj pladoj) faras amikojn[2]. drapiri, tapeti, envolvi, vesti, vindi

b)

(io) Garni ion, estante metita aŭ etendita sur ĝi: ĉapelo kovris la kapon; nigra lana tuko kovris ŝiajn harojn^Z; infano kovrita de varma robo; ŝtuparo, pargeto kovrita de ŝvelmola tapiŝo^Z; korto kovrita per ŝtona planko^B; la tabloj estis kovritaj de verda tuko. tegi.

c)

(iu) Dismeti, disĵeti ion sur ion, laŭ pli malpli granda kvanto: kovri iun per polvo, la tablon per pladoj; ŝi kovris sin per juveloj; kovri paperon per desegnaĵoj, murojn per pentraĵoj, surskriboj; kovri pecon da pano per tavoleto da butero^Z; kovr(ad)i iun per kisoj^Z; (figure) kovri sin, sian nomon per gloro^Z, per honto; (figure) kovri iun per moko^Z ŝuti.

d)

(io) Esti dismetita, disĵetita sur io, laŭ pli malpli granda kvanto: la malrapide falanta neĝo kovris iom post iom la kadavron; la stratojn kovris dika tavolo da neĝo^Z; kiam la tero min kovros...^Z; la aero resonadis de batoj de glavoj kaj de bastonegoj, de siblantaj sagoj, kiuj elverŝiĝis super ŝi kiel ĉion ŝutkovranta hajlego [3]; vojon batitan herbo ne kovras[4]; printempaj floroj kovris la tombon; nebulo kovras la ebenaĵon; granda popolamaso kovris la tutan placon; la akridoj kovros la supraĵon de la tero^Z; la tablon kovras libroj, floroj; tero kovrita de plej riĉaj kreskaĵoj^B; la muroj estis kovritaj de grandaj makuloj de malsekeco^Z; arboj kovritaj de fruktoj; fingroj kovritaj de kaloj^B; leprokovrita kiel neĝo^Z; polvokovritaj botoj; kapoj kovritaj de abundaj harligoj^Z; tablo kovrita (sk de manĝaĵoj) faras amikojn[5]; esprimo de mortiga ofendo kovris ŝian vizaĝon^Z; paleco^Z, ruĝo kovris ŝian frunton^Z; kovriĝi per honto^Z.

2.

Kaŝi per surmeto.

a)

(iu) Kaŝi metante sur ion: ŝi kovris al si per la manoj la orelojn^Z; kovru al vi la okulojn per via manplato^Z; (figure) paroli per vortoj kovritaj (per malfacile kompreneblaj aludoj)[6]; li penis kovri sian eksciton...^Z; kiu kovras kulpon, tiu serĉas amikecon^Z; amo kovras ĉiujn pekojn^Z; sin kovri (defendi, protekti) per ia rajto^Z ŝirmi, vuali

b)

(io) Kaŝi metite sur io: pezaj nuboj kovris la ĉielon; la esprimon de ŝiaj okuloj oni ne povis vidi, ĉar ili estis kovritaj per okulvitroj^Z; masko kovras vizaĝon; ĉambro kovrita de krepusko^Z; (figure) miajn okulojn kovris la maltrankvilo pri la edzino^B; nebuloj kovras la rigardon^Z; kaŝita malĝojo ĉiam kovras mistere vian koron^Z; paroli per vortoj kovritaj (kiuj subkomprenigas tion, kion oni ne volas klare esprimi; aludi) [7].

3.

Kompensi: kovri la deficiton^Z; tio ne sufiĉos por kovri la kostojn; ĉiuj elspezoj kovriĝis; bedaŭro kaj ĉagreno ŝuldon ne kovras [8]; ni devas nin demandi, ĉu la utilo de la ŝanĝo kovros la malutilon^Z.

kovro

1.

Io, kio kovras: sur la neĝa kovro brilis grandaj diamantoj [9]; ĝi estas lia sola kovro, ĝi estas la vesto por lia korpo [10]; faru tapiŝojn el kapra lano kiel kovron super la tabernaklo [11]; sub ombroriĉaj arboj ĝi kuŝas, sub kovro de kanoj kaj en ŝlimo [12]; ŝi faras al si kovrojn: delikata tolo kaj purpuro estas ŝiaj vestoj [13]; ŝi vidis pentritajn virojn sur la muro [...], kun longaj kapkovroj sur siaj kapoj [14]. tavolo, tego, tegmento, sternaĵo, vesto.

2.

[15] (de aro E) Familio de subaroj, kies kunaĵo inkluzivas E. dispartigo;kvazaŭkompakta.

kovraĵo

Substanco, kiu tavole kovras: dika neĝa kovraĵo; kovraĵo el pajlo, el tegoloj. kovro.

^*kovrilo

Ĉio, kion oni uzas por kovri ion ajn, kaj precipe:

a)

Movebla parto, kiun oni metas aŭ mallevas sur aperturon de vazo, kesto, kofro ktp, por ĝin fermi: ĉiu nefermita vazo, sur kiu ne estas kovrilo kun ŝnureto, estas malpura [16]; en tiu momento oni forportis la ĉerkon [...], kaj oni albatis la kovrilon [17].

b)

Lana aŭ kotona teksaĵo, kiun oni metas sur liton por konservi varmon: etendu la piedojn kiom via kovrilo permesas^Z; la neĝa nubo pretigos al vi molan liton, ĝi metos tutan litotukon, molan litkovrilon ĉirkaŭ viajn piedojn [18]. tapiŝo.

c)

Papera, kartona, leda ekstera parto de libro: kovrilo de libro.

d)

Panelo, kiu estas adaptita ekstere aŭ interne kaj povas malfermiĝi kontraŭ la fenestro; ŝutro.

e)

(figure) Ĉio, kio ŝirmas, bare malhelpas: defaligi la kovrilon de la okuloj^Z; mi neniam kovrilon (ŝirmilon, pretekston) faris el la pastra rajto^Z.

ĉirkaŭkovri

Envolve kovri: li disŝiris siajn vestojn kaj ĉirkaŭkovris sin per sako [19]; unu el la potencaj reĝoj de la malproksima antikveco, ĉirkaŭita de granda lukso, kuŝas en mumia ĉirkaŭkovro [20]; tiam defalis la rana ĉirkaŭkovro, ŝi estis la juna belulino [21].

^*malkovri

1.

Malgarni ion de tio, kio ĝin kovris: salutante sur la strato oni malkovras la kapon^B; malkovri poton, skatolon, siajn ŝultrojn (dekolti); la maro malkovras la bordon; kaj la reĝo Nebukadnecar sendis al la satrapoj [...], ke ili venu al la solena malkovro de la statuo [22].

2.

Malkaŝi, konigi ion kaŝitan: malkovri al iu sian sekreton; se Dio sin malkovrus al la homoj... (revelacii); la kliento estis malkovrita kaj pli parolema^Z; malkovri antaŭ iu sian koron[23].

3.

Fine trovi ion kaŝitan aŭ nekonatan: oni malkovris lian kaŝejon; malkovri la aŭtoron de libro, la instiginton de komploto; mi penis por malkovri lian penson en liaj okuloj; Kolombo petis de la reĝo, ke li estu farita vicreĝo de la nove malkovrotaj landoj^Z.

4.

Esti la unua, kiu ekvidas aŭ ektrovas ion ĝis tiam nekonata: malkovri trezoron, fonton, minon, manuskripton, korpon, planedon, la leĝojn pri la pezoforto elpensi, eltrovi, inventi.

        Mi aldonis la PIV-an difinon, sed trovas, ke nek ĝi, nek
        la ekzemploj bone precizigas la sencon.[MB]